Historia Tunezji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mapa Tunezji z 1760 roku

Historia Tunezji – Tunezja jest najmniejszym państwem Maghrebu i jedną z najstarszych republik na świecie.

Starożytność[edytuj | edytuj kod]

Ruiny Kartaginy

W przeszłości obszar dzisiejszej Tunezji nosił następujące nazwy: Numidia, Lidia, Africa, Ifrikija, Berberia. W Afryce Tunezja jest najbardziej wysuniętym państwem na północ kontynentu. Ludem pierwotnym zamieszkującym ten obszar byli Berberowie, nazywani przez starożytnych Makalami. W XII wieku p.n.e. obszar północnej Afryki uległ wpływom fenickim i był obiektem zainteresowania greckich kolonizatorów, w czasie trwającej wielkiej kolonizacji prowadzonej na obszarze Morza Śródziemnego. Efektem tego były wpływy kultury greckiej i fenickiej na mieszkańców zamieszkujących ten obszar. W 814 p.n.e. osadnicy feniccy osiedlili się w Kartaginie, założonej przez fenicką księżniczkę Dydonę. Odtąd nierozerwalnie ziemie wokół miasta uległy wpływom i uzależnieniu od miasta, który w niedługim czasie wyrosło na główny ośrodek handlu śródziemnomorskiego. Stał się on głównym rywalem Rzymu w podboju świata śródziemnomorskiego, w wyniku wojen punickich, Kartagina upadła w 146 roku p.n.e. stając się rzymską prowincją jako Africa. Pełniła ona funkcję spichlerza Rzymu, przykładem tego są pozostałości miasta Dougga, z którego dzisiejsi archeolodzy mogą się dowiedzieć bardzo wiele o rzymskiej prowincji. Gajusz Juliusz Cezar w 44 roku p.n.e. przywrócił dawną nazwę Kartaginie. W epoce cesarstwa prowincja została nazwana Africa Proconsularis.

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

W V wieku n.e. Africa Proconsularis została podbita przez Wandalów. Podbita została przez rzymskie wojska z Bizancjum dowodzone przez Belizariusza. Wpływy chrześcijaństwa były w tym czasie bardzo silne, istniało kilka biskupstw, dopiero podbój arabski w w drugiej połowie VII wieku spowodował rozszerzenie się Islamu, z czym wiążą się powstanie miasta Kairuan, które jest jednym ze świętych miast Islamu. W IX w. państwem obejmującym dzisiejszą Tunezję rządzili Aghlabidzi, pierwszym przedstawicielem tej dynastii był Ibrahim I ibn al-Aghlab który został wyznaczony na emira Ifrikiji, przez kalifa Haruna ar-Raszida. Wówczas założono nową stolicę al-Abbasijje. Rządy Zijadata Allaha I nie znalazły poparcia u Arabów, którzy wzniecili bunt w 824 roku, stłumiony przy pomocy Berberów. Szczytowy okres panowania dynastii w Tunezji to rządy Abu Ibrahima Ahmada, który wspierał rozwój rolnictwa i handlu wykorzystując korzystne położenie geograficzne swojego państwa. Upadek dynastii rządzącej obszarem Tunezji można datować od rządów Ibrahima II ibn Ahmada. Ostatecznie na początku IX wieku władzę w Ifrikijji przejęli Fatymidzi. Założycielem tej dynastii był Ubajd Allah al-Mahdi. Będący szyitami Fatymidzi stworzyli własny, niezależny od sunnickich Abbasydów kalifat, obejmujący Afrykę Północną. Al-Mu’izz podbił Egipt i przeniósł tam ośrodek swojego państwa. Po dynastii fatymidzkiej krajem rządziła dynastia Almohadów, która zjednoczyła Maghreb. Od 1228 roku rządy zaczęła sprawować berberyjska dynastia Hafsydów. Pierwszym władcą był Jahja I który ogłosił niepodległość państwa. W 1300 roku nastąpił podział państwa na część wschodnią z Tunisem i wschodnią z Badżą. Ostatnim przedstawicielem dynastii był Ahmad III.

Panowanie tureckie do odzyskania niepodległości[edytuj | edytuj kod]

Obszar Tunezji został zajęty przez Turcję, która zdobyła w 1574 roku Tunis i obaliła Muhammada VII.

Tunis w 1690 roku (reprodukcja)

Kraj stał się prowincją Imperium Osmańskiego.

Meczet w Tunisie z 1899 roku

Od XVIII wieku państwa europejskie dążyły do kolonizacji obszaru tunezyjskiego, w 1881 roku Francja uzyskała protektorat nad Tunisem, przy czym tureccy bejowie zachowali władzę nominalną. W 1920 roku powstała partia Dustur która uległa rozłamowi w 1934 roku i powstała liberalna partia Neo-Dustur z Habibem Burgibą na czele. Podczas II wojny światowej, Tunezja opowiedziała się po stronie Francji, a następnie w 1940 roku, podlegała kolaboracyjnemu rządowi z Vichy, co w następstwie spowodowało w 1942 roku okupację obszaru Północnej Afryki przez wojska włosko-niemieckie. Tereny te zostały opanowane przez Aliantów w 1943 roku w wyniku kampanii tunezyjskiej. Tunezja dostała się pod bezpośrednie panowanie francuskie. Po wojnie idee niepodległościowe nasiliły się. W 1954 roku Tunezja została przyjęta do Wspólnoty Francuskiej, otrzymując autonomię w ramach wspólnoty.

Niepodległa Tunezja[edytuj | edytuj kod]

W 1956 roku Tunezja otrzymała niepodległość i została przyjęta do ONZ. Premierem został Habib Burgiba, w 1957 roku parlament zniósł monarchię, wprowadzając republikę, Burgiba został jej dożywotnim prezydentem w 1974. Priorytetowymi reformami Habibia Burgiby były te, dotyczące praw kobiet i poprawienia ich warunków życia. Nie sposób nie upatrywać w tym zasług jego pierwszej zony, która była Francuska. Burgiba wprowadził równouprawnienie kobiet, zakazał rodzinnego decydowania o zamążpójściu kobiet oraz ustanowił minimalny wiek dla dziewcząt wychodzących za maż-17 lat. Zniósł rozwody dokonywane droga cywilnego zerwania umowy, udostępnił kobietom dostęp do nauki, zakazał ubierania dziewczynek w hidżab do szkoły nazywając go 'wstrętna szmata’. W religii upatrywał zagrożenie dla rozwoju kraju dlatego jego polityka, również w myśl socjalizmu prowadziła do laicyzacji. Zniósł nauczanie w szkołach muzułmańskich. Pierwszy prezydent początkowo realizował politykę zawierającą elementy socjalistyczne, znacjonalizował niektóre przedsiębiorstwa zagraniczne, przekazał ziemie obcokrajowców tubylcom. Od 1969 roku powrócił do zasad liberalizmu gospodarczego. W swojej polityce społecznej zakazał związków poligamicznych, rozszerzył prawa kobiet, umożliwiając im równe szanse w uzyskaniu rozwodu. Wprowadził kodeks prawny niezważający na niektóre tradycyjne zasady islamu. Za jego urzędowania Tunezja została przyjęta do Ligi Państw Arabskich w 1958 roku.

W 1987 Burgiba został odsunięty od władzy, a prezydentem kraju został 7 listopada generał Zajn al-Abidin ibn Ali. Nastąpiły zmiany w konstytucji, wprowadzono wielopartyjność, Partia Neo-Dustur została przekształcona w Zgromadzenie Demokratyczno Konstytucyjne. W polityce zagranicznej w 1983 roku podpisano traktat o przyjaźni z Algierią. Starano się utrzymywać poprawne stosunki dyplomatyczne z USA i Francją. Mimo reform wprowadzających wielopartyjność, Amnesty International zarzuca prezydentowi represje wobec opozycji tunezyjskiej między innymi prześladowanie nielegalnego ruchu muzułmańskiego: el-Nahda (Odrodzenie).

W grudniu 2010 w Tunezji wybuchły gwałtowne protesty o charakterze społeczno-politycznym przeciwko złej sytuacji gospodarczej w kraju, bezrobociu, braku swobód obywatelskich, które doprowadziły do obalenia 14 stycznia 2011 prezydenta ibn Alego[1].

Prezydenci Tunezji od 1957[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy