Dąbrówka rozłogowa
| Dąbrówka rozłogowa | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | jasnotowce |
| Rodzina | jasnotowate |
| Rodzaj | dąbrówka |
| Gatunek | dąbrówka rozłogowa |
| Nazwa systematyczna | |
| Ajuga reptans L. Sp. pl. 2:561. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Dąbrówka rozłogowa (Ajuga reptans L.) – gatunek rośliny należący do rodziny jasnotowatych. Występuje w stanie dzikim na terenie północnej Afryki[2], Azji i Europy, w tym całej Polski. Jest u nas rośliną pospolitą.
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Tworzy kępy. Ma płożące, zakorzeniające się nadziemne rozłogi, o długości do 30 cm.
- Łodyga
- Prosto wzniesiona, pojedyncza, zależnie od odmiany osiąga 10–20 cm wysokości. W dolnej części naga, w środkowej i górnej owłosiona, przeważnie na dwóch przeciwległych bokach. Jest czworokanciasta, zielona do czerwonawej.
- Liście
- Zebrane w rozetę. Odwrotnie jajowate, trwałe, ogonkowe, całobrzegie lub płytko karbowane. Liście łodygowe naprzeciwległe, krótkoogonkowe. Ciemnozielone, do czerwonopurpurowych u odmian ogrodowych.
- Kwiaty
- Zebrane w groniasty kwiatostan na szczycie łodygi, ułożone w 4–12 kwiatowe pozorne okółki. Kwiaty wyrastają z przysadek w kształcie liści, mają krótkie szypułki, dzwonkowaty i szorstko owłosiony kielich. Korona niebieskofioletowa, sporadycznie różowa lub biała, z górną wargą krótszą, dolną większą, trójklapową, zwisającą. W środku kwiatu 2 dwusilne pręciki i pojedynczy słupek z czterokomorową zalążnią i dwudzielnym znamieniem.
- Owoce
- Jajowate, pomarszczone rozłupki.
- Korzeń
- Krótki korzeń główny, rozgałęzione korzenie boczne.
[edytuj] Biologia i ekologia
Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od maja do sierpnia. Nasiona roznoszone są przez mrówki (myrmekochoria). Roślina miododajna, duży, złocistego koloru miodnik znajduje się przy nasadzie zalążni. Preferuje stanowiska słoneczne i półcieniste, chociaż dość dobrze radzi sobie w cieniu. Rośnie w lasach liściastych, na glebach świeżych, zasobnych w próchnicę i składniki mineralne. W górach występuje po regiel górny. Odporna na niską temperaturę.
[edytuj] Zastosowanie
- Roślina ozdobna. Nadaje się na skalniaki i jako roślina okrywowa. Dzięki swoim czerwonopurpurowym liściom ładnie komponuje się z innymi roślinami.
- Roślina okrywowa – porasta zacienione, trudno dostępne miejsca, także skarpy, przez co chroni glebę przed osuwaniem i erozją.
- Dąbrówka rozłogowa jest proponowana jako jedna z roślin stanowiących florę tzw. "zielonego dachu".
- Dawniej uznawana była za roślinę leczniczą, obecnie pod tym względem została zapomniana.
[edytuj] Zmienność
Tworzy mieszańce z dąbrówką kosmatą (A. x hybrida) i d. piramidalną[3] .
- Odmiany
- 'Alba' – odmiana o białych kwiatach.
- 'Atropurpurea' – odmiana dąbrówki rozłogowej częściowo zimozielona, o purpurowych liściach i wydłużonych, niebieskich kwiatostanach.
- 'Braunherz' – liście eliptyczne o brązowo-purpurowej barwie.
- 'Burgundy Glow' – odmiana o liściach biało-purpurowych.
- 'Cameleon' – odmiana o ciemnozielonych liściach z czerwonymi i żółtymi przebarwieniami.
- 'Multicolor' – wysokość 10–15 cm, kwiaty ciemnoniebieskie, liście z przebarwieniami.
- 'Tricolor' – odmiana o liściach brązowo-purpurowych z żółtymi przebarwieniami.
- 'Variegata' – wysokość 5–10 cm, kwiaty niebieskie.
[edytuj] Uprawa
Rozmnaża się jesienią, przez podział kęp. Jest w pełni mrozoodporna (strefy mrozoodporności 3-10). Nie ma specjalnych wymagań co do gleby. Rośnie szybko. Jest jednak bardzo ekspansywna – tworząc rozłogi wkrótce może zagłuszyć inne rośliny. Aby do tego nie dopuścić należy systematycznie usuwać te rozłogi i nadmiar ciągle pojawiających się nowych kęp rośliny[4].
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
- ↑ Ajuga reptans L. w bazie danych: GRIN (Germplasm Resources Information Network) na http://www.ars-grin.gov (ang.)
- ↑ Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
[edytuj] Bibliografia
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
- František Činčura, Viera Feráková, Jozef Májovský, Ladislav Šomšák, Ján Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
