Chotcza-Józefów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Chotcza)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy siedziby gminy. Zobacz też: Chotcza Dolna i Chotcza Górna.
Chotcza-Józefów
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat lipski
Gmina Chotcza
Liczba ludności (2006) 270
Strefa numeracyjna (+48) 48
Tablice rejestracyjne WLI
SIMC 0616155
Położenie na mapie gminy Chotcza
Mapa lokalizacyjna gminy Chotcza
Chotcza-Józefów
Chotcza-Józefów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chotcza-Józefów
Chotcza-Józefów
Ziemia 51°14′10″N 21°46′00″E/51,236111 21,766667

Chotcza-Józefów (od 30 grudnia 1999 do ?? Chotcza)[1]wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie lipskim, w gminie Chotcza.

Miejscowość jest siedzibą gminy Chotcza. Liczba mieszkańców wraz z Chotczą Dolną i Chotczą Górną wynosi ok. 800.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

Historia własności - kalendarium[edytuj | edytuj kod]

Nazwy patronimiczne wsi - w latach 1325-55 Choczcza, Choczh, Choczsco, Chotzsko, Chothcza, Hotzha, 1373 Chotcza - ale: 1417 Cotcza, 1429 Chotecz, 1470-80 Chotcza, Chothcza, Chotecz, Choczya, 1508 Choczcza, 1510 Chodecz, 1510, 1517 Chothcza, 1526 Chotcza, Chothcza, 1529, 1530 Chodcza, 1531 Chotcza, 1532, 1540, 1563 Chothcza, 1569 Chotcza, 1576 Chodcza, 1577 Chotcza, 1787 Chotcza i Chotcza górna, 1827 Chotcza dolna, Chotcza górna.

Współcześnie brzmiąca nazwa Chotcza znana już w XV wieku ukształtowała się ostatecznie w wieku XVIII.

  • 1405-27 – dziedzicem jest Jan z Chotczy [2].
  • 1409-17 –wspomniane są dzieci Dziersława z Chotczy.
  • 1420 – w dokumentach występuje Katarzyna wdowa po Dziersławie z Chotczy.
  • 1428 - następnie 1428-9 Mikołaj z Chotczy.
  • 1448 – dziedzicami są Choteccy herbu Nabra.
  • 1465 – dziedzicem jest Jakub
  • 1470-80 – dziedzic Paweł Chotecki herbu Nabra i Nieznany z nazwiska szlachcic [Rawicz(herb szlachecki)herbu Rawa]] (posiada 6 łanów kmiecych i 1 folwark rycerski (Długosz L.B. t.II s.567; t.III s.253).
  • 1508 – Paweł z Chotczy kasztelan połaniecki, dziedzicem Chotczy i Zajączkowa
  • 1569 – Paweł Chotecki daje pobór z 4 łanów z dziesięcinami, od 3 zagrodników z rolą, 3 zagrodników z ogrodem, 1 komornika z bydłem [3][4]
  • 1576-7 – tenże Paweł daje pobór z 4 łanów, od 3 zagrodników z rolą, 3 zagrodników z ogrodem, 1 komornika z bydłem, 3 komorników bez bydła i z karczmy [5].
  • 1595 – dziedzicami są Piotr i Jan Choteccy.
  • 1662 – pogłówne pobierane jest od Jana Kochanowskiego z żoną, jednego szlachcica dworzanina, 16 osób służby dworskiej i 126 mieszkańców wsi.
  • 1787 – Chotcza liczy 212 mieszkańców w tym 10 Żydów, Chotcza Górna liczy 269 mieszkańców, w tym 17 Żydów
  • 1789 – Chotcza Górna z przynależnościami to jest Chotcza Dolna, Gniazdków i Kępa, stanowią dziedziczne wsie Mikołaja Piaskowskiego, w „posesyi tradycyjnej” Józefa Sołtyka i dają łączny dochód 5555,11 zł.
  • 1827 – Chotcza Dolna miała 17 domów i 180 mieszkańców. Chotcza Górna Górna miała 42 domy i 278 mieszkańców [2].
  • Od 1872 – całość dóbr Chotcza stanowi własność Włodzimierza Rutkowskiego[6].

Powinności dziesięcinne[edytuj | edytuj kod]

Dziesięcina należy do klasztoru świętokrzyskiego i miejscowego plebana, następnie tylko do plebana

  • 1325-7 –plebanem był Wacław[7].
  • 1325-8, 1350-1, 1354-5 –parafia płaci dziesięcinę papieską, taksa 8 grzywien [8] [9]
  • 1328, 1335, 1346-52, 1373-4 –parafia jest wymieniona w spisach świętopietrza, płaci najpierw 6, potem 5, wreszcie 3 skojcy [10][11][12][13].
  • 1465 – Jan pleban Chotczy i Jakub dziedzic Chotczy zawierają układ w sprawie uposażenia kościoła parafialnego w Chotczy.
Pleban posiada: idąc od końca cmentarza do rzeki Przerii (dawna nazwa Wisły) ogród z dąbrową (merica) zwaną Sad (Szad) wraz z rolą „Szapacze”, nowo założonym stawkiem z ogrodem, rolę od tej dąbrowy przy końcu wsi w stronę rzeki Chotczy, rolę z lewej strony aż do ról kmiecych z prawem karczunku, 2 źródła, łąkę między rolą Słowikowo a rzeką Przerią z prawem karczunku, las zwany Czarne z jeziorem Nieciecza koło wsi Szczekarków, a także dziesięciny z ról dworskich i kmiecych w Chotczy, Zajączkowie,Gniazdkowie, z ról kmiecych w Szczekarkowie, obu Trzemchach, Siennie, Starej Wsi od strony Sienna, z ról dworskich w Bratkowie, z ról kmiecych niegdyś dworskich w Kobylanach Mniejszych, w Lucimi z ról położonych z tej strony rzeki i z 2 ról dworskich oraz roli Czuch w Białobrzegach[14].
  • 1470-80 –drewniany kościół parafialny ś. Trójcy ma patronat szlachecki. Z 2 łanów kmiecych dziesięcina snopowa wartości do 6 grzywien dowożą klasztorowi świętokrzyskiemu z folwarku dziesięcinę pobiera pleban Chotczy do którego należą też pewne role i łąki w Chotczy (Długosz L.B. t.II s.567; t.III s.253).
Okręg parafialny Chotczy: Jarnołtowice, Lucimia, niegdyś Sienno z kościołem filialnym (Długosz L.B. t.II s.567-8).
  • 1476 – pleban Stanisław był w sporze z mieszczanami z Chotczy [15].
  • 1529 – dziesięcinę snopową z Chotczy i Gniazdkowa wartości 6 grzywien, a także z części Sienna i Starej Wsi oraz z łanów kmiecych w Trzemsze i cała w Zajączkowie należą do plebana Chotczy, którego dochód wynosi łącznie 29 grzywny i 22 groszy [16]
  • 1563 – okręg parafialny: Białobrzegi, Gniazdków, Zajączków [17]
  • 1569 – okręg parafialna: Chotcza, Gniazdków[4]
  • 1595 – drewniany kościół parafialny ś. Trójcy opisany jako zniszczony, niekonsekrowany. Patronat i kollacja należą do dziedzica wsi, plebana, brak innych duchownych, obok kościoła plebania. Pleban posiada las z jeziorem Białym w Szczekarkowie, obecnie okupowany przez Łaszcza, dziedzica Szczekarkowa. Był jeden ogród w Chotczy, pobierał dziesięcinę snopową z Chotczy, Gniazdkowa, Zajączkowa, Starej Wsi, Białobrzegów, Trzemchy, części Szczekarkowa i dziesięcinę pieniężna z Sienna, obecnie tylko od kmieci z Chotczy. Jest we wsi szkoła ale zniszczona[18].
  • 1601 – plebanem był Piotr Chotecki i wikarym Wawrzyniec ze Skrzynna [19].
  • 1602 – potwierdzenie układu z 1465 r.(patrz rok 1465 kalendarium)[20].
  • 1617 – w parafii był pleban i wikary [21].
  • 1662 – pozostał tylko pleban, zliczono 1072 parafian (ib.);
  • 1721 – drewniany kościół parafialny ś. Trójcy w formie krzyża, niekonsekrowany, z dwoma kaplicami (NMP i Anioła Stróża), 3 ołtarzami (ś. Trójcy, Anioła Stróża i NMP), brak dzwonnicy, patronat i kollacja należą do Jerzego Lubomirskiego.
  • Od 1713 r. – plebanem jest Wojciech Iworowski, który prowadzi od 1716 r. księgi metrykalne, brak wikarych w parafii. Do parafii należą dziesięciny snopowe z Chotczy, Zajączkowa, Gniazdkowa, Trzemchy, Starej Wsi, Lucimi (z ról z tej strony rzeki), Szczekarkowa, niegdyś z Białobrzegów, z Sienna, Bratkowa i Kobylan Mniejszych, a także z Grabowca, inaczej Jarontowic Jarnołtowice, i od 2 kmieci w Kijance. Okręg parafialny obejmuje: Chotczę., Kępa, Baranów, Białobrzegi, Gniazdków, Jarnołtowice, Kijanka, Lucimia, Zajączków i Zakrzów [22].
  • 1787 – okręg parafialny obejmuje: Chotczę, Chotczę Górną, Baranów, Białobrzegi, Gniazdków, Grabowiec, Jarnołtowice, Jarętowskie Pole, Kępę królewską, Kępę szlachecką, Kijankę, Lucimia, Zajączków i Zakrzów (Spis I 392-3);
  • 1789 – plebanem był Hieronim Solray, dochód parafii 1774 złotych 75 groszy do parafii należą wsie Gniazdków, Kępa, Kijanka i Białobrzegi[23]
  • 1802 – pleban Chotczy pobiera dziesięciny z ról zwanych Niwy w Lucimi [24].

Studenci Uniwersytetu Krakowskiego z Chotczy[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Komisja standaryzacji nazw geograficznych Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 roku w sprawie ustalania siedzib władz gmin, Dz. U. z 1999 r. Nr 110, poz. 1267
  2. 2,0 2,1 Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu
  3. ASK ↓, s. I/8 547v.
  4. 4,0 4,1 Paw. ↓, s. 305.
  5. ASK ↓, s. I/8 479v, 682.
  6. Chotcza w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
  7. MV ↓, s. t.I s.172,247.
  8. MV ↓, s. I 172, 247.
  9. MV ↓, s. t.II s.373,385, 432.
  10. MV ↓, s. t.I s.308, 377.
  11. MV ↓, s. t.II s.199, 207, 218, 237, 246, 255.
  12. MV ↓, s. t.IX 20, 40.
  13. Gromnicki ↓, s. 396.
  14. Wiś.Ił. ↓, s. 15-6.
  15. Kiryk 1994 ↓, s. 34.
  16. LR ↓, s. 439.
  17. LS ↓, s. r.1564-5 s.189.
  18. AVCap. ↓, s. t.III s.81-1v: t.LXV s.502-3.
  19. AV ↓, s. t.IV s.175.
  20. Wiś.Ił. ↓, s. 15.
  21. Osad.rad. ↓, s. t.II s.34.
  22. AV ↓, s. t.XX s=749-57.
  23. Osad.rad. ↓, s. t.II s.232.
  24. Wiś.Ił. ↓, s. 12.
  25. Al. ↓, s. t.I s.17.
  26. Al. ↓, s. t. s.I71.
  27. Al. ↓, s. t.I s.249.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • ASK. Archiwum Skarbu Koronnego, dział w AG.. „Archiwa Państwowe”. 
  • Paw.. A. Pawiński, Polska XVI w. pod względem geograficzno-statystycznym. Małopolska, t. III-IV (Źródła dziejowe, 14-15). „(Źródła dziejowe, 14-15)”. Warszawa 1886. 
  • MV. „Wydanie Archiwalne”. 
  • Tadeusz Gromnicki. Świętopietrze w Polsce. . Kraków 1908. 
  • Wiś.Ił.. J. Wiśniewski, Dekanat Iłżecki, Radom 1909-1911.. „Historyczny opis kościołów”. 
  • Kiryk 1994, Franciszek Kiryk. Urbanizacja Małopolski. Województwo sandomierskie XIII-XVI w. (Sandomiriana), Kielce 1994.. . Kielce. 
  • LR. Księga dochodów beneficjów diecezji krakowskiej z roku 1529 (tzw. Liber retaxationum), wyd. Z. Leszczyńska-Skrętowa, 1968.. „Liber retaxationum”. 
  • LS. Lustracja województwa sandomierskiego 1564-1565, wyd. W. Ochmański, Wr. 1963.. „Wrocław 1963”. 
  • AVCap.. Acta Visitationis capituli cracoviensis, rps w AMetr.. . 
  • AV. Acta Visitationis, dział w AMetr.. „Akta wizytacyjne”. 
  • Osad.rad.. Z. Guldon, S. Zieliński ,Osadnictwo i gospodarka powiatu radomskiego w XVI-XVIII w.,. „(Radom i region radomski w dobie szlacheckiej Rzeczypospolitej, 1-2),”. 26, 1995. 
  • Al.. „Wydanie Archiwalne”. wyd. K. Lewicki, przy współpracy J. Zatheya, Kr. 1887- 1956..