Język dungański – język należący do mandaryńskiej grupy języków chińskich, którym posługują się Dunganie zamieszkujący Kirgistan i Kazachstan. Język dungański zapisywany jest cyrylicą.
System fonologiczny [edytuj]
Ogólna struktura fonetyczna języka dungańskiego nie różni się zbytnio od systemu języka mandaryńskiego, zwłaszcza dialektów z prowincji Gansu i Shaanxi, skąd wywodzą się przodkowie Dunganów. Posiada dwie odmiany, wersja standardowa posiada 3 tony, w drugiej odmianie występują 4 tony, podobnie jak w mandaryńskim
Spółgłoski [edytuj]
Samogłoski [edytuj]
Vowel table
| Cyrylica |
Łacińskie |
Pinyin |
IPA |
|
Cyrylica |
Łacińskie |
Pinyin |
IPA |
|
Cyrylica |
Łacińskie |
Pinyin |
IPA |
|
Cyrylica |
Łacińskie |
Pinyin |
IPA |
| ы |
ƅ |
i |
ɨː |
|
и |
i |
i |
iː |
|
ў |
w |
u |
uː |
|
ү |
y |
ü, u |
yː |
| а |
a |
a |
aː |
|
я |
ja |
ia (ya) |
ia(jaː) |
|
уа |
ua |
ua |
ua |
|
|
|
|
|
| ә |
ə |
e |
әː |
|
е |
je |
ie (ye) |
iә(jәː) |
|
уә |
uә |
uo |
uә |
|
үә |
yә |
üe, ue |
yә |
| э |
e |
ê, ai |
ɛː |
|
|
|
|
|
|
уэ |
ue |
ue, uai |
uɛ |
|
|
|
|
|
| о |
o |
o, ao |
ɔː |
|
ё |
jo |
iao (yao) |
iɔː(jiɔː) |
|
уэй |
wj |
ui |
uɛi |
|
|
|
|
|
| ый |
ƅj |
ei |
ei |
|
|
|
|
|
|
уй |
vi |
wei |
uei |
|
|
|
|
|
| у |
u |
ou |
ou |
|
ю |
ju, jy |
iu (you) |
iou(jou) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| ан |
an |
an |
æ˜ |
|
ян |
jan |
ian (yan) |
iæ˜(jæ˜) |
|
уан |
uan |
uan |
uæ˜ |
|
үан |
yan |
üan, uan |
yæ˜ |
| он |
on |
ang |
aŋ |
|
ён |
jon |
iang (yang) |
iaŋ(jaŋ) |
|
уон |
uon |
uang |
uaŋ |
|
|
|
|
|
| ын |
ƅn |
eng, en |
әŋ |
|
ин |
in |
ing, in |
iŋ |
|
ун |
wn |
ong |
ʊŋ |
|
үн |
yn |
iong, un |
yŋ |
| эр |
әƣ |
er |
әɻ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Słownictwo [edytuj]
Podstawowy zasób leksykalny języka dungańskiego jest zbliżony do dialektów z prowincji Gansu i Shaanxi, jednak dungański zawiera spory zasób zapożyczeń z języka arabskiego i perskiego, a także archaiczne chińskie słowa z czasów dynastii Qing. W XX w. doszły zapożyczenia i kalki z języka rosyjskiego. Dunganom nie są znane chińskie neologizmy powstałe w XX w.
System pisma [edytuj]
Do końca lat 20. XX w. Dunganie posługiwali się pismem arabskim, po zakazie używania tego pisma przez władze ZSRR - pismem łacińskim, zaś od 1953 roku - cyrylicą.
Współczesny alfabet dungański, IPA i transkrypcja w alfabecie łacińskim
| Cyrylica |
А/а |
Б/б |
В/в |
Г/г |
Д/д |
Е/е |
Ё/ё |
Ж/ж |
Җ/җ |
З/з |
И/и |
Й/й |
К/к |
Л/л |
| Nazwa |
a |
бэ |
вэ |
гэ |
дэ |
e |
ё |
жэ |
җe |
зэ |
и |
ий |
кa |
эль |
| IPA |
a, ɑ |
p |
v |
k |
d |
iɛ |
iɔ |
ʐ |
tʂ, tɕ |
ts |
i, ei |
j |
kʰ |
l |
| Łacińskie |
a |
b |
v |
g |
d |
(y)e |
yo |
zh, rzh |
zh |
z |
i |
(y)u, (y)i |
k |
l |
| Cyrylica |
М/м |
Н/н |
Ң/ң |
Ә/ә |
О/о |
П/п |
Р/р |
С/с |
Т/т |
У/у |
Ў/ў |
Ү/ү |
Ф/ф |
Х/х |
| Nazwa |
эм |
эн |
ың |
ә |
o |
пэ |
эр |
эc |
тэ |
у |
ў |
ү |
эф |
xa |
| IPA |
m |
n |
ɳ |
ɤ |
ɔ |
pʰ |
ɚ, r |
s |
tʰ |
ɤu, u |
u |
y |
f |
x |
| Łacińskie |
m |
n |
ng |
eh |
o |
p |
r |
s |
t |
u |
wu |
(y)u |
f |
kh |
| Cyrillic |
Ц/ц |
Ч/ч |
Ш/ш |
Щ/щ |
Ъ/ъ |
Ы/ы |
Ь/ь |
Э/э |
Ю/ю |
Я/я |
| Nazwa |
цэ |
чэ |
шa |
щa |
нин xo |
ы |
ван xo |
э |
ю |
йa |
| IPA |
tsʰ |
tʂʰ, tɕʰ |
ʂ |
ɕ |
* |
ɪ, ɭɘ |
* |
ɛ |
iɤu |
ia, iɑ |
| Łacińskie |
ts |
ch |
sh |
shch, hs |
`` |
`i |
` |
e(i) |
yu |
ya |
- Litery Ъ oraz Ь używane są tylko w zapożyczeniach z języka rosyjskiego
Spółgłoski:
Linki zewnętrzne [edytuj]
Przypisy
