Czapla gwiżdżąca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czapla gwiżdżąca
Syrigma sibilatrix[1]
(Temminck, 1824)
Dorosła czapla gwiżdżąca, Urugwaj
Dorosła czapla gwiżdżąca, Urugwaj
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd pelikanowe
Podrząd pelikanowce
Nadrodzina Ardeoidea
Rodzina czaplowate
Rodzaj Syrigma[2]
Ridgway, 1878
Gatunek czapla gwiżdżąca
Synonimy
  • Ardea sibilatrix Temminck, 1824[3]
Podgatunki
  • S. s. fostersmithi
  • S. s. sibilatrix
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Czapla gwiżdżąca (Syrigma sibilatrix) – gatunek dużego ptaka brodzącego z rodziny czaplowatych występującego w Ameryce Południowej. Jedyny przedstawiciel rodzaju Syrigma[5].

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Podobieństwa w szkielecie czapli gwiżdżącej i ślepowronów doprowadziły do dyskusji na temat pokrewieństwa z tymi ptakami. W 1980 zostało tymczasowo uznane pokrewieństwo z rodzajem Egretta podające w wątpliwość przynależność czapli gwiżdżącej do osobnego rodzaju[6].

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono 2 podgatunki:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Czapla gwiżdżąca mierzy od 53 do 64 cm i waży od 521 do 546 g. Południowy podgatunek jest większy, ale jego dziób jest krótszy w stosunku do ciała. Upierzenie na grzbiecie i skrzydłach szaro-niebieskawe[8]. W czasie lotu widoczne są białe pióra przy ogonie i na brzuchu. Pióra po bokach głowy, na szyi i piersi są białe lecz ubrudzone na złotawy kolor prawdopodobnie przez typowy u czapli proszek z piór pudrowych lub wydzielinę z gruczołu kuprowego. Powstały w ten sposób kolor nie jest jednakowy u wszystkich osobników. Dziób różowawy, niebiesko-fioletowy u nasady i czarny na czubku. Charakterystyczna jasno-niebieska skóra wokół oka, zielonkawa na krótkich nogach.

Nazwa zwyczajowa pochodzi od charakterystycznego gwiżdżącego dźwięku wydawanego w czasie lotu lub startu. W przeciwieństwie do innych czapli, ten gatunek prezentuje szybkie uderzenia skrzydłami (podobne do lotu kaczek) i lata z wyciągniętą do przodu, a nie esowato zgiętą szyją.

Zasięg i środowisko życia[edytuj | edytuj kod]

Podgatunek S. s. fostersmithi zamieszkuje llanos oraz basen rzeki Orinoko na terenie Kolumbii i Wenezueli. S. s. sibilatrix zamieszkuje wschodnią Boliwię, Paragwaj, południową Brazylię, Urugwaj, Chile i północno-wschodnią Argentynę. Z niektórych regionów przenosi się sezonowo: w północno-wschodniej Wenezueli nie występuje od listopada do stycznia, ale pozostaje przez cały rok w innych rejonach, np. w prowincji Buenos Aires w Argentynie.

Występuje na wysokościach do 500 m, na sezonowo zalewanej sawannie, często na bardziej suchych i trawiastych terenach niż inne czaple, ale także na otwartych, podmokłych lub płytko zalanych obszarach. Ponieważ gniazduje na drzewach, preferuje otwarte tereny poprzecinane skupiskami drzew. Nie przeszkadza jej bliskość ludzkich siedlisk, pojawia się na pastwiskach oraz poboczach dróg i często siada na słupach.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Ten gatunek zjada wszystkie wodne i błotne zwierzęta, które uda mu się złapać lub ukraść – jest to przykład kleptopasożytnictwa. W jednym zaobserwowanym przypadku czapla gwiżdżąca odebrała zdobycz sokołowi rdzawobrewemu[9]. Szukając pożywienia często czatuje nieruchomo[10] lub wolno spaceruje, ale potrafi także szybko biec za ofiarą lub z pozycji stojącej łapać latające owady, (głównie ważki). Prędzej pozwoli człowiekowi zbliżyć się na niewielką odległość, niż opuści dobre miejsce na żer. Odżywia się pojedynczo lub w parach, ale zbiera się też w grupy do 100 osobników, zwłaszcza wieczorem przed udaniem się na spoczynek.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Podczas zalotów ptaki latają tam i z powrotem oraz chodzą w kółko, tańczą i gwiżdżą przed kopulacją. Gniazdują pojedynczo, podczas gdy pozostałe gatunki czapli zwykle gniazdują w koloniach. Mogą zakładać gniazda na dojrzałych drzewach takich jak araukaria lub na egzotycznych gatunkach np. eukaliptus. Jaja są bladoniebieskie i cętkowane o wymiarach ok. 4,7 × 3,6 cm, zwykle 3 lub 4 sztuki w jednym lęgu. Inkubacja trwa ok. 28 dni, po 42 dniach od wyklucia pisklęta są już opierzone. Młode proszą o jedzenie sycząc z opuszczonymi skrzydłami. Przetrwanie jaj ocenia się na 28%, a młodych osobników na 40%. Burze, które niszczą gniazda są ważną przyczyną strat. Na podstawie obserwacji grup rodzinnych stwierdzono, że tylko 2 osobniki z jednego lęgu dożywają upierzenia. W przeciwieństwie do innych czapli, ten gatunek opiekuje się młodymi jeszcze po opuszczeniu gniazda.

Przypisy

  1. Syrigma sibilatrix w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Syrigma. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 20 grudnia 2010]
  3. Whistling Heron (Syrigma sibilatrix) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 20 grudnia 2010].
  4. Syrigma sibilatrix. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  5. Systematyka za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Ardeidae Leach, 1820 - czaplowate - Herons (Wersja: 2013-09-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-02-24].
  6. Remsen, J. V., Jr.; C. D. Cadena; A. Jaramillo; M. Nores; J. F. Pacheco; M. B. Robbins; T. S. Schulenberg; F. G. Stiles; D. F. Stotz; K. J. Zimmer. A classification of the bird species of South America [wydanie z 2007-04-05], American Ornithologists' Union.
  7. J.A. Kushlan; J.A. Hancock, The Herons, Oxford, 2005, ss. 208–214
  8. Steven L. Hilty; W.L. Brown, A Guide to the Birds of Colombia, Princeton University Press, 1986, ss. 66.
  9. Kushlan, James A.; Hancock, James A.; Pinowski, J.; Pinowska, B., Behavior of Whistling and Capped Herons in the Seasonal Savannas of Venezuela and Argentina, 1982.
  10. Steven L. Hilty, Birds of Venezuela, Princeton University Press, 2003, ss. 213–214.