Dwudyszne
| Dwudyszne | |
| Dipnoi[1] | |
| Müller, 1844 | |
 Rogoząb australijski (Neoceratodus forsteri) |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Nadgromada | ryby kostnoszkieletowe |
| Gromada | mięśniopłetwe |
| Podgromada | dwudyszne |
| Synonimy | |
|
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Dwudyszne[2] (Dipnoi) – podgromada ryb mięśniopłetwych (Sarcopterygii) charakteryzujących się możliwością oddychania przy pomocy częściowo uwstecznionych skrzeli lub za pomocą pęcherza pławnego przekształconego w rodzaj płuca połączonego z przełykiem (stąd nazwa dwudyszne).
Dwudyszne wyewoluowały we wczesnym dewonie, nieliczne przetrwały do czasów współczesnych. Zamieszkują wody słodkie Australii, Afryki i Ameryki Południowej, choć formy kopalne żyły także w morzach (np. w triasie). Charakteryzują się częściową redukcją skrzeli i podczas okresów suchych (suszy) zagrzebują się w mule, otaczają kokonem z zasychającego śluzu i zapadają w odrętwienie (kopalne nory dwudysznych znane od dewonu); oddychają wówczas tylko za pomocą przekształconego pęcherza pławnego, który pełni funkcję prymitywnych płuc połączonych z przełykiem (jest to rozwiązanie anatomiczne pierwotne dla kręgowców szczękowych). Dwudyszne ryby posiadają także oddzielny krwiobieg płucny.
Największe są ryby dwudyszne Afryki, przekraczając nieznacznie 2 m długości i osiągając blisko 40 kg masy ciała. Ryby dwudyszne Australii dorastają do 1,5 m, a amerykańskie do 1,2 m długości.
Klasyfikacja dwudysznych nastręcza pewnych trudności, ponieważ są one podobne zarówno do ryb, jak i kręgowców lądowych. Ryby dwudyszne były klasyfikowane na różne sposoby, w randze gromady Dipnoi, podgromady Dipnomorpha, a nawet rzędu Dipteriformes. Istnieje wszakże ogólna zgoda, że w ich obrębie można wyróżnić dwie podkategorie, poniżej sklasyfikowane w randze rzędów zaliczanych do nadrzędu Ceratodontimorpha – rogozębopodobnych:
- rząd: Ceratodontiformes – rogozębokształtne
- rząd: Lepidosireniformes – płazakokształtne
- płazakowate (prapłaziec)
- prapłetwcowate (4 gatunki z rodzaju Protopterus)
Joseph S. Nelson w czwartym wydaniu Fishes of the World[3] nie wyróżnił Dipnoi, rodziny zaliczane dotychczas do płazakokształtnych włączył do rzędu rogozębokształtnych i wraz z czworonogami (Tetrapoda) i wieloma grupami ryb wymarłych umieścił w podgromadzie Dipnotetrapodomorpha.
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
Bibliografia [edytuj]
- Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
- Ryby : encyklopedia zwierząt. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN : Dorota Szatańska, 2007. ISBN 978-83-01-15140-9.
- Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12286-2.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
