Wodorotlenek sodu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wodorotlenek sodu
Wodorotlenek sodu Wodorotlenek sodu
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NaOH
Masa molowa 40,00 g/mol
Wygląd bezbarwne kryształy, pastylki lub płatki
Identyfikacja
Numer CAS 1310-73-2
PubChem 14798[6]
Podobne związki
Inne aniony NaHS
Inne kationy LiOH, KOH, RbOH, CsOH
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Wodorotlenek sodu, NaOHnieorganiczny związek chemiczny z grupy wodorotlenków, należący do najsilniejszych zasad.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

W postaci stałej jest białą substancją o budowie krystalicznej. Ma właściwości higroskopijne, łatwo też łączy się z dwutlenkiem węgla z powietrza (tworząc powłokę węglanu sodu), dlatego należy ją przechowywać w szczelnie zamkniętych naczyniach.

W wodzie rozpuszcza się bardzo dobrze, wydzielając znaczne ilości ciepła i tworząc silnie żrący ług sodowy - bezbarwną, bezzapachową i niepalną ciecz, która reaguje z kwasami, tlenkami niemetali i wodorotlenkami amfoterycznymi, tworząc sole sodowe, jest śliska w dotyku, powoduje oparzenia. Na metale działa korodująco, szczególnie w obecności wilgoci. Łatwo reaguje z metalami o własnościach amfoterycznych wydzielając wodór, np. z glinem i cyrkonem, tworząc odpowiednio gliniany i cyrkoniany. Tworzy sole ze słabymi kwasami organicznymi, np. fenolami i nitrometanem[8]. Niemetale pod wpływem NaOH ulegają dysproporcjonowaniu, np. biały fosfor gotowany z roztworem NaOH daje fosforiak i fosforan, a siarka rozpuszcza się w roztworze NaOH tworząc siarczek i siarczyn[9].

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Ca(OH)2 + Na2CO3 → 2NaOH + CaCO3

Na anodzie wydziela się chlor: Cl → ½Cl2 + e
Na katodzie zobojętnieniu ulegają jony wodorowe pochodzące z wody: H3O+ + e → H2O + ½H2

Wodorotlenek sodu powstaje także m.in. w reakcji wody z sodem lub niektórymi jego reaktywnymi związkami (np. wodorkiem sodu, tlenkiem sodu i alkoholanami sodu).

Działanie na organizm człowieka[edytuj | edytuj kod]

Dłoń poparzona przez NaOH

Oddziaływanie w postaci pyłu, pary lub aerozolu wywołuje ból i łzawienie oczu, uczucie pieczenia w nosie i gardle, kaszel, uczucie duszenia się. Skażenie skóry wywołuje ból, zaczerwienienie, oparzenie chemiczne z pęcherzami i martwicą. Rozległe skażenie skóry może spowodować wstrząs lub zapaść. Skażenie oczu pyłem lub roztworem powoduje zniszczenie aparatu ochronnego oczu, oparzenie gałki ocznejrogówki i głębszych struktur oka. Wniknięcie drogą pokarmową wywołuje oparzenie błony śluzowej jamy ustnej gardła i dalszych części przewodu pokarmowego z ryzykiem uszkodzenia lub perforacji ścian, krwotoku, wstrząsu i zgonu. W wypadku zatrucia podaje się tlen wziewnie i pyralginę pozajelitowo, z następującym leczeniem objawowym.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • wyrób mydła
  • wyrób szkła wodnego z krzemionki
  • produkcja detergentów, barwników,
  • główny składnik preparatów do udrażniania rur kanalizacyjnych[10][11])
  • produkcja sztucznego jedwabiu
  • produkcja gumy, regeneracji kauczuku
  • procesy uzdatniania wody dla celów przemysłowych
  • rafinacja ropy i olejów mineralnych
  • przeróbka ciekłych produktów koksowania
  • przemysł papierniczy
  • przemysł spożywczy (regulator kwasowości E524)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009. ISBN 9781420090840.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Wodorotlenek sodu (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2011-05-28].
  3. 3,0 3,1 Wodorotlenek sodu (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2011-05-28].
  4. Wodorotlenek sodu (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-05-28].
  5. 5,0 5,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Wodorotlenek sodu (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta.
  6. Wodorotlenek sodu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  7. Wodorotlenek sodu (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2011-05-28].
  8. J.D. Roberts, M.C. Caserio: Chemia organiczna. Warszawa: PWN, 1969, s. 704.
  9. Philip John Durrant, Bryl Durrant: Zarys współczesnej chemii nieorganicznej. Warszawa: PWN, 1965, s. 809, 924.
  10. Karta charakterystyki produktu Kret – granulki do udrożniania i dezynfekcji rur. Global Pollena SA, 2007-08-02. [dostęp 2011-04-15].
  11. Karta charakterystyki produktu Udrażniacz do rur Filip. PPH Amigo, 2008-12-24. [dostęp 2011-04-17].