Józef Berger (1901-1962)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Berger
Józef Berger
Data i miejsce urodzenia 14 marca 1901
Orłowa
Data i miejsce śmierci 11 czerwca 1962
Bratysława
Narodowość polska
Wyznanie luteranizm
Dzieci Roman

Józef Berger (ur. 14 marca 1901 w Orłowej, zm. 11 czerwca 1962 w Bratysławie) – polski duchowny protestancki, działacz polityczny II RP, teolog.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył polskie gimnazjum w Orłowej i Wydział Teologiczny na Uniwersytecie Warszawskim, studiował także w Wiedniu, Bazylei i Strasburgu.

Po rozłamie wśród ewangelików mieszkających w Czeskim Cieszynie na orientacje: polską i niemiecką, został (w 1926 r.) pierwszym pastorem zboru polskiego. Angażował się gorąco w życie polskiej społeczności za Olzą. Dzięki głównie jego staraniom wybudowano w 1932 r. nowy kościół ewangelicki w Czeskim Cieszynie na Niwach. Od 1922 r. przez cały okres międzywojenny był prezesem Stronnictwa Ludowego w Republice Czechosłowackiej – partii politycznej polskojęzycznych Ślązaków z Zaolzia. Jesienią 1938 r. prezydent Ignacy Mościcki powołał go w skład Sejmu Śląskiego jako jednego z czterech reprezentantów ludności przyłączonego do RP Zaolzia.

W latach międzywojennych działał aktywnie w Związku Młodzieży Ewangelickiej i Związku Harcerstwa Polskiego w Czechosłowacji. Był także zamiłowanym turystą i narciarzem, w latach 1923-31 członkiem Zarządu (w tym 4 lata w funkcji wiceprezesa) Sekcji Narciarskiej "Watra" cieszyńskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego "Beskid Śląski", a od 1932 r. kierownikiem sekcji narciarskiej Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Sportowego "Beskid Śląski" z siedzibą w Orłowej na Zaolziu.

W czasie II wojny światowej więziony w Oświęcimiu i Dachau. W 1945 r. ponownie stanął na czele polskiego zboru luterańskiego w Czeskim Cieszynie, pełniąc równocześnie funkcję seniora Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego na Śląsku Cieszyńskim. W 1949 r. na podstawie pracy o Fryczu Modrzewskim (“Księga o kościele Andrzeja Frycza Modrzewskiego”, wyd. 1930 r.) uzyskał tytuł doktora na Akademii Teologicznej w Chylicach pod Warszawą. W 1950 r. został wybrany superintendentem Śląskiego Kościoła Ewangelickiego Wyznania Augsburskiego. W 1952 r. został profesorem teologii systematycznej Akademii Teologicznej w Modrej koło Bratysławy i przeniósł się na stałe do Bratysławy. De facto został do tego zmuszony przez ówczesne władze ze względu na swoją działalność na rzecz polskości Zaolzia.

Ksiądz Berger był erudytą, świetnie władającym piórem. Obok prac z zakresu teologii publikował wiele w prasie lokalnej oraz w wydawnictwach turystycznych, m. in. w “Rocznikach” cieszyńskiego Oddziału PTT “Beskid Śląski”. W wolnych chwilach zajmował się malarstwem, utrwalając głównie na akwarelach przede wszystkim krajobrazy śląskich Beskidów i Pogórza. Znany jest także jego przejmujący cykl obrazów “Oskarżenie faszyzmu”, przypominający gehennę lat okupacji hitlerowskiej i jego własne doświadczenia obozowe. Miał szereg wystaw w Czechosłowacji i Polsce.

Został pochowany w Ropicy.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Golec J., Bojda S., Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, t. 1, Cieszyn 1993, s. 33;
  • Od PTT do PTTK na Ziemi Cieszyńskiej, Cieszyn 1985, s. 86;
  • Rechowicz H., Sejm Śląski 1922-1939, Katowice 1971;
  • Encyklopedia Katolicka, t. 2, hasło: Berger Józef, [ed.] J. Oleksiński, T-wo Naukowe KUL, Lublin 1976, str. 286.
Grób Bergera w Ropicy
Tablica pamiątkowa w kościele w Czeskim Cieszynie