Fontanna Neptuna w Gdańsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fontanna Neptuna
Obiekt zabytkowy nr rej. 301 z 24 lutego 1967
Fontanna Neptuna
Państwo  Polska
Miejscowość Gdańsk
Adres Główne Miasto, Długi Targ
Typ budynku fontanna
Styl architektoniczny nawiązanie do manieryzmu flamandzkiego, rokoko
Rozpoczęcie budowy 1606
Ukończenie budowy 1633
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Fontanna Neptuna
Fontanna Neptuna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Fontanna Neptuna
Fontanna Neptuna
Ziemia 54°20′54,87″N 18°39′12,11″E/54,348575 18,653364
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Fontanna Neptunazabytkowa[1] fontanna w Gdańsku, która powstała z inicjatywy burmistrza Bartłomieja Schachmanna[2] i rady miejskiej. Stoi w najbardziej reprezentacyjnej części Gdańska – na Długim Targu, przed wejściem do Dworu Artusa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1549 przed Dworem Artusa istniała bliżej nieznana studnia, być może już z metalowymi dekoracjami. Znajdowała się ona nieco bliżej Motławy[3].

Gdańscy rajcy postanowili wznieść bardziej reprezentacyjny obiekt. Jako jeden z pierwszych do stworzenia nowej fontanny zgłosił się Jakub Kordes z Lubeki, ale z niewyjaśnionych przyczyn nie otrzymał zlecenia. Nowa fontanna stanęła w nowym miejscu, aby oglądana od frontu wkomponowała się w środek fasady Dworu Artusa, od strony Bramy Zielonej była widoczna na tle ściany Ratusza Głównego Miasta i wylotu ul. Długiej, od strony ul. Długiej zamykała perspektywę Drogi Królewskiej. Neptun - bóg morza - miał być zwrócony przodem ku kamienicom, które były siedzibą królów polskich w czasie ich pobytu w Gdańsku oraz miał mieć pochyloną przed nimi głowę. Fontanna miała być podłączona do podziemnych rur, którymi woda byłaby pompowana z Potoku Siedleckiego przez działający przy Targu Siennym "kunszt wodny", jednak ciśnienie okazało się zbyt niskie[3].

Fontanna Neptuna z otoczeniem w 1838

W latach 1606-1615 trwały prace projektowe, rzeźbiarskie i odlewnicze[4]. Projekt figury przedstawiającej Neptuna stworzył architekt i rzeźbiarz Abraham van den Blocke (ur. 1572, zm. 1628). Model figury został wykonany przez Flamanda Piotra Husena, ponieważ van dem Blocke nie poradził sobie z przygotowaniem modelu do odlewu[3]. Rzeźba została odlana w brązie ok. 1615 r.[5], w miejskiej odlewni w Gdańsku, z użyciem formy ludwisarza Gerdta Benninga[6]. Masa figury wynosi 650 kg[7]. Czasza oraz trzon, na której stoi posąg, są również autorstwa Abrahama van den Blocke. Czasza została wykonana z "czarnego kamienia" (belgijskiego czarno-niebieskiego marmuru), trzon z czarnego tufu. Elementy architektoniczne fontanny nawiązują do manieryzmu flamandzkiego. Instalacje wodne zamontował Ottmar von Wettner, nowy układ zasilania wodą opracował Adam Wijbe. Zbiorniki zostały umieszczone na poddaszu Ratusza Głównego Miasta i Dworu Artusa. Początkowo fontanna była czynna tylko w niektóre dni lata. Wynikało to z konieczności każdorazowego napełniania zbiornika na poddaszu, co miało miejsce do drugiej połowy XIX wieku, gdy po założeniu w Gdańsku nowoczesnego wodociągu i kanalizacji podłączono do nich fontannę[3].

Pierwotnie fontanna była kolorowa. Jej uruchomienie nastąpiło dopiero 9 października 1633, z wielu przyczyn: przebudowy Dworu Artusa, problemów ze szczelnością instalacji, wojny trzydziestoletniej i śmierci Abrahama van den Blocke[3]. Fundament wymurował mistrz murarski Reinhold de Clerk, rzeźbiarz Wilhelm Richter zmontował fontannę. Rok później powstała żelazna krata otaczająca basen, również zaprojektowana przez Abrahama van den Blocke. Inauguracja działania fontanny miała miejsce 23 marca 1634.

Manierystyczna w swej koncepcji figura rzymskiego boga mórz i oceanów – Neptuna zbudowana jest w oparciu o łamaną linię (nawiązanie do figury serpentinata), przeznaczona jest do oglądania ze wszystkich stron. Wygląd rzeźby wskazuje na to, że autor znał rzeźby antyczne: głowa Neptuna przypomina głowę z posągu konnego Marka Aureliusza, zaś tors jest być może nawiązaniem do Torsu Belwederskiego.[potrzebne źródło]

W latach 1757-1761 Jan Karol Stender wykonał nowe fragmenty basenu i trzonu[8], a mistrz kowalski Jakub Barren uzupełnił i odnowił zniszczoną kratę. Fontanna otrzymała wtedy bogato zdobiony styl rokokowy.

W 1927 fontannę poddano renowacji. Uszkodzona w czasie II wojny światowej i następnie zdemontowana dla ochrony (wywieziona do Parchowa k. Bytowa), czaszę i podstawę zamurowano cegłami, została odrestaurowana i ponownie uruchomiona 22 lipca 1954[9]. W 1954 odkuto z piaskowca rekonstrukcje rzygaczy i przykryto ołowianą blachą wewnętrzną powierzchnię czaszy. Na stałe uruchomiono fontannę 22 lipca 1957[3].

W kwietniu 1988 r., przy okazji dorocznej konserwacji, na polecenie władz miejskich Gdańska, zakryto posągowi przyrodzenie listkiem figowym[10].

Ostatni remont fontanny, obejmujący kompletną rozbiórkę postumentu i rzeźby Neptuna, ich renowację oraz montaż nowoczesnego systemu uzdatniania wody i atrakcji wodnych z oświetleniem, odbył się od września 2011 do kwietnia 2012[11].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy