Seksizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Seksizm (z ang. sexism, sex – „płeć”) – pogląd, że kobiety i mężczyźni nie są sobie równi lub że nie powinni posiadać równych praw[1][2]. Zazwyczaj sprowadza się do „wiary w wyższość mężczyzn i wynikających z niej dyskryminujących zachowań wobec kobiet”[3].

Chociaż, z uwagi na źródłosłów, „[W] podstawowym znaczeniu, »seksizm« oznacza nieuczciwą dyskryminację z powodu płci”[4], „w bardziej precyzyjnym i konkretnym znaczeniu (...) »seksizm« odnosi się do historycznej i globalnie powszechnej formy dyskryminacji kobiet”[5]. Często oznacza przekonanie, że mężczyźni są lepsi od kobiet i zasługują na to, by sprawować nad kobietami kontrolę[6]. Szczególną odmianą seksizmu jest seksizm językowy[7][8].

Termin pojawił się w latach 1960, mając na celu stworzenie analogii ze słowem rasizm – uważano, że negatywne stereotypy dotyczące kobiet grają podobną rolę społeczną, co negatywne stereotypy dotyczące koloru skóry: „Postawy seksistowskie prowokują takie zachowania jak molestowanie seksualne, zaczepianie na ulicach, niesprawiedliwa polityka zatrudniania”[6].

W kontekście rozważań nad seksizmem pojawiło się pojęcie dyskryminacji ze względu na płeć (ang. sex discrimination), odnoszące się do założeń prawnych i postaw zwyczajowych mających na celu „rzeczywistą dyskryminację kobiet”[9].

Początkowe rozumienie seksizmu jako postawy patriarchalnej, gdzie ofiarami dyskryminacji były wyłącznie kobiety, może przybierać obecnie znaczenie szersze, obejmujące wszelkie formy dyskryminacji ze względu na płeć, której ofiarami mogą być tak kobiety, jak i mężczyźni[10][11]. Nie jest to jednak jedyna koncepcja występująca w literaturze przedmiotu[12]. W niektórych współczesnych definicjach pojęcia podkreśla się, że istotą seksizmu jest władza i kontrola, w zdecydowanej większości przypadków negatywnie doświadczająca kobiet[13]. Jako przykład dyskryminacji ze względu na płeć, której ofiarami padają mężczyźni w raporcie z 2009 roku wskazano praktykę RODK[14].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło seksizm w Wikisłowniku
Information icon.svg Zobacz też kategorię: Seksizm.

Przypisy

  1. Utterström, T. (1976). Sex discrimination in advertising: A summary of the situation in Sweden. Journal of Consumer Policy, 1, 359–372.
  2. Denmark, F., Russo, N. F., Frieze, I. H., Sechser, J. A. (1988) Guidelines for Avoiding Sexism in Psychological Research, American Psychologist, vol. 43(7), s. 582-585.
  3. Smith, B. G. (2000) „Sexism”, rozdział w: A. Howard & F. Kavenik (red.), Handbook of American women’s history, Thousand Oaks, CA: Sage, s. 508: „a belief in the superiority of men and the discriminatory behavior directed toward women that results from that belief”.
  4. Warren, M. A. (1977) Secondary Sexism and Quota Hiring, Philosophy and Public Affairs, vol. 6(3) str. 240-261, cyt. s. 240: „In its primary sense, „sexism” means unfair discrimination on the basis of sex.”.
  5. Raymond Gillespie Frey, Christopher Heath Wellman‬, A companion to applied ethics‬, ‪Wiley-Blackwell, 2003‬, s. 104: „In the more accurate and more specific sense [...], „sexism” refers to a historically and globally pervasive form of oppression against women.”.
  6. 6,0 6,1 Janet K. Boles, Diane Long Hoeveler, Historical dictionary of feminism‬, ‪Scarecrow Press, 2004‬, s. 291. „SEXISM. The assumption that men are superior to women, and thus, deserve power over them. The term was coined by feminists working in the civil rights movement of the 1960s to draw parallels between racism and the negative sex role stereotypes employed against women”.
  7. Bojarska, Katarzyna. (2011). Wpływ androcentrycznych i inkluzywnych płciowo konstrukcji językowych na skojarzenia z płcią. Studia Psychologiczne, 49(2), 53–68. doi:10.2478/v10167-011-0010-y.
  8. Bojarska, Katarzyna (2012). Responding to lexical stimuli with gender associations: A Cognitive–Cultural Model. Journal of Language and Social Psychology. doi:10.1177/0261927X12463008.
  9. Jessica Neuwirth, „Unequal. A global perspective on women under the law”, msmagazine.com, 2004.
  10. Kendall‬, DianaSociology in Our Times: The Essentials, ‪Cengage Learning, 2008, s. 325.
  11. Digby, Tom (2003) Male Trouble: Are Men Victims of Sexism?, „Social Theory and Practice”, Vol. 29.
  12. Carol Gilligan, David A. J. Richard, The deepening darkness: patriarchy, resistance, and democracy’s future, Cambridge University Press, 2008, s. 238.
  13. Chen, Z., Fiske, S. T. i Lee, T. L. (2009) „Ambivalent Sexism and Power-Related Gender-role Ideology in Marriage”, Sex Roles, vol. 60(11-12), s. 765-778.
  14. Raport z działań strażniczych “Monitoring pracy wybranych Rodzinnych Ośrodków Diagnostyczno-Konsultacyjnych (2009).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bojarska, Katarzyna (2012). Responding to lexical stimuli with gender associations: A Cognitive–Cultural Model. Journal of Language and Social Psychology. doi:10.1177/0261927X12463008
  • Bojarska, Katarzyna. (2011). Wpływ androcentrycznych i inkluzywnych płciowo konstrukcji językowych na skojarzenia z płcią. Studia Psychologiczne, 49(2), 53–68. doi:10.2478/v10167-011-0010-y

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons