Wodorotlenek sodu (NaOH) – nieorganiczny związek chemiczny, wodny roztwór wodorotlenku sodu jest mocną zasadą.
[edytuj] Charakterystyka
W postaci stałej jest białą substancją o budowie krystalicznej. Ma właściwości higroskopijne, łatwo też łączy się z dwutlenkiem węgla z powietrza (tworząc powłokę węglanu sodu), dlatego należy ją przechowywać w szczelnie zamkniętych naczyniach.
W wodzie rozpuszcza się bardzo dobrze, wydzielając znaczne ilości ciepła i tworząc silnie żrący ług sodowy - bezbarwną, bezzapachową i niepalną ciecz, która reaguje z kwasami, tlenkami niemetali i wodorotlenkami amfoterycznymi, tworząc sole sodowe, jest śliska w dotyku, powoduje oparzenia. Na metale działa korodująco, szczególnie w obecności wilgoci. Łatwo reaguje z metalami o własnościach amfoterycznych wydzielając wodór, np. z glinem i cyrkonem, tworząc odpowiednio gliniany i cyrkoniany. Tworzy sole ze słabymi kwasami organicznymi, np. fenolami i nitrometanem[8]. Niemetale pod wpływem NaOH ulegają dysproporcjonowaniu, np. biały fosfor gotowany z roztworem NaOH daje fosforiak i fosforan, a siarka rozpuszcza się w roztworze NaOH tworząc siarczek i siarczyn[9].
[edytuj] Otrzymywanie
- kaustyfikacja sody polegająca na działaniu na sodę kalcynowaną świeżym wapnem gaszonym:
- Ca(OH)2 + Na2CO3 → 2NaOH + CaCO3
Na anodzie wydziela się chlor: Cl− → ½Cl2 + e−
Na katodzie zobojętnieniu ulegają jony wodorowe pochodzące z wody: H3O+ + e− → H2O + ½H2
Wodorotlenek sodu powstaje także m.in. w reakcji wody z sodem lub niektórymi jego reaktywnymi związkami (np. wodorkiem sodu, tlenkiem sodu i alkoholanami sodu).
[edytuj] Działanie na organizm człowieka
Oddziaływanie w postaci pyłu, pary lub aerozolu wywołuje ból i łzawienie oczu, uczucie pieczenia w nosie i gardle, kaszel, uczucie duszenia się. Skażenie skóry wywołuje ból, zaczerwienienie, oparzenie chemiczne z pęcherzami i martwicą. Rozległe skażenie skóry może spowodować wstrząs lub zapaść. Skażenie oczu pyłem lub roztworem powoduje zniszczenie aparatu ochronnego oczu, oparzenie gałki ocznej – rogówki i głębszych struktur oka. Wniknięcie drogą pokarmową wywołuje oparzenie błony śluzowej jamy ustnej gardła i dalszych części przewodu pokarmowego z ryzykiem uszkodzenia lub perforacji ścian, krwotoku, wstrząsu i zgonu. W wypadku zatrucia podaje się tlen wziewnie i pyralginę pozajelitowo, z następującym leczeniem objawowym.
[edytuj] Zastosowanie
- wyrób mydła
- wyrób szkła wodnego z krzemionki
- produkcja detergentów, barwników,
- główny składnik preparatów do udrażniania rur kanalizacyjnych (np: Kret[10] lub Filip[11])
- produkcja sztucznego jedwabiu
- produkcja gumy, regeneracji kauczuku
- procesy uzdatniania wody dla celów przemysłowych
- rafinacja ropy i olejów mineralnych
- przeróbka ciekłych produktów koksowania
- przemysł papierniczy
- przemysł spożywczy (regulator kwasowości E524)
[edytuj] Zobacz też
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009. ISBN 9781420090840.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Wodorotlenek sodu (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2011-05-28].
- ↑ 3,0 3,1 Wodorotlenek sodu (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2011-05-28].
- ↑ Wodorotlenek sodu (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-05-28].
- ↑ 5,0 5,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Wodorotlenek sodu (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta.
- ↑ Wodorotlenek sodu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
- ↑ Wodorotlenek sodu (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2011-05-28].
- ↑ J.D. Roberts, M.C. Caserio: Chemia organiczna. Warszawa: PWN, 1969, s. 704.
- ↑ Philip John Durrant, Bryl Durrant: Zarys współczesnej chemii nieorganicznej. Warszawa: PWN, 1965, s. 809, 924.
- ↑ Karta charakterystyki produktu Kret – granulki do udrożniania i dezynfekcji rur. Global Pollena SA, 2007-08-02. [dostęp 2011-04-15].
- ↑ Karta charakterystyki produktu Udrażniacz do rur Filip. PPH Amigo, 2008-12-24. [dostęp 2011-04-17].
Multimedia w Wikimedia Commons
