Ekofeminizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ekofeminizm – ruch, którego zwolennicy są przekonani, że opresyjne zachowania wobec kobiet mają to samo źródło co destrukcyjne traktowanie środowiska naturalnego.

Termin pochodzi z języka francuskiego, gdzie słowo écoféminisme zostało stworzone przez Françoise d'Eaubonne w 1974 roku, w książce Le féminisme ou la mort. Stanowiło ono połączenie ekologii z feminizmem; dziełem fundamentalnym jest tu jednak Féminisme-Ecologie: révolution ou mutation ten samej autorki z 1978 roku.

Badacze związani z ekofeminizmem rozważają m.in. związki między seksizmem (dyskryminacją ze względu na płeć), dominacją natury (m.in. traktowanie zwierząt, eksperymentowanie na zwierzętach) oraz rasizmem (dyskryminacją ze względu na kolor skóry lub pochodzenie) i nierównościami społecznymi. Dzięki tego rodzaju badaniom wydaje się dziś łatwiejszym walczenie nie tylko z symptomami seksizmu czy rasizmu, ale również z ich źródłami.

Porównianie feminizmu i ekofeminizmu pokazuje wiele związków pomiędzy tymi pojęciami, nie tylko w nazwie. W feminizmie stroną pokrzywdzoną jest kobieta a w ekofeminizmie – przyroda, jako poszerzona strefa kobiecości. Nad jednym i drugim mężczyźni chcą obecnie sprawować władzę, dominować, kontrolować, oba podmioty traktowane są jak towar i czyjaś własność, którą można handlować oraz ją eksploatować[1].

Ekofeminizm nie jest jednak częścią feminizmu lub ekologii. Jeśli już, jest on czymś w rodzaju meta-feminizmu, proponującego odrębną, poszerzoną metodologię dla zrozumienia świata. Obok feminizmu i ruchu na rzecz środowiska ekofeminizm kieruje swoje soczewki na analizę prepatriarchalnej historii, odwołuje się do duchowości, krytykuje antropocentryzm, rasizm, imperializm, podział na klasy, grupy wiekowe i wszelkie inne formy ucisku[2].

Niektórzy ekofeminiści, zgodnie z przekonaniami wielu antropologów, według których najzdrowszą i najstabilniejszą formą współżycia społecznego są niewielkie wspólnoty, postulują powrót do tradycyjnego modelu życia wspólnotowego, zorganizowanego wokoło eko-wiosek, w których mieszkałoby około stu osób. Władza i ziemie w tychże ośrodkach przekazana miałaby być kobietom, co oznaczałoby stworzenie społeczeństwa matriarchalnego. Ekofeminiści proponują powrót do dzikości, jako jedyną drogę do poznania natury kobiety.

Obok ekologii rdzennych Amerykanów, mówiącej o jedności człowieka z Ziemią i ekologią transpersonalną, która głosi , że realizacja pełnego potencjału indywidualnej jednostki prowadzi do badania współzależności tej jednostki z szerszym światem, co z kolei przynosi zazwyczaj głębsze zrozumienie siebie, ekofeminizm jest jedną z trzech ekozofii rozpatrującymi kwestię tożsamości jednostki w społeczeństwie[3].

Współcześni przedstawiciele ekofeminizmu to m.in.: Carol J. Adams (ur. 1951), Karen J. Warren (ur. 1947), Gloria Orenstein, Vandana Shiva, Ariel Salleh, Stacy Alaimo, Starhawk, Chris J. Cuomo, Val Plumwood (1939-2008). Najbardziej znane polskie ekofeministki to Anna Nacher i Ewa Charkiewicz.

Przypisy

  1. Marta Lelek. Feministyczne podejście do ekofeminizmu. „Dzikie życie”, wrzesień 1998. Pracownia na rzecz Wszystkich Istot. 
  2. Cathleen i Colleen McGuire. Co to takiego ekofeminizm?. „Dzikie życie”, lipiec/ sierpień 1998. Pracownia na rzecz Wszystkich Istot. 
  3. Annie L. Booth. Kim jestem? Kim ty jesteś? Rozpoznanie tożsamości i inne trzy ekozofie.. „Dzikie życie”, lipiec/sierpień 1999. Pracownia na rzecz Wszystkich Istot. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons