Czorsztyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czorsztyn
Czorsztyn
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowotarski
Gmina Czorsztyn
Liczba ludności (2008) 365
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 34-440
Tablice rejestracyjne KNT
SIMC 0422570
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Czorsztyn
Czorsztyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czorsztyn
Czorsztyn
Ziemia 49°26′13″N 20°19′35″E/49,436944 20,326389Na mapach: 49°26′13″N 20°19′35″E/49,436944 20,326389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
dotyczących Czorsztyna

Czorsztynwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Czorsztyn. Położona jest na wschodnim skraju Kotliny Orawsko-Nowotarskiej, na pograniczu Pienin i Gorców nad Zbiornikiem Czorsztyńskim. Obecny Czorsztyn był do momentu powstania zbiornika retencyjnego znany jako Czorsztyn Nadzamcze. Sama wieś Czorsztyn mieściła się u podnóża Zamku Czorsztyńskiego. Część Czorsztyna mieszcząca m.in. siedzibę władz gminy Czorsztyn, znajdowała się w bezpośrednim sąsiedztwie skrzyżowania znajdującego się ok. 1,5 km od wsi Czorsztyn, w kierunku Nowego Targu.

Miejscowość turystyczna i wypoczynkowa z rozwiniętą infrastrukturą turystyczną: baza noclegowa, przystań statków spacerowych, znakowany szlak turystyczny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś Czorsztyn (dawny niem. Zornsteyn (1395), Schorstein (1777) kamień gniewu[1]), lokowana była na początku XIII wieku podobnie jak pobliski Grywałd, Dursztyn, Frydman, Falsztyn, Rychwałd i inne przez osadników niemieckich sprowadzanych przez króla węgierskiego Andrzeja II.

W roku 1246 właścicielem zamku w Czorsztynie był Piotr Wydżga, szlachcic ziemi krakowskiej herbu Janina, następnie krzyżowiec, był on również właścicielem zamku Rytra, Łącka oraz zamku Lemiasz.

W okresie panowania króla Kazimierza III Wielkiego zamek ten został obwarowany murami.

Od XV wieku starostwo (m.in. własność Zawiszy Czarnego). Zamek spalony w 1433 r. przez husytów, następnie odbudowany. Ośrodek powstania chłopskiego Kostki Napierskiego w 1651, w latach 1768–1782 punkt oporu konfederatów barskich. Powolna degradacja zamku od pożaru w 1792 r.

W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie nowosądeckim. W tym okresie został rozpoczęty i ostatecznie zrealizowany plan budowy zbiornika retencyjnego znanego obecnie jako Jezioro Czorsztyńskie[2] (Zbiornik Czorsztyński). Powstanie owego zbiornika zamknęło historię starego Czorsztyna mieszczącego się u podnóża Zamku Czorsztyńskiego oraz rozpoczęło historię nowego Czorsztyna powstałego z rozbudowy Czorsztyna Nadzamcze.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zamek w Czorsztynie.
Zamek


Folklor[edytuj | edytuj kod]

Okolica podhalańska posiada wyraźnie wyodrębnioną autentyczną i żywą kulturę lokalną, na którą składa się folklor góralski; m.in. gwara podhalańska, będąca dobrze rozpoznawalna w Polsce. Charakterystyka folkloru widoczna jest dodatkowo w kuchni, rękodziele ludowym, a także muzyce, tańcu i oryginalnym stroju podhalańskim.

Pod koniec lat 90. XX wieku na półwyspie Stylchyn urządzono kompleks skansenowo-turystyczny Osada Czorsztyn.

Przypisy

  1. Maria Malec. Słownik nazw geograficznych Polski. 2003. WN PWN. ISBN 83-01-13857-2
  2. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych (KSNG) "Wykaz nazw wód stojących" (hydronimy2.pdf 1,8MB)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]