Trójkąt Trzech Cesarzy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj


Trójkąt Trzech Cesarzy na mapie
Wieża Bismarcka w Mysłowicach i Trójkąt Trzech Cesarzy na starej pocztówce
Niemiecka pocztówka z 1902 roku, przedstawiająca Trójkąt Trzech Cesarzy.
Pocztówka przedstawiająca Trójkąt Trzech Cesarzy
Trójkąt trzech cesarzy w 2007 r
Trojkąt Trzech Cesarzy - obelisk

Trójkąt Trzech Cesarzy (niem.: Dreikaisereck) – określenie miejsca, gdzie w latach 1846-1915 zbiegały się granice trzech europejskich mocarstw: Prus (później Niemiec), Austrii (później Austro-Węgier) i Rosji.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W latach 1795-1807, czyli od III rozbioru Polski do powstania Księstwa Warszawskiego, granice trzech mocarstw zbiegały się w rejonie miasta Niemirów.

W omawianej w artykule lokalizacji zbieg granic trzech mocarstw zaborczych ustalił się w z związku z likwidacją Rzeczypospolitej Krakowskiej w 1846. Wcześniej jednak miejsce to również wyznaczało granice, bowiem w latach 1815-1831, zbiegały się tam rubieże państw: Królestwa Polskiego w unii z Rosja, Prus oraz Rzeczypospolitej Krakowskiej pod protektoratem trzech zaborców. W latach 1831 - 1846 po włączeniu Królestwa Polskiego do Rosji jako autonomicznej prowincji, był to trójstyk granic Rosji, Prus i Rzeczypospolitej Krakowskiej. Następnie, po włączeniu tej ostatniej do Cesarstwa Austriackiego, w latach 1846-1871 zbiegały się tam granice pomiędzy Królestwem Prus, Cesarstwem Austriackim (od 1867 Austro-Węgrami) i Imperium Rosyjskim. Nazwa Trójkąt Trzech Cesarzy powstała po 1871 gdy doszło do zjednoczenia Niemiec i miejsce to, pozostając nadal na granicy Królestwa Prus, stało się jednocześnie punktem granicznym Cesarstwa Niemiec. Linie graniczne biegły rzekami: Białą Przemszą, Czarną Przemszą oraz Przemszą. Obecnie są to tereny miast: Mysłowice (dzielnice Brzęczkowice i Słupna) oraz Sosnowiec (dzielnice Modrzejów i Jęzor). Gdyby zaś spojrzeć na okres, kiedy określenie to miało zastosowanie, to ze strony pruskiej miejscowościami granicznymi były: Brzęczkowice/Słupna, ze strony rosyjskiej Modrzejów, a ze strony austriackiej Jęzor (wtedy jeszcze osiedle należące do miasta Jaworzno). Ten ostatni wchodził w skład Wielkiego Księstwa Krakowskiego, wcześniej był wsią należącą do Rzeczypospolitej Krakowskiej, do dystryktu jaworznickiego, później powiatu chrzanowskiego. W 1953 roku Jęzor przeniesiono administracyjnie do Sosnowca. Stąd też tereny dawnego styku trzech imperiów leżą dziś w granicach zaledwie dwóch miast. Warto również dodać, że choć w punkcie tym stykały się rubieże trzech państw biorących udział w rozbiorach Polski, nie oznacza to jednak, by był to punkt styku polskich ziem przedrozbiorowych, bowiem obszary leżące na zachód od Przemszy w tym miejscu były pruskie już przed I rozbiorem Polski.

Nazwa Trójkąt jest kalką językową z języka niemieckiego (Dreieck w języku niemieckim oznacza trójkąt) i została przyjęta od podziału terenu, gdzie widły utworzone przez rzeki dzielą tereny na trzy części. Oznaczała więc punkt zbiegania się rzek, w którym Biała Przemsza łączy się z Czarną Przemszą (od tego miejsca rzeka przybiera po prostu nazwę Przemsza) i tym samym zbiegały się granice trzech imperiów. Często błędnie z Trójkątem Trzech Cesarzy utożsamiany jest teren, którego południowy wierzchołek znajduje się obecnie w granicach Sosnowca (wówczas Modrzejowa) o kształcie trójkąta. Ponadto w języku niemieckim słowo Dreiländereck oznacza trójstyk. Wiadomo, że popularne były wycieczki z terenów niemieckich w to miejsce, istniały foldery przedstawiające faktycznie teren zaboru rosyjskiego, ale najbardziej symbolicznie kojarzące się z podpisem: Dreikaisereck. Do czasu zakończenia I wojny światowej miejsce to było znane niemal w całej Europie. Jak pisały ówczesne gazety, tygodniowo odwiedzało je od 3 do 8 tysięcy turystów. Po rzece pływały dwa niewielkie parostatki wycieczkowe, można było podziwiać widoki z wieży Bismarcka znajdującej się w Mysłowicach (wybudowanej w 1907, zburzonej ostatecznie w 1937 na podstawie decyzji wojewody śląskiego Michała Grażyńskiego), a nawet zrobić zakupy[1].

Granica przestała istnieć faktycznie w tym miejscu w 1915 po zajęciu Królestwa Kongresowego przez Niemcy i Austro-Węgry. Formalnie Trójkąt Trzech Cesarzy zniknął w 1918.

Dzisiaj[edytuj | edytuj kod]

Od końca II wojny światowej miejsce zaczęło popadać w zapomnienie.

W dzień po wejściu Polski do Unii Europejskiej 2 maja 2004 odbyło się na terenie Trójkąta spotkanie prezydentów: Jaworzna, Sosnowca i Mysłowic oraz zamontowano tablice z napisem:

W miejscu, w którym niegdyś stykały się granice trzech zaborów dzisiaj świętujemy wstąpienie Polski do Unii Europejskiej i jesteśmy dumni, że wspólnie budujemy Europę bez granic.[2]

9 listopada 2007, z okazji zbliżającego się Święta Niepodległości, został odsłonięty przy współpracy władz Sosnowca oraz PTTK Obelisk Pamięci, na którym znajduje się inskrypcja: Obelisk Pamięci o dawnym podziale Europy i jej zjednoczeniu.

30 kwietnia 2013 na obelisku upamiętniającym tzw. Trójkąt Trzech Cesarzy w Mysłowicach umieszczono nową tablicę ze zmienionym napisem, informującym, że w tym miejscu stykały się dawniej "granice trzech państw". W poprzednim napisie było: "granice trzech zaborów". Faktem jest, że Śląsk nie był pod żadnym zaborem. Kiedy Polskę rozbierano, już należał do państwa pruskiego.[3][4]

Obecnie UM Mysłowice wraz z władzami Muzeum Miasta Mysłowice przygotowują program rewitalizacji Trójkąta. Na starym nieczynnym moście kolejowym powstać ma platforma widokowa, a dookoła całego terenu ścieżki rowerowe. Wybudowane zostanie też centrum historyczne upamiętniające historię tegoż miejsca.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Gościniec PTTK.
  2. Napis zawiera pewną nieścisłość, gdyż faktycznie stykały się tu tereny dwu zaborów: zaboru rosyjskiego, austriackiego z Królestwem Prus.
  3. Plura: Śląsk nigdy nie był pod zaborami. Nowa tablica w Trójkącie Trzech Cesarzy
  4. W Trójkącie Trzech Cesarzy umieszczono nową tablicę

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]