Jan Jerzy Karpiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jan Jerzy Karpiński
Jan Jerzy Karpiński
Data i miejsce urodzenia 12 kwietnia 1897 r.
Piotrków Trybunalski
Data i miejsce śmierci 17 listopada 1965 r.
Warszawa
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Jan Jerzy Karpiński (1896-1965) – polski przyrodnik, entomolog, pisarz, fotografik, pedagog.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Żubry w Puszczy Białowieskiej.
Ważka; rysunek piórkiem.

Jan Jerzy Karpiński był synem Józefa i Juljanny (z domu Łebek) Karpińskich. Miał pięciu braci. Jednym z nich był lotnik i pisarz Stanisław Karpiński.

Do pierwszych siedmiu lat gimnazjum Jan Jerzy uczęszczał w Piotrkowie Trybunalskim, natomiast klasę ósmą kończył w gimnazjum w Kałudze (obecnie Rosja), gdzie zdał także maturę. W 1915 roku wstąpił do Instytutu Leśnego w Petersburgu. Podczas studiów poznał Annę Domaszewicz, która została później jego żoną. W roku 1918 otrzymał dyplom ukończenia studiów.

W 1919 roku rozpoczął pracę w administracji Lasów Państwowych. Po krótkim czasie awansował na stanowisko leśniczego, następnie nadleśniczego. Jednocześnie pełnił funkcję zastępcy kierownika i nauczyciela w Szkole dla Leśniczych w Zagórzu.

W roku 1922 urodziła mu się córka Teresa, w 1924 córka Zofia.

W 1928 roku Jan Jerzy Karpiński objął stanowisko kierownika nadleśnictwa Rezerwat, a następnie przyczynił się do przekształcenia go w Białowieski Park Narodowy.

W latach 1928-1939 utworzył w Białowieży bibliotekę naukową, laboratorium Parku Narodowego, laboratorium wspomagające hodowlę zwierząt chronionych oraz łowiectwo, a także Muzeum Przyrodniczo Leśne. Od roku 1929 kierował Szkołą dla Leśniczych w Białowieży.

Pracę doktorską Karpińskiego zatytułowaną Fauna korników Puszczy Białowieskiej na tle wytępujących w Puszczy drzewostanów opublikowano w roku 1933.

W 1935 Jan Jerzy Karpiński otrzymał tytuł Honorowego Obywatela gminy Białowieża.

Podczas II wojny światowej przebywał na Litwie. Do Polski powrócił w październiku 1944 roku i objął stanowisko dyrektora Parku Narodowego i kierownika filii Instytutu Leśnictwa w Białowieży.

Od roku 1952 Jan Jerzy Karpiński pracował w Warszawie jako samodzielny pracownik naukowy w Instytucie Badawczym Leśnictwa. W 1955 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1959 profesora zwyczajnego.

W 1961 roku jako pierwszy na świecie wyhodował w warunkach laboratoryjnych owocniki borowika.

Odznaczony został między innymi: Krzyżem Kawalerskim i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (przed i po II wojnie światowej), Medalem 10-lecia Polski Ludowej.

Był członkiem Komitetu Nauk Leśnych Polskiej Akademii Nauk, Rady Naukowo-Technicznej przy Ministrze Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, Polskiego Towarzystwa Entomologicznego. Nigdy nie wstąpił do partii.

Jan Jerzy Karpiński zmarł 17 listopada 1965 roku w Warszawie. Pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Jan Jerzy Karpiński jest autorem ponad 170 opracowań naukowych, w większości poświęconych entomologii.

Pisywał do czasopism: Chrońmy Przyrodę Ojczystą, Echa Leśne, Hasło Ogrodniczo-Rolnicze, Kalendarz Leśny, Kosmos, Las Polski, Polskie Pismo Entomologiczne, Niwa Leśna, Orka, Pszczelarstwo, Rocznik Ochrony Przyrody, Roczniki Nauk Rolniczych i Leśnych, Sylwan, Życie Warszawy.

Poza tym napisał wiele książek poświęconych przyrodzie, w tym opowiadania dla dzieci i młodzieży.

Przez całe życie pasjonował się fotografią. Większość swoich książek ilustrował własnymi pracami fotograficznymi oraz rysunkowymi[1].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

[2]

  • Białowieża (1947)
  • Korniki ziem Polski (współautor – Konstanty Strawiński) (1948)
  • Materiały do bioekologii Puszczy Białowieskiej (1949)
  • Puszcza Białowieska (1953)
  • Puszcza opowiada (1953)
  • Nowa teoria rozwoju owadów (1954)
  • O naszych zwierzętach chronionych (1954)
  • Nietoperze (1955)
  • W prastarej Puszczy (1955)
  • Wycieczka do Puszczy (1955)
  • Dwa przełomy (współautor – Tadeusz Szczęsny) (1957)
  • Dzieci słońca i dzieci mroku (1957)
  • W Pieninach (1957)
  • Do Łysogór! (1959)
  • Jeż i s-ka (1959)
  • W krainie dziwów Jean Henri Fabre'a (1959)
  • Taaakie dziwy (1960)
  • Białowieski Park Narodowy (1961)
  • Malowane liście (1961)
  • W Dolinie Orlich Gniazd (1962)
  • Puszcza Białowieska (1965)
  • Z puszcz i lasów (1965)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Paweł Reising, KurieR, nr 1/2005 – Jan Jerzy – Król Białowieży
  2. Opracowanie Jubileusz pracy naukowej prof. dra Jana Jerzego Karpińskiego 1914-1959