Cukierek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Cukierki)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Twarde cukierki (landrynki)
Wielobarwne cukierki z czekolady w cukrowej skorupce

Cukierek (właściwie cukier kandyzowany) – wyrób cukierniczy wykonany ze stężonego roztworu cukru w wodzie, do którego dodawane są aromaty i barwniki.

Słowa „cukierek” zaczęto używać w XVIII wieku[1], wówczas to w polszczyźnie zaczęły się rozpowszechniać derywaty od wyrazów oznaczających surowce jadalne, w tym przypadku podstawą był „cukier”[2].

Wyrób[edytuj | edytuj kod]

Cukierki otrzymuje się przez rozpuszczenie cukru w wodzie lub mleku do postaci syropu, który gotuje się aż do osiągnięcia pożądanego stężenia lub początku karmelizacji. Typ cukierka zależy od składników i czasu podgrzewania mikstury. Cukierki to słodycze o różnorodnej konsystencji i rożnym sposobie produkcji, są dostępne prawie we wszystkich kolorach, mają najprzeróżniejsze kształty i fakturę. Występują w wielu wariantach smakowych, m.in. o smaku kwaśnym, słodkim, słonym, owocowym, kawowym czy miętowym, często w postaci wieloowocowych żelek. Większość cukierków zawiera w sobie wiele konserwantów, który jest często zastępowany innymi substancjami słodzącymi. Przykładami cukierków są: cukierki toffi, krówki, pralinki, dropsy, landrynki, cukierki ziołowe. Ostatnie z wymienionych można konsumować jako przysmak lub też jako środek leczniczy, głównie przeciwkaszlowy. Przy wyrobie cukierków ziołowych stosuje się wywary z ziół, takich jak żywokost, ślaz i podbiał oraz roślinne olejki eteryczne. W związku z tym wyroby te posiadają specyficzny smak i pewne właściwości lecznicze.

Etapy tworzenia[edytuj | edytuj kod]

Ostateczna faktura cukierka zależy od stężenia cukru. Gdy syrop jest podgrzewany, gotuje się, woda paruje i zwiększa stężenie cukru. Określonej temperaturze odpowiada szczególna koncentracja cukru. W wyższych temperaturach wyrabia się cukierki kruche, a w niższych cukierki miękkie. Etapami gotowania cukru są[3]:

Etap Temperatura w °C Koncentracja cukru
początek 110-111 80%
miękka piłka (np. krówki) 112-115 85%
twarda piłka 118-120 87%
bardzo twarda piłka 121-130 92%
delikatnie pękający 132-143 95%
mocno pękający (np. toffi) 146-154 99%
czysta ciecz 160 100%
ciemna ciecz (karmel) 170 100%
spalony cukier 177 100%

Nazwy pochodzą od procesu stosowanego do testowania syropu przed osiągnięciem przystępnej temperatury: małą łyżkę syropu wlewa się do zimnej wody i określa się stężenie syropu. Długie łańcuchy hartowanego cukru nazywa się początkiem, gładka bryła wskazuje etap „piłki”. Etap „pękający” oznacza, że po dodaniu zawartości do wody cukierek dosłownie pęka.

Powyższa metoda jest nadal używana w niektórych kuchniach. Termometr cukierniczy to wygodniejsze rozwiązanie, ale ma jedną wadę – nie przystosowuje się automatycznie do warunków panujących: głębokości wody i jej temperatury.

Gdy syrop osiągnie temperaturę 171 stopni Celsjusza lub wyższą – cząsteczki sacharozy rozkładają się na prostsze cukry, tworząc w substancję w kolorze bursztynu znaną jako karmel. Karmelu nie należy mylić z krówką i toffi.

Niektóre cukierki są wytwarzane z kolagenu pochodzenia zwierzęcego – białka znajdującego się w skórze i kościach[4], zatem powinny być unikane przez wegetarian i wegan. Inne substancje takie jak agar, pektyna, guma arabska i skrobia mogą być również używane w miejsce żelatyny. Innym składnikiem, który powinien być unikany przez wegetarian i wegan jest karmin, który jest barwnikiem wykonanym z koszenila zawieranym w cukierkach przezroczystych, które mogą zawierać śladowe ilości skrzydeł lub innych części owadów.

Okres ważności[edytuj | edytuj kod]

Cukierki mogą być przechowywane właściwie wszędzie od dwóch tygodni do około roku[5]. Okres ten może być krótszy w cieplejszych i wilgotnych miejscach.

Aspekty zdrowotne[edytuj | edytuj kod]

Próchnica[edytuj | edytuj kod]

Cukierki zazwyczaj zawierają cukier, jedzenie ich w nadmiernej ilości może prowadzić do uszkodzenia zębów. Kiedy cukier jest trawiony wytwarza kwas, który niszczy szkliwo zębów i może prowadzić do próchnicy. Aby temu zapobiec stomatolodzy polecają myć zęby regularnie, najlepiej po każdym posiłku.

Indeks glikemiczny[edytuj | edytuj kod]

Cukierek ma wysoki indeks glikemiczny (IG), co oznacza że powoduje wysoki wzrost poziomu cukru we krwi po spożyciu. Może być groźny szczególnie dla osób chorych na cukrzycę, ale również dla osób bez cukrzycy[6].

Pakowanie[edytuj | edytuj kod]

Cukierki mogą być pakowane w różny sposób – pojedynczo oraz w plastikowe opakowania z kilkunastoma sztukami. Mogą być również sprzedawane „na wagę”.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Cukierki występują w wielu różnych kolorach, smakach i kształtach. W sklepach można kupić cukierki ziołowe, podobne do tabletek, które pomagają w leczeniu bólu gardła. Niektóre cukierki są tworzone w taki sposób, by wręcz odpychały od chęci zjedzenia ich. Na liście najbardziej odrażających znajdują się między innymi „Słodkie strupy”, „Glut goryla” czy „Mrówki w cukrze”.

Cukierki w kulturze[edytuj | edytuj kod]

W powieści Harry Potter Joanne Kathleen Rowling występują cukierki zwane „Fasolki wszystkich smaków”, z których każda odmiana ma dwa różne smaki.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Krystyna Długosz-Kurczabowa: Słownik etymologiczny języka polskiego. PWN, 2005, s. 80.
  2. Z polskich studiow slawistycznych. Seria 3. Prace na VI Miedzynarodowy Kongres Slawist̋w w Pradze. PWN, 1968, s. 98.
  3. Science of Candy: The Cold Water Test.
  4. Will These Bone Live? The Kashrut of Gelatin.
  5. Candy Shelf Life – Candy Favorites.
  6. EN: Balkau et al. (1998) „High blood glucose concentration is a risk factor for mortality in middle-aged nondiabetic men. 20-year follow-up in the Whitehall Study, the Paris Prospective Study, and the Helsinki Policemen Study.” Diabetes Care 1998 marzec;21(3):360-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]