Czosnek winnicowy

Czosnek winnicowy
Systematyka wg Reveala
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	jednoliścienne
Rząd	amarylkowce
Rodzina	czosnkowate
Rodzaj	czosnek
Gatunek	czosnek winnicowy
Nazwa systematyczna
Allium vineale L.
Sp. Pl. 1 : 299. 1753
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Czosnek winnicowy (Allium vineale L.) - gatunek byliny należący do rodziny czosnkowatych. Gatunek występuje na terenie Europy, zawleczony do Ameryki Północnej.

Morfologia

Kwiatostan A. vineale. W dolnej części widoczne cebulki

Pokrój

Roślina osiąga wysokość 30-90 cm. Rośnie w niewielkich kępach.

Cebula

Jajowata, do 1 cm średnicy, otoczona zwykle licznymi bocznymi cebulkami potomnymi. W obrębie kwiatostanu powstają cebulki mające długość 7-8 mm i barwę fioletowoczarną. Mają one kształt jajowaty z dzióbkiem u szczytu.

Łodyga

Prosto wzniesiona, sztywna, pełna, obła, ulistniona w dolnej połowie; wysokość do 100 cm.

Liście

3-5 lub więcej, w przekroju prawie obłe, dołem dęte, wierzchem nieco spłaszczone, grube 1-2,5 mm

Kwiaty

Zebrane w baldach pozorny na szczycie łodygi; w baldachu obok kwiatów występują cebulki (czasem kwiatów w ogóle nie ma). Przed rozwinięciem kwiatostan osłonięty jest błoniastą okrywą złożoną z jednego nagle zwężonego w cienki kolec listka, długości kwiatostanu lub krótszego, odpadająca w trakcie kwitnienia. Szypułki cienkie, długie do 25 mm. Działki purpurowe lub białawe, do 5 mm długie, lancetowate, na końcu czasem zaostrzone; grzebyk grzbietny gładki. Pręciki początkowo długości płatków, w miarę przekwitania do 2 razy dłuższe. Nitki pręcików wewnętrznych płaskie, na szczycie o trzech wyrostkach, z których dwa boczne, szydlaste, wielokrotnie dłuższe od pylników. Kwitnie od czerwca do lipca.

Nasiona

Podłużnie jajowate, spłaszczone i lekko wygięte. Długość wynosi ok. 2,4 mm, szerokość ok. 1 mm. Powierzchnia nasion jest pokryta drobnymi brodawkami ułożonymi w równoległych szeregach i ma barwę niebieskawoczarną.

Biologia

Rozmnaża się najczęściej nie z nasion lecz z cebulek rozwijających się na niby-baldachach.

Ekologia

Roślina środowisk kserotermicznych i antropogenicznych (przydroża, uprawy). W Polsce częsta, oprócz Karpat.

Systematyka

Zmienność:

• A. vineale var. compactum (Thuill.) Lej. & Courtois, Compendium Florae Belgicae 2:1831 - w główce kwiatostanowej wyłącznie cebulki.

Zastosowanie

• Przyprawa - można wykorzystywać jak czosnek pospolity, roślina w smaku jednak łagodniejsza.
• Roślina ozdobna - roślina rzadko stosowana w kompozycjach naturalistycznych (łąki kwietne).

Uprawa

Zalecane sadzenie w dużych grupach. Niewybredna pod względem gleby. Należy unikać nadmiernego nawodnienia. Nasłonecznienie pełne lub półcień. Niebezpieczeństwo samorzutnego rozsiewania i wypierania słabszych gatunków.

• • Mrozoodporność i wymagania klimatyczne - 5-9 strefa USDA; w Polsce mrozoodporność całkowita.
  • Rozmnażanie - wysiew nasion lub z cebulek przybyszowych; nasiona zbierać po pełnym dojrzeniu, wysiewać od razu na jesieni lub po stratyfikacji.

W uprawach polowych (zwłaszcza pszenicy i żyta) kłopotliwy chwast ze względu na zanieczyszczanie ziarna przeznaczonego na przemiał. Roztarte cebulki tworzą bowiem cuchnącą miazgę.