Arabska wiosna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Protesty w krajach arabskich
(2010-2013)
Protesty w krajach arabskich (2010-2013)
Protesty w krajach arabskich
Kraj Algieria, Arabia Saudyjska, Bahrajn, Dżibuti, Egipt, Irak, Kuwejt, Jemen, Jordania, Liban, Libia, Mauretania, Maroko, Oman, Palestyna, Somalia, Sudan, Syria, Tunezja
Początek wystąpień 17 grudnia 2010 – nadal
Charakter wystąpień demonstracje, strajki, zamieszki
Przyczyny wystąpień niezadowolenie z sytuacji materialnej, korupcja i nepotyzm władz, ograniczanie swobód obywatelskich i czynników demograficznych[1]
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikinews Wiadomości w Wikinews

Arabska Wiosna (określana także jako Arabska Wiosna Ludów[2][3], Zima Ludów, Arabska Zima Ludów[4][5][6] lub Arabskie przebudzenie[7][8]) – protesty społeczne i konflikty zbrojne w krajach arabskich trwające od 17 grudnia 2010 roku. Przyczyną ich wybuchu było niezadowolenie obywateli z warunków życiowych, bezrobocie, rosnące ceny żywności, a także korupcja i nepotyzm władz oraz ograniczanie swobód obywatelskich przez autokratyczne reżimy.

Zarys wydarzeń[edytuj | edytuj kod]

Protesty w krajach Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej 2010-2011:

     Obalenie władz

     Wojna domowa

     Powstanie zbrojne i zmiany w rządzie

     Protesty i zmiany w rządzie

     Masowe protesty (w większości głównych miast)

     Protesty

     Protesty poza światem arabskim

     Bez incydentów

Do pierwszych wystąpień społecznych doszło w Tunezji, po tym jak 17 grudnia 2010 bezrobotny sprzedawca uliczny Mohamed Bouazizi podpalił się w proteście przeciwko brakowi perspektyw na poprawę swojej sytuacji życiowej. Z czasem demonstracje przybierały coraz gwałtowniejszą formę, prowadząc do starć ze służbami bezpieczeństwa. Protesty w Tunezji, które przerodziły się w rewolucję, stanowiły przykład i inspirację dla mieszkańców pozostałych państw regionu. W ich wyniku obalony został wieloletni prezydent Zin Al-Abidin Ben Ali, a władzę w kraju do czasu planowanych demokratycznych wyborów objął rząd tymczasowy, w którym znaleźli się także przedstawiciele opozycji. Działalność rządzącego Zgromadzenia Demokratyczno-Konstytucyjnego została zawieszona.

Do wybuchu rewolucji doszło także 25 stycznia 2011 w Egipcie. Egipcjanie, zmagający się z podobnymi problemami jak Tunezyjczycy, wyszli na ulice największych miast, domagając się ustąpienia prezydenta Hosniego Mubaraka. Pod ich wpływem prezydent powołał nowy gabinet na czele z Ahmadem Szafikiem oraz mianował Omara Suleimana na nieobsadzony od 30 lat urząd wiceprezydenta. Nie wyciszyło to jednak nastrojów społecznych i po 18 dniach demonstracji Mubarak zmuszony był zrezygnować ze stanowiska. Władzę do czasu planowanych wyborów przejęło wojsko na czele z marszałkiem Mohamedem Husseinem Tantawim.

Już wcześniej protesty na masową skalę wybuchły pod koniec grudnia 2010 w Algierii. W ich wyniku rząd zobowiązał się znieść do końca lutego 2011 obowiązujący od 1992 stan wyjątkowy. W styczniu 2011 rozpoczęły się protesty w Jordanii i Jemenie. W konsekwencji król Jordanii Abdullah II powołał nowy rząd na czele Marufem al-Bachitem. Natomiast prezydent Jemenu Ali Abdullah Salih zobowiązał się do nieubiegania się o kolejną kadencję w wyborach prezydenckich w 2013. W lutym 2011 do masowych wystąpień społecznych doszło w Bahrajnie oraz Libii, które przerodziły się w wojnę domową, podczas której interweniowały siły lotnicze NATO.

Do wystąpień, choć już na mniejszą skalę, doszło także w Arabii Saudyjskiej, Dżibuti, Iraku, Kuwejcie, Libanie, Maroku, Omanie, Palestynie, Somalii, Sudanie i Syrii. Przez region przetoczyła się ponadto fala prób samobójczych w formie samospaleń, m.in. w Mauretanii oraz sąsiadującym z państwami Maghrebu Senegalu. Pod wpływem wydarzeń w krajach arabskich do protestów doszło także w sąsiednim Iranie.

Ośmiomiesięczna wojna domowa w Libii zakończyła się obaleniem reżimu Mauammara al-Kaddafiego i jego zabiciem przez powstańców co miało miejsce 20 października 2011. Silny opór stawiali powstańcy w Syrii. Tamtejszy prezydent Baszar al-Assad mimo presji międzynarodowej krwawo rozprawiał się z opozycjonistami. Na Syrię nakładano sankcje, kraj został zawieszony podobnie jak Libia w prawach członka Ligi Państw Arabskich. Rewolucja owładnęła także Jemen. Mimo, iż prezydent poszedł na ustępstwa wobec obywateli, kraj szybko pogrążył się w wewnętrznym chaosie . Widmo wojny domowej zostało odsunięte, kiedy Ali Abdullah Salih podpisał 23 listopada 2011 porozumienie na mocy którego zrzekł się władzy. 10 grudnia 2011 powołano nowy rząd pod kierownictwem Mohammeda Basindawy, natomiast 25 lutego 2012 na nowego prezydenta zaprzysiężono Abd Rabu Mansur Hadiego.

Tymczasem niebezpiecznie sytuacja zaogniała się w Syrii, gdzie w wyniku działań sił rządowych przeciwko rebeliantom ginęły tysiące ludzi. Nieskuteczne zabiegi areny międzynarodowej spowodowały, że nieugięty reżim Baszara al-Assada doprowadził kraj do krwawej wojny domowej.

Zestawienie wydarzeń w regionie[edytuj | edytuj kod]

Kraje arabskie[edytuj | edytuj kod]

Państwo Szef państwa
Data objęcia urzędu
Początek wystąpień Koniec wystąpień Charakter wydarzeń Rezultat wydarzeń
 Tunezja[9][10]
Patrz: Rewolucja w Tunezji
Zin Al-Abidin Ben Ali
1987
2010-12-1717 grudnia 2010 2011-03-077 marca 2011 samospalenie,
masowe protesty, rewolucja
rezygnacja prezydenta Ben Alego 14 stycznia 2011, powołanie rządu jedności narodowej 17 stycznia 2011; wyłonienie nowych władz, 7 marca 2011 zaprzysiężenie premiera Bedżi Caid Essebsiego, pod koniec 2011 prezydentem został Moncef Marzouki
 Algieria[11][12][9]
Patrz: Protesty w Algierii
Abdelaziz Buteflika
1999
2010-12-2929 grudnia 2010 2011-04-1515 kwietnia 2011 samospalenia, masowe protesty obniżka cen żywności, zwiększenie subsydiów, deklaracja zniesienia stanu wyjątkowego
 Libia[9]
Patrz: Wojna domowa w Libii
Muammar al-Kaddafi
1969
2011-01-1313 stycznia 2011
od 2011-02-1515 lutego 2011 (na większą skalę)
2011-10-2323 października 2011 (ogłoszenie końca wojny domowej) wojna domowa zniesienie podatków i ceł na krajowe i importowane produkty żywnościowe, ustanowienie strefy zakazu lotów i interwencja zagraniczna, później pod egidą NATO; obalenie i zabicie Muammara al-Kaddafiego 20 października 2011; wyłonienie nowych władz tymczasowych z premierem Mahmudem Dżibrilem i prezydentem Mustafą Muhammadem Abd al-Dżalilem
 Jordania[13][14]
Patrz: Protesty w Jordanii
Abdullah II
1999
2011-01-1414 stycznia 2011 masowe protesty obniżka cen żywności i paliwa, powołanie nowego szefa rządu 1 lutego 2011
 Mauretania[9] Muhammad uld Abd al-Aziz
2009
2011-01-1717 stycznia 2011 2011-04-2525 kwietnia 2011 samospalenie zapowiedzi zwiększenia świadczeń społecznych
 Oman[15][9]
Patrz: Protesty w Omanie
Kabus ibn-Said
1970
2011-01-1717 stycznia 2011[16] 2011-04-2222 kwietnia 2011 masowe protesty podwyżka płac minimalnych dla pracowników sektora prywatnego z 364 do 520 dolarów miesięcznie; 26 lutego 2011 zmiany w rządzie
 Sudan[17][9]
Patrz: Protesty w Sudanie
Omar al-Baszir
1989
2011-01-1717 stycznia 2011 mniejsze protesty
 Jemen[18][19]
Patrz: Rewolucja w Jemenie
Ali Abdullah Salih
1978
2011-01-2727 stycznia 2011 2012-02-2525 lutego 2012 masowe protesty,
powstanie
pogrążenie się kraju w chaosie, zwiększona aktywność terrorystów Al-Kaidy na południu i szyitów na północy kraju; ustąpienie prezydenta 23 listopada 2011; zaprzysiężenie na nowego prezydenta Abd Rabu Mansur Hadiego 25 lutego 2012
 Arabia Saudyjska[20][9]
Patrz: Protesty w Arabii Saudyjskiej
Abdullah bin Abdulaziz Al Saud
2005
2011-01-2121 stycznia 2011 samospalenia, mniejsze protesty
 Liban[21]
Patrz: Konflikt w Libanie (2011-2014)
Michel Sulaiman
2008
2011-01-2424 stycznia 2011 2011-12-1515 grudnia 2011 konflikt wewnętrzny wywołany wojną domową w Syrii reformy polityczne
 Egipt[22]
Patrz: Rewolucja w Egipcie (2011)
Hosni Mubarak
1981
2011-01-2525 stycznia 2011 2011-02-1313 lutego 2011 samospalenia, masowe protesty, rewolucja powołanie nowego gabinetu, mianowanie wiceprezydenta, rezygnacja prezydenta Hosni Mubaraka 11 lutego 2011; objęcie rządów przez wojskowych na czele z Mohammedem Tantawim; wybory parlamentarne na przełomie 2011/2012
 Syria[23][24]
Patrz: Wojna domowa w Syrii
Baszar al-Asad
2000
2011-01-2626 stycznia 2011
Wojna domowa od 2011-03-1515 marca 2011
wojna domowa krwawe represje i powolna pacyfikacja powstania, dziesiątki tysięcy ofiar, udokumentowane zbrodnie przeciwko ludzkości
 Palestyna[25]
Patrz: Protesty w Palestynie (2011)
Mahmud Abbas
2005
2011-01-2828 stycznia 2011 mniejsze protesty
 Maroko[26]
Patrz: Protesty w Maroku
Mohamed VI
1999
2011-01-3030 stycznia 2011 2011-06-1717 czerwca 2011 mniejsze protesty wprowadzenie subsydiów na import żywności; referendum ograniczające władzę króla
 Dżibuti[27][28]
Patrz: Protesty w Dżibuti
Ismail Omar Guelleh
1999
2011-02-011 lutego 2011 2011-03-1111 marca 2011 masowe protesty
 Irak[29]
Patrz: Protesty w Iraku
Dżalal Talabani
2005
2011-02-1212 lutego 2011 masowe protesty premier Nuri al-Maliki zapowiedział nieubieganie się o trzecią kadencję
 Somalia[30][31]
Patrz: Protesty w Somalii
Sharif Sheikh Ahmed
2009
2011-02-1313 lutego 2011 2011-02-1717 lutego 2011 mniejsze protesty ofensywa sił AMISOM w Mogadiszu
 Bahrajn[32]
Patrz: Protesty w Bahrajnie
Hamad ibn Isa al-Chalifa
2002
2011-02-1414 lutego 2011 masowe protesty odwołanie Grand Prix Bahrajnu inauguracyjnego wyścigu sezonu 2011 oraz wyścigów GP2 Asia Series[33][34]; interwencja Arabii Saudyjskiej
 Kuwejt[35] Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah
2006
2011-02-1919 lutego 2011 2011-03-088 marca 2011 mniejsze protesty zwiększenie pomocy socjalnej
 Sahara Zachodnia[36][37] Muhammad Abdul Aziz
1976
2011-02-2020 lutego 2011 mniejsze protesty

Pozostałe państwa[edytuj | edytuj kod]

Państwo Szef państwa
Data objęcia urzędu
Początek wystąpień Koniec wystąpień Charakter wydarzeń Rezultat wydarzeń
 Albania[38] Bamir Topi
2007
2011-01-2121 stycznia 2011 mniejsze protesty, strajki, zamieszki
 Czarnogóra[39] Filip Vujanović
2003
2011-03-2121 marca 2011 mniejsze protesty, zamieszki
 Iran[40] Mahmud Ahmadineżad
2005
2011-02-1414 lutego 2011 masowe protesty
 Senegal[41] Abdoulaye Wade
2000
2011-02-1919 lutego 2011 samospalenie
 Suazi[42] Mswati III
1986
2011-03-1818 marca 2011 mniejsze protesty

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Andrey Korotayev, Julia Zinkina. Egyptian Revolution: A Demographic Structural Analysis. Entelequia. Revista Interdisciplinar 13 (2011): 139-165.
  2. Arabska Wiosna Ludów (pol.). wprost.pl, 2 lutego 2011. [dostęp 2011-08-29].
  3. Arabska Wiosna Ludów rozpoczęła się od masakry pogrążonych w modlitwie chrześcijan? (pol.). wiadomosci24.pl, 18 marca 2011. [dostęp 2011-08-29].
  4. Arabska Zima Ludów (pol.). onet.pl, 15 lutego 2011. [dostęp 2011-07-03].
  5. "Chciwość i mafijny kapitalizm" - przez to wybuchnęli gniewem (pol.). wp.pl, 4 marca 2011. [dostęp 2011-07-03].
  6. Zima Ludów (pol.). wprost.pl, nr 06/2011. [dostęp 2011-07-03].
  7. Arabskie przebudzenie (pol.). tvn24.pl. [dostęp 2011-07-26].
  8. Arabskie przebudzenie. Kto następny? (pol.). psz.pl. [dostęp 2011-07-26].
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 FACTBOX-Protests in North Africa and Middle East (ang.). Reuters, 25 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  10. Q&A: Tunisia crisis (ang.). BBC News, 19 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  11. Libyans protest over delayed subsidized housing units (ang.). almasryalyoum.com, 16 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  12. Scores hurt in Algeria protests (ang.). aljazeera.net, 30 grudnia 2010. [dostęp 2011-02-01].
  13. Jordanians march against inflation (ang.). aljazeera.net, 14 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  14. Jordan's king sacks cabinet (ang.). aljazeera.net, 1 lutego 2011. [dostęp 2011-02-01].
  15. Oman protestors call for fight against corruption (ang.). arabianbusiness.com, 18 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  16. Ponowny protest w Maskacie 18 lutego 2011
  17. Al-Turabi arrested in Khartoum (ang.). aljazeera.net, 17 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  18. Seven people wounded in Aden province (ang.). yemenpost.net, 20 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  19. New protests erupt in Yemen (ang.). aljazeera.net, 29 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  20. Dozens detained in Saudi over flood protests (ang.). thepeninsulaqatar.com, 29 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  21. Protests as Hezbollah poised to form Lebanon government (ang.). BBC News, 24 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  22. Q&A: Egypt crisis (ang.). BBC News, 31 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  23. معلومات عن وفاة الشاب الذي أحرق نفسه في الحسكة (arab.). free-syria.com, 26 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  24. Is Syria next? Facebook and Twitter campaigns call for protests in Damascus in a 'day of rage' (ang.). startribune.com, 1 lutego 2011. [dostęp 2011-02-01].
  25. Gaza protests accuse Palestinian Authority of betrayal in talks with Israel (ang.). guardian.co.uk, 28 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  26. Morocco King on holiday as people consider revolt (ang.). afrol.com, 30 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  27. People in Djibouti protest againts President Gelleh (ang.). somalilandpress.com, 3 lutego 2011. [dostęp 2011-02-03].
  28. Djiboutians rally to oust president (ang.). Al Jazeera, 18 lutego 2011. [dostęp 2011-02-22].
  29. Egyptian revolution sparks protest movement in democratic Iraq (ang.). washingtonpost, 12 lutego 2011. [dostęp 2011-02-12].
  30. Somalia: Anti Al Shabaab-TFG Demostration in Mogadishu. allAfrica.com, 13 lutego 2011. [dostęp 2011-02-20].
  31. Somalia: Government Forces Fire on Demonstrators, Killing 5 (ang.). nytimes.com, 15 lutego 2011. [dostęp 2011-02-20].
  32. Bahrain activists hold Day of Rage (ang.). Al Jazeera, 14 lutego 2011. [dostęp 2011-02-14].
  33. Dawid Prokopowicz: Oficjalne: Inauguracja sezonu F1 bez Bahrajnu. F1zone.pl, 2011-02-22.
  34. Grzegorz Filiks: GP2 Asia odwołuje zawody w Bahrajnie. Wyprzedź mnie! f1wm.pl, 2011-02-22.
  35. 30 wounded in Kuwait protests on Friday: sources (ang.). Reuters, 19 lutego 2011. [dostęp 2011-02-20].
  36. Peaceful Western Sahara anti-government protests (ang.). afrol.com, 5 marca 2011. [dostęp 2011-02-12].
  37. Protests in Western Sahara against Moroccan violence (ang.). RFI, 26 lutego 2011. [dostęp 2011-04-12].
  38. Ofiary zamieszek w Albanii (pol.). rp.pl, 21 stycznia 2011. [dostęp 2011-03-03].
  39. Czarnogóra: Protesty w stolicy kraju (pol.). rmf.fm, 21 marca 2011. [dostęp 2011-03-23].
  40. Irańczycy chcieli poprzeć Arabów - zostali rozpędzeni (pol.). konflikty.wp.pl, 14 lutego 2011. [dostęp 2011-02-14].
  41. Senegal soldier dies after setting himself on fire (ang.). BBC News, 19 lutego 2011. [dostęp 2011-02-20].
  42. Swaziland: Protest at pay freeze while king celebrates (ang.). BBC News, 18 marca 2011. [dostęp 2011-04-12].