Czarna Przemsza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czarna Przemsza (Przemsza)
Czarna Przemsza (Przemsza)
Czarna Przemsza w Sosnowcu
Lokalizacja Europa
 Polska
Źródło ZawiercieBzów
ok. 385 m n.p.m.
Ujście rzeka Przemsza
na granicy Sosnowca, Mysłowic i Jaworzna
Długość 63,3 km
Powierzchnia zlewni 1045,5 km²
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Rzeki Polski

Czarna Przemsza (Przemsza)[1] – rzeka w województwie śląskim o długości 63,3 km, prawy dopływ, źródłowy Przemszy.

Źródła rzeki znajdują się na wysokości 385 m n.p.m. w Bzowie, dzielnicy Zawiercia, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Zlewnia Czarnej Przemszy wynosi 1045,5 km². Głównymi prawobrzeżnymi dopływami są Brynica i Bolina, zaś lewobrzeżnymi Mitręga, Trzebyczka i potok Pogoria. Czarna Przemsza płynie przez Próg Woźnicki, Garb Tarnogórski i Wyżynę Śląską. Od miejsca, w którym wpada do niej Brynica w Sosnowcu – stanowi granicę między wywodzącym się z Małopolski- Zagłębiem Dąbrowskim a wschodnim terenem Górnego Śląska (wcześniej tę granicę stanowi właśnie Brynica).

Nad rzeką leżą miasta: Zawiercie, Poręba, Siewierz, Dąbrowa Górnicza, Będzin, Sosnowiec i Mysłowice. W Przeczycach znajduje się zbiornik retencyjny zaopatrujący w wodę mieszkańców Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego i stanowiący rezerwę dla elektrowni Łagiszy mieszczącej się w Będzinie. W roku 2005, między Wojkowicami Kościelnymi i Dąbrową Górniczą do użytku został oddany zbiornik Kuźnica Warężyńska, znany także jako Pogoria IV. Zbiornik ma chronić niżej położone tereny przed powodzią i przechwytywać ewentualną falę wezbraniową na Czarnej Przemszy. Poza wysokimi stanami rzeka całkowicie omija zbiornik płynąc korytem na zachód od jeziora.

Czarna Przemsza zimą w Sosnowcu.

Bardzo zanieczyszczona, chociaż dzięki staraniom samorządów Będzina i Sosnowca stan ten sukcesywnie się poprawia. Łączy się z Białą Przemszą w rejonie zbiegu Sosnowca, Mysłowic i Jaworzna, tworząc rzekę Przemszę (tzw. Trójkąt Trzech Cesarzów). W przeszłości (do połowy XIX w.) na wysokości obecnej dzielnicy Sosnowca – Niwki znajdował się port, do którego z powodzeniem dopływały barki z dość dużym zanurzeniem. Obecnie, wobec uregulowania rzeki na większej części długości (pierwsze prace nad regulacją jeszcze w okresie międzywojennym, główne przeprowadzono w latach czterdziestych i pięćdziesiątych XX wieku) oraz zniknięciem części źródeł wobec eksploatacji przemysłowej, stan wody jest o wiele niższy niż w przeszłości.

Przypisy

  1. Nowsza klasyfikacja nie zna Czarnej Przemszy, tylko uznaje od samych źródeł Czarnej, że istnieje Przemsza, do której wpływa Biała Przemsza; nowa terminologia ma swoje silne uzasadnienie logiczno-teoretyczne, ale stara pozostała w użyciu, gdyż – być może – łączy się z historią rozbiorów i tzw. Trójkątem Trzech Cesarzy.