Friedrich Schleiermacher

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Friedrich Schleiermacher

Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher (ur. 21 listopada 1768 we Wrocławiu, zm. 12 stycznia 1834 w Berlinie) – niemiecki teolog protestancki, filozof i pedagog.

Schleiermacher jest autorem 10 tomów kazań i dzieł: Reden über die Religion (1799) i Der christliche Glaube (1821). Wybrane dzieła Schleiermachera przetłumaczył Jerzy Prokopiuk.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Był synem duchownego kalwińskiego, wychowywanym w surowym duchu pietystycznym, przeciwko któremu często się buntował. Następnie powrócił do ideałów pietystycznych. W latach 1794 - 1797 był wikarym i kaznodzieją w Gorzowie Wielkopolskim (Landsberg an der Warthe), gdzie działał przy Kościele Zgody. Był przez krótki czas kapelanem szpitala berlińskiego, gdzie miał okazję zetknąć się z grupą niemieckich pisarzy romantycznych. Jako młody profesor w Halle Schleiermacher przeżył najazd wojsk napoleońskich.

Teolog powrócił do Berlina już jako kaznodzieja i wykładowca na nowo utworzonym uniwersytecie. Chociaż nie powołał nowej szkoły myślenia, zainicjował nową epokę w filozofii (uważany jest za ojca nowożytnej hermeneutyki), a także zasłynął jako pionier w dziedzinie krytyki biblijnej, co w niektórych kręgach przyniosło mu miano pierwszego wielkiego teologa po Kancie.

Jego wybitne osiągnięcia w dziedzinie hermeneutyki, krytyki biblijnej i teorii przekładu nie były przypadkowe - podwaliny pod nie położył wydanym w r. 1810 pierwszym w Niemczech, fundamentalnym przekładem Platona obejmującym prawie wszystkie jego dialogi. Przekład ten na następne 150 lat wyznaczył schemat interpretacyjny myśli Platona[1].

Schleiermacher wybrał pośrednią drogę między świecką filozofią a ortodoksyjnym chrześcijaństwem, biorąc jako punkt wyjścia dla swych rozważań zjawisko przeżycia religijnego. Dostrzegał on istotę religii właśnie w przeżyciu, w uzmysławianiu sobie przez wiernego całkowitej zależności od Boga. Te elementy ocenił jako klucz do każdej innej doktryny chrześcijańskiej. Brak poczucia zależności od Boga uznał za istotę grzechu. Chrystus był (według Schleiermachera) człowiekiem zależnym do końca od Boga w każdym działaniu, myśli, czynie i słowie. Zależność ta wyrażała się w istnieniu Boga w Nim (w Jezusie). Misją Jezusa miało być uzmysłowienie ludziom tej całkowitej zależności.

Schleiermachera uznaje się za ojca nowoczesnej teologii protestanckiej. Wywarł znaczny wpływ zarówno na późniejszą teologię liberalną (reprezentowaną m.in. przez Albrechta Ritschla czy Adolfa Harnacka), jak i reprezentantów teologii przebudzenia (August Tholuck, August Neander) czy zwolenników ortodoksji luterańskiej (Ernst Wilhelm Hengstenberg)[2].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W dniach 18–20 listopada 2008 roku we Wrocławiu miały miejsce międzynarodowe obchody 240 rocznicy urodzin Friedricha Schleiermachera[3].

Dzieła (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • Mowy o religii do wykształconych spośród tych, którzy nią gardzą. Kraków: Znak, 1995.

Przypisy

  1. „Paradygmat Schleiermacherowski, zwany też romantycznym czy tradycyjnym, został sformułowany i skutecznie przeprowadzony w latach 1804-1828 (w programowym wstępie, monumentalnym przekładzie i komentarzu do dialogów Platona) i funkcjonuje do dzisiaj". Edward Iwo Zieliński, G. Realego nowa interpretacja myśli Platona, w: Platon - nowa interpretacja, Lublin 1993, s. 12.
  2. Manfred Uglorz: Od samoświadomości do świadectwa wiary. Warszawa: Chrześcijańska Akademia Teologiczna, 1995, s. 48–49. ISBN 83-901296-6-3.
  3. Wrocław świętuje 240 urodziny Friedricha Schleiermachera. Ekumeniczna Agencja Informacyjna, 6 listopada 2008. [dostęp 2010-08-03].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Historia chrześcijaństwa, Oficyna Wydawnicza "Vocatio", Warszawa 2002, str. 576. ISBN 83-7146-100-3.