Europa Universalis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy gry komputerowej. Zobacz też: Europa Universalis – seria gier komputerowych.
Europa Universalis
Producent Paradox Entertainment
Wydawca Strategy First
Dystrybutor PL: Lemon Interactive
Seria gier Europa Universalis
Projektant

Henrik Strandberg

Artysta Daniel Nygren
Główny programista Johan Andersson
Data wydania

US: 22 lutego 2001
PL: 14 marca 2001[1]

Gatunek

RTS[1]

Tryby gry gra jednoosobowa, gra wieloosobowa (do 8 graczy[2])
Kategorie wiekowe

ESRB: Everyone[3]
ACB: G8+[4]

Wymagania sprzętowe
Platforma Windows
Nośniki

CD (1)

Wymagania

patrz sekcja Produkcja i wydanie gry

Kontrolery klawiatura, mysz
Kontynuacja Europa Universalis II (2002)

Europa Universalis – komputerowa strategiczna gra czasu rzeczywistego osadzona w realiach epoki nowożytnej, wyprodukowana przez szwedzkie studio Paradox Entertainment i wydana na świecie przez Strategy First. Światowa premiera gry na platformę Microsoft Windows odbyła się 22 lutego 2001 roku. W 2002 roku została wydana jej kontynuacja, Europa Universalis II, w 2007 – Europa Universalis III, a w 2013 – Europa Universalis IV.

W Europie Universalis gracz kieruje jednym z kilku państw europejskich. Jego zadaniem jest doprowadzenie własnego kraju do potęgi gospodarczej i militarnej, co osiągalne jest poprzez prowadzenie wojen, dyplomację, kolonizację oraz handel. Inspiracją dla twórców była gra planszowa o tym samym tytule.

Europa Universalis spotkała się głównie z pozytywnym odbiorem recenzentów, uzyskując średnią ocen 86% według agregatora Metacritic. Redaktorzy zwracali uwagę na nowatorstwo gry, która oferowała niespotykane wcześniej w gatunku możliwości zarządzania imperium. Krytykowano natomiast nieprzyjazne wprowadzenie gracza w tajniki rozgrywki oraz stronę techniczną gry.

Rozgrywka[edytuj | edytuj kod]

Akcja Europy Universalis jest osadzona w epoce nowożytnej, a okres gry obejmuje lata od 1492 do 1792. Możliwy jest wybór jednego z jedenastu scenariuszy, pozwalających na rozpoczęcie rozgrywki od wybranego okresu[5].

Gracz rozpoczyna rozgrywkę na dwuwymiarowej mapie, która podzielona jest na prowincje i strefy morskie. Część przedstawionego świata jest niewidoczna dla gracza (terra incognita) – można jednak odkrywać poszczególne prowincje[6].

Gracz kieruje jednym z ośmiu mocarstw europejskich dostępnych w danym scenariuszu, a reprezentuje poszczególnych władców historycznych. Zmieniają się oni wraz z upływem czasu według realiów historycznych i mają zróżnicowane umiejętności, które przekładają się na rozwój kraju. Przykładowo Jan III Sobieski ma w grze wysokie umiejętności wojskowe, a Sulejman Wspaniały jest postacią o wysokich zdolnościach administracyjnych[7]. W grze występuje szereg wydarzeń historycznych takich jak reformacja, podpisanie traktatu z Tordesillas czy powstanie w Niderlandach, które mają znaczący wpływ na przebieg gry[8].

Gracz może dbać o rozwój technologiczny we własnym państwie poprzez przeznaczanie części budżetu na badania. Postęp technologiczny jest liniowy i polega na osiąganiu coraz wyższych poziomów technologii w czterech dziedzinach: armii, flocie, infrastrukturze i handlu. Wraz z postępującym rozwojem gracz zyskuje nowe możliwości, na przykład ulepszone jednostki. Możliwe jest również zwiększenie wydatków na utrzymanie stabilności w państwie lub zaniechanie wszelkich dotacji na rzecz zwiększenia zasobności skarbca państwowego[7] kosztem rosnącej inflacji[9].

Problem w rozwoju wewnętrznym mogą stanowić bunty ludności. Rebelie mają miejsce w przypadku różnic między religią państwową a wyznawaną w danej prowincji (w grze istnieje kilka różnych wyznań i religii[10]), opodatkowania ludności poprzez ustanowienie urzędu poborcy podatkowego lub w wyniku aktywowanych przez grę wydarzeń. Buntownicy mogą nawet odłączyć się od państwa i ogłosić niepodległość[7]. Dlatego też w grze ważną rolę odgrywa system stabilności, który warunkuje ryzyko buntu w prowincjach, a także szybkość rozwoju miast i wysokość pobieranych podatków[11].

Szczególnym elementem gry jest kolonizacja niezasiedlonych terytoriów. Gracz przy użyciu konkwistadorów (w przypadku sił lądowych) oraz odkrywców (dla sił morskich) ma możliwość odkrywania nowych prowincji, a dzięki osadnikom może zasiedlać wybrane terytorium[7].

Ekonomia[edytuj | edytuj kod]

Istotną rolę w grze odgrywa ekonomia, opierająca się głównie na podatkach, produkcji towarów oraz handlu. Dochody z podatków oraz produkcji pochodzą z każdej należącej do państwa prowincji i uzależnione są m.in. od liczby mieszkańców czy stabilności kraju. W przypadku produkcji ważny jest również rodzaj produkowanego towaru (przypisany jest on z góry do każdej prowincji i nie podlega zmianom). Zyski mogą być dodatkowo zwiększone poprzez budowę określonych obiektów, np. biura poborcy podatkowego czy manufaktur[12].

Handel w grze odbywa się za pośrednictwem tzw. centrów handlu, które rozmieszczone są w wybranych prowincjach. Wszystkie inne prowincje przypisane są do jednego z nich na podstawie określonych kryteriów (m.in. odległości), zwiększając ogólną wartość obrotów w danym centrum o wartość produkowanych w prowincji dóbr. Poszczególne państwa rywalizują ze sobą, wysyłając do centrów handlu kupców, dążąc do monopolizacji. Od liczby i przynależności państwowej kupców w danym centrum zależy podział zysków z handlu pomiędzy państwami[13].

Wojna[edytuj | edytuj kod]

Szczególne zasady gry dotyczą wojen oraz bitew. Gracz może dowodzić jednostkami armii (podzielonymi na piechotę, kawalerię i artylerię) oraz jednostkami floty (czyli okrętami wojennymi, galerami i statkami transportowymi). Do tych rodzajów wojska mogą dołączyć specjalni dowódcy – generałowie i admirałowie, którzy znacząco podnoszą wartość bojową kierowanych jednostek. Bitwa w grze polega na tym, że dwie wrogie siły walczą ze sobą do czasu upadku morale jednej ze stron. Wynik starcia zależy od technologii walczących stron, morale oraz liczebności obu sił[5]. Liczebność armii oraz floty spada nie tylko w wyniku działań wojennych, ale też podczas długich wypraw[7].

Wypowiedzenie wojny innemu państwu może wiązać się ze spadkiem poziomu stabilności. Spadek ten zostaje zmniejszony, gdy gracz ma casus belli wobec wrogiego państwa, na przykład z powodu nałożonego embarga handlowego lub odmowy uczestnictwa w wojnie[14].

Gra charakteryzuje się tym, że zajęcie danej prowincji nie oznacza od razu objęcia jej w posiadanie. By do tego doszło, muszą nastąpić rokowania pokojowe. Najczęściej polegają one na żądaniu kontrybucji lub przejęciu określonych prowincji. Na korzyść lub niekorzyść gracza w rokowaniach wpływają zajęte prowincje oraz wyniki starć. Przez określony czas po zawarciu pokoju nie można wypowiedzieć wojny, bo wiąże się to ze znacznym spadkiem stabilności[14]. Strona, która zażądała korzyści terytorialnych lub nawet anektowała małe państwo, otrzymuje punkty złej reputacji, które wpływają na relacje z innymi krajami. Wojownicza polityka wobec innych państw skutkuje odwetową agresją[11].

Dyplomacja[edytuj | edytuj kod]

Podczas gry gracz może wchodzić w interakcje z komputerowymi monarchami, zawierając sojusze, wypowiadając wojny, zawierając pokój itp. Relacje między stronami rozmów są umownie oznaczone liczbami w skali od -200 do 200. Gracz może wpływać na stosunki z innymi państwami poprzez wysyłanie podarków bądź obelg. System sojuszy w grze jest złożony i może prowadzić do wojny na szeroką skalę, dlatego dużą rolę w grze odgrywa dyplomacja[5][14].

Cel gry[edytuj | edytuj kod]

Głównym celem gry jest zdobywanie tzw. punktów zwycięstwa. Można je otrzymać za wygrywanie bitew, wykonywanie losowo postawionych celów misji, umiejętną dyplomację i ekspansję terytorialną. Państwo, które zdobyło największą ilość punktów do końca rozgrywki, wygrywa[15]. Gracz może również ustawić inne warunki zwycięstwa, na przykład podbój określonej ilości prowincji czy też osiągnięcie określonej liczby punktów zwycięstwa[2].

Produkcja i wydanie gry[edytuj | edytuj kod]

Wymagania gry
Minimalne Zalecane
Microsoft Windows[16]
Procesor Pentium 200 MHz Pentium II 300 MHz
Pamięć operacyjna 64 MB 128 MB
Wolne miejsce na dysku twardym 180 MB
Karta graficzna 2 MB, kompatybilna z DirectX 7.0

Za tworzenie Europy Universalis odpowiadało szwedzkie studio Paradox Entertainment (obecnie Paradox Interactive). Głównym projektantem był Henrik Strandberg, zaś głównym programistą – Johan Andersson[17]. Inspiracją dla twórców była złożona w swej strukturze gra planszowa Europa Universalis z 1993 roku[6][5]. Na jej podstawie stworzono komputerową wersję mapy liczącej około 700 prowincji[5].

Pierwsze wzmianki o Europie Universalis pojawiły się w grudniu 2000 roku, kiedy pokazano pierwsze zrzuty ekranu z gry[18]. 23 stycznia 2001 roku wydawca gry, Strategy First, ogłosił ukończenie prac nad grą[19]. 22 lutego 2001 roku miała miejsce premiera gry w Stanach Zjednoczonych, a 14 marca 2001 roku Europa Universalis ukazała się w Polsce[1]; dystrybutorem była spółka Lemon Interactive[1].

Twórcy gry zainicjowali tworzenie przez graczy tzw. After Action Reports (AAR), czyli relacji z rozgrywki danym państwem. Były one początkowo publikowane na stronie Paradoksu, a później także na oficjalnym forum producenta[20].

Odbiór gry[edytuj | edytuj kod]

 Odbiór gry
Recenzje
Publikacja Ocena
Allgame 3.5/5 gwiazdek[21]
Gry-Online 8,5/10[22]
GameSpot 8,1/10[5]
IGN 9,0/10[23]
„Computer Games Magazine” 4.5/5 gwiazdek[24]
FiringSquad 92%[25]
Kosmodrom 5/5 gwiazdek[26]
Spela.com 8/10[27]
Oceny z agregatorów
Agregator Ocena
GameRankings

79,4%[29]

Metacritic

86%[28]

Europa Universalis spotkała się z pozytywnym odbiorem krytyków, uzyskując średnią ocen 79% według agregatora GameRankings[29] i 86% według Metacritic[28]. Recenzenci zwracali uwagę głównie na nowatorstwo gry w ramach gatunku. Jakub Wojnarowicz ze strony FiringSquad zauważył, że Europa Universalis, w przeciwieństwie do innych strategii czasu rzeczywistego takich jak Command & Conquer, Warcraft: Orcs & Humans i Total Annihilation, nie koncentruje się jedynie na walce i zdobywaniu surowców, ale obejmuje szeroki zakres zarządzania państwem[30]. Zdaniem Sama Parkera z portalu GameSpot gra oferowała tak wielkie możliwości zarządzania państwem, że mogła wywoływać niechęć wśród początkujących graczy[5]. Ponadto stwierdził on, że Europa Universalis tchnęła nowe życie w gatunek[31]. Steve Butts z witryny IGN zwrócił uwagę na to, że zarządzanie państwem na tak wielką skalę dodało klimatu kierowania wielkim imperium[23].

Różne były opinie na temat poziomu trudności gry. Henrik Svensson ze szwedzkiej strony Kosmodrom oraz Steve Lieb z pisma „Computer Games Magazine” uznawali grę za przystępną i łatwą mimo wielkości dostępnych opcji[26][24]. Natomiast Sam Parker oraz Richard Gilliam z portalu Allgame zwracali uwagę na przesadę w rozbudowie mechanizmów rozgrywki, a także na zupełnie nieprzydatny samouczek i nieprzystępną instrukcję[21][31]. Parker oraz Butts pisali też, że gra nie została dobrze przystosowana do rozgrywki wieloosobowej, o czym świadczył brak zrównoważenia możliwości ekonomicznych i wojskowych krajów kierowanych przez graczy, a także brak aktywnej pauzy[23][31].

Negatywnie oceniano oprawę audiowizualną. Sam Parker twierdził, że oprawa graficzna jest niewyraźna przy choćby niewielkim oddaleniu mapy, a udźwiękowienie – ubogie[31]. Steve Butts uznał oprawę audiowizualną za niewyróżniającą się[23], a Jakub Wojnarowicz pisał, że paskudny wygląd Europy Universalis przywodził mu na myśl grę Imperialism z 1997 roku[32]. Zauważył on też nieliczne błędy w rozgrywce, na przykład niepoprawne nazwy prowincji czy też fakt, że wrogie państwa żądają od gracza prowincji, których nie zdobyły[33].

Polska wersja gry, przetłumaczona przez spółkę CODA, została negatywnie przyjęta przez graczy[34]. Przemysław Bartula z portalu Gry-Online skrytykował dystrybutora za wyjątkowo nieudolne i pełne błędów językowych tłumaczenie[35].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Europa Universalis ( PC ) (pol.). GRY-OnLine. [dostęp 2011-12-27].
  2. 2,0 2,1 Bruce Geryk: Europa Universalis Preview (ang.). GameSpot, 2000-12-23. [dostęp 2011-12-29]. s. 4.
  3. Search Results (Europa Universalis) (ang.). ESRB. [dostęp 2012-01-11].
  4. Classification Database – Europa Universalis (G8+) (ang.). Australian Classification Board, 2001-11-29. [dostęp 2012-01-11].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Sam Parker: Europa Universalis Review (ang.). GameSpot, 2001-03-19. [dostęp 2011-12-29]. s. 1.
  6. 6,0 6,1 Bruce Geryk: Europa Universalis Preview (ang.). GameSpot, 2000-12-23. [dostęp 2011-12-29]. s. 1.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Bruce Geryk: Europa Universalis Preview (ang.). GameSpot, 2000-12-23. [dostęp 2011-12-29]. s. 2.
  8. Europa Universalis. Instrukcja obsługi. s. 33-34.
  9. Europa Universalis. Instrukcja obsługi. s. 64-65.
  10. Steve Butts: Europa Universalis (ang.). IGN, 2001-01-08. [dostęp 2012-01-02].
  11. 11,0 11,1 Jakub Wojnarowicz: Europa Universalis Review (ang.). FiringSquad, 2001-04-30. [dostęp 2011-12-29]. s. 4.
  12. Europa Universalis. Instrukcja obsługi. s. 57-60.
  13. Europa Universalis. Instrukcja obsługi. s. 67-69.
  14. 14,0 14,1 14,2 Bruce Geryk: Europa Universalis Preview (ang.). GameSpot, 2000-12-23. [dostęp 2011-12-29]. s. 3.
  15. Jakub Wojnarowicz: Europa Universalis Review (ang.). FiringSquad, 2001-04-30. [dostęp 2011-12-29]. s. 3.
  16. Europa Universalis – System Requirements (ang.). allgame. [dostęp 2012-01-11].
  17. Credits: Paradox Entertainment (ang.). Allgame. [dostęp 2012-01-02].
  18. Trey Walker: Europa Universalis Screens (ang.). GameSpot, 2000-12-15. [dostęp 2012-01-02].
  19. Trey Walker: Europa Universalis complete (ang.). GameSpot, 2001-01-23. [dostęp 2012-01-02].
  20. After Action Reports (ang.). Paradox Entertainment. [dostęp 2012-01-02 (wersja archiwalna z 2000-12-09)].
  21. 21,0 21,1 Richard Gilliam: Europa Universalis Review (ang.). Allgame. [dostęp 2012-01-03].
  22. Przemysław Bartula: Europa Universalis – recenzja gry (pol.). GRY-OnLine, 2001-03-14. [dostęp 2012-01-11]. s. 1.
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 Steve Butts: Europa Universalis (ang.). IGN, 2001-03-20. [dostęp 2012-01-03].
  24. 24,0 24,1 Steve Lieb: Europa Universalis (ang.). Computer Games Online, 2000-10-06. [dostęp 2012-01-03 (wersja archiwalna z 2004-09-08)].
  25. Jakub Wojnarowicz: Europa Universalis: Final Verdict (ang.). FiringSquad, 2001-04-30. [dostęp 2012-01-03].
  26. 26,0 26,1 Henrik Svensson: Europa Universalis (szw.). Kosmodrom, 2000-12-13. [dostęp 2012-01-03 (wersja archiwalna z 2011-04-13)].
  27. Oscar Heimburg: RECENSIONER – Europa Universalis (szw.). Spela.com, 2000-11-01. [dostęp 2012-01-03 (wersja archiwalna z 2001-04-26)]. s. 2.
  28. 28,0 28,1 Europa Universalis Critic Reviews for PC (ang.). Metacritic. [dostęp 2011-12-27].
  29. 29,0 29,1 Europa Universalis for PC (ang.). GameRankings. [dostęp 2012-01-03].
  30. Jakub Wojnarowicz: Europa Universalis Review (ang.). FiringSquad, 2001-04-30. [dostęp 2012-01-03]. s. 1.
  31. 31,0 31,1 31,2 31,3 Sam Parker: Europa Universalis Review (ang.). GameSpot, 2001-03-19. [dostęp 2011-12-29]. s. 2.
  32. Jakub Wojnarowicz: Europa Universalis Review (ang.). FiringSquad, 2001-04-30. [dostęp 2011-12-29]. s. 2.
  33. Jakub Wojnarowicz: Europa Universalis Review (ang.). FiringSquad, 2001-04-30. [dostęp 2012-01-03]. s. 5.
  34. Przemysław Bartula: Europa Universalis II – recenzja gry (pol.). GRY-OnLine, 2001-12-28. [dostęp 2012-01-07].
  35. Przemysław Bartula: Europa Universalis – recenzja gry (pol.). GRY-OnLine, 2001-03-14. [dostęp 2012-01-07 (wersja archiwalna z 2002-06-19)]. s. 3.