Anarchizm feministyczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Symbol anarchofeminizmu

Anarchizm feministyczny (anarchofeminizm, feminizm anarchistyczny) – jeden z nurtów anarchizmu, który został wzbogacony o refleksję nad sytuacją kobiet i relacjami między płciami. Głównym wyróżnikiem anarchofeminizmu jest pogląd, głoszący iż tradycyjne związki rodzinne i seksualne mają działanie równie a nawet i bardziej zniewalające niż postawa państwa.

Anarchofeminizm zwraca szczególną uwagę na fakt, iż żadne regulacje prawne nie zastąpią zdobywania przez kobiety niezależności psychicznej. Postuluje pełną wolność psychiczną, społeczną i seksualną obu płci.

Według anarchofeminizmu państwo to forma zinstytucjonalizowanego patriarchatu, jednakże dla anarchofeministek czy anarchofeministów także państwo matriarchalne (dziś żadne państwo na świecie, z przeszłości - ślady matriarchatu można znaleźć np. na Krecie) nie ma racji bytu.

Najbardziej znane anarchofeministki to Emma Goldman, Voltairine de Cleyre, czy pisarka Ursula Le Guin, choć elementów anarchofeminizmu można dopatrzeć się również u jednej z pierwszych feministek – Mary Wollstonecraft.

Wczesne francuskie feministki takie jak Jenny d'Héricourt i Juliette Adam krytykowały mizoginię w anarchizmie Proudhona w roku 1850. Anarchofeminizm to rodzaj radykalnego feminizmu, który wspiera przekonanie, że patriarchat jest podstawowym problemem w społeczeństwie. Jednak został on sformułowany jako „anarchofeminizm” dopiero w drugiej fali ruchu feministycznego, po 1970 r.[1] Anarcho-feminizm ukazuje patriarchat, jako pierwszą manifestację hierarchii w historii ludzkości, w ten sposób, pierwsza forma przemocy objawiła się w męskiej dominacji nad kobietą. Anarcho-feministki później wywnioskowały, że jeśli feministki są przeciwko patriarchatowi, muszą one być także przeciwko wszelkim formom hierarchii, a zatem należy odrzucić autorytarny charakter państwa i kapitalizmu.

Feministka pierwszej fali Mary Wollstonecraft z początku wspierała proto-anarchistyczne poglądy, za to William Godwin jest często uważany za prekursora myśli anarcho-feministycznej. Podczas gdy większość anarchistów tego okresu nie traktowała tych pomysłów poważnie, inni, tacy jak Florence Finch Kelly i Moses Harman, podtrzymywali równość płci jako temat o istotnym znaczeniu[2]. Anarcho-feminizm zdobywał szerszą uwagę dzięki pracom pisarzy i teoretyków początku 20. wieku, w tym Emmy Goldman i Voltairine de Cleyre. W hiszpańskiej wojnie domowej anarcho-feministyczna grupa Wolne Kobiety (Mujeres Libres), zorganizowała się w celu obrony obu idei: feministycznych i anarchistycznych.

W przeciwieństwie do marksistowskiego feminizmu i feminizmu socjalistycznego, anarcho-feminizm nie musi koniecznie przyjmować historycznego modelu patriarchatu rozpowszechnianego przez Engelsa w książce pt. „Pochodzenie rodziny, własności prywatnej i państwa”. Anarcho-feministki raczej skłaniają się ku temu by ukazywać patriarchat jako komponent i symptom wewnętrznie połączonych systemów ucisku. W takim modelu, trwanie w opozycji do patriarchatu nie jest jedynym środkiem przeciwstawiania się autorytarnym represjom – zamiast tego staje się kluczowym składnikiem ruchu przeciwstawiającego się wszystkim połączonym formom ucisku. Anarchoprymitywiści widzą w tworzeniu ról związanych z płcią i w patriarchacie początek cywilizacji, a zatem uważają prymitywizm za kolejną anarchistyczną szkołę myślenia, która porusza problemy kobiet.

W kręgach anarcho-feministycznych w Stanach Zjednoczonych, slangowe określenie „manarchist” jest czasami używane pejoratywnie, aby opisać anarchistów płci męskiej, którzy są nie zwracają uwagi lub mają stosunek lekceważący względem problemów (anarcho) feminizmu.

Anarchofeministki są też częścią ruchu feministycznego, aczkolwiek krytykują polityczne aspiracje większości feministek.

Przypisy

  1. Anarcho-Feminism – Two Statements – Who we are: An Anarcho-Feminist Manifesto.
  2. Marsh, Margaret S. Anarchist Women, 1870-1920. Philadelphia: Temple University Press, 1981.