Jan Krzysztof Kelus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Jan Krzysztof Kelus (ur. 21 lutego 1942 w Warszawie) – polski socjolog, działacz polityczny, kompozytor, autor i wykonawca piosenek tzw. drugiego obiegu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studiował prawo, ale ostatecznie ukończył socjologię na Uniwersytecie Warszawskim. Do marca 1968 r. był – według jego własnych słów – apolityczny aż do bólu. Dopiero wtedy zaangażował się w działalność opozycyjną. W 1969 r. aresztowany w ramach "sprawy taterników"[1]. Należał do współpracowników KOR, w ramach którego współorganizował wsparcie prawne i finansowe dla robotników biorących udział w proteście 25 czerwca 1976 r.


W latach 70. pracował jako socjolog w Instytucie Wenerologii Akademii Medycznej w Warszawie. Równocześnie działał w ówczesnej opozycji demokratycznej. Współpracownik Biura Interwencyjnego KSS "KOR". Był często nękany przez SB. W 1979 roku usunięto go z powodów politycznych z Akademii Medycznej.

Na początku lat 80. XX w. założył z przyjaciółmi Niezależną Oficynę Wydawniczą CDN, największy w historii drugoobiegowy dom wydawniczy w Polsce. W stanie wojennym był internowany w Białołęce (przebywał w celi wraz z Januszem Onyszkiewiczem i Henrykiem Wujcem).

Obecnie wraz z żoną mieszka na Warmii, pracuje jako tłumacz i prowadzi pasiekę.

Stefan Brzoza nazwał go w swym protest-songu pt. "Zwolnić Kelusa" polskim Woodym Guthrie. Inspirowana jego twórczością i napisana do melodii Kelusa jest piosenka Jacka Kaczmarskiego Powrót sentymentalnej panny "S"[2], oraz piosenka Andrzeja KołakowskiegoDla J.K.K.. Dziennikarz Gazety Wyborczej Wojciech Staszewski opublikował książkę o J. K. Kelusie w formie wywiadu-rzeki, pt. Był raz dobry świat[3], a filolog Krzysztof Gajda poświecił mu książkę Poza państwowym monopolem – Jan Krzysztof Kelus[4].

Jego piosenki przypomnieli między innymi Kuba Sienkiewicz, Jacek Kleyff oraz zespół Akurat

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

23 września 2006 został odznaczony przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Tytuły piosenek[edytuj | edytuj kod]

Lata 60.[edytuj | edytuj kod]

1968

  • Piosenka pasożyta społecznego

1969

  • Piosenka o morzu
  • Piosenka w tonacji g-moll
  • Na festiwal piosenki więziennej w Koszalinie

Lata 70.[edytuj | edytuj kod]

  • Gdy ojciec matkę brał pod spód[5]

1972

  • Piosenka osobista i bez tytułu
  • Różan

1973

  • Był raz dobry świat
  • Zaduszki

1974

  • Piosenka o wuju historii i przypadku
  • 600 mil od nikąd

1975

  • Piosenka o Jacku Staszelisie

1976

  • Pytania których nie zadam
  • Piosenka o drugiej Polsce
  • Piosenka o dwóch takich co się szukali po drogach (tekst wspólnie z Barbarą Kopeć)
  • Fiat 126p

1977

  • Piosenka o dwóch rzeczach pozornie niezależnych
  • Piosenka o rzeczach białych
  • Chłopcy z SB – choć posiwiałe skronie
  • Piosenka sentymentalna o wyprowadzce
  • Biuro rzeczy znalezionych
  • Polski piasek etykieta zastępcza

Lata 80.[edytuj | edytuj kod]

1980

  • Piosenka o nielegalnym posiadaniu broni
  • Piosenka o karach śmierci i nagrodach doczesnych
  • Kolęda z New York City
  • Piosenka naiwna o ochronie środowiska
  • Ars longa vita brevis

1981

  • Bajka o pszczołach
  • Piosenka żeglarska
  • Piosenka patetyczna
  • Z tamtej strony wysp
  • Ballada o szosie E7
  • Na przystanku PKS-u
  • Przypowieść o jeżach

1982

  • Elegia grudniowa
  • Za dobry powrót do Itaki
  • Polski broadside
  • Piosenka z dedykacją
  • Przed nami było wielu
  • Sentymentalna panna S
  • Jesień w pasiece
  • Sny lękowe w stanie wojennym
  • Hit o CIA

1985

  • Papierosy Biełomor-kanał

Lata 90.[edytuj | edytuj kod]

  • Słoiczek Tiannanmen[5]

1999

  • Piosenka na pożegnanie

Piosenki do tekstów innych autorów[edytuj | edytuj kod]

  • Również wykonywał i komponował muzykę do tekstów innych autorów. Między innymi - Ostatnia szychta w KWK "Piast" Jana Michała Zazuli (pseudonim Jakub Broniec). Cytat z tej piosenki posłużył jako tytuł koncertu i płyty Honor jest wasz Solidarni.

Przypisy

  1. Karta, 40/2004.
  2. Jacek Kaczmarski, Powrót sentymentalnej panny "S", [w:] Ale źródło wciąż bije, Warszawa 2002, s. 570, (nagranie na płycie Live)
  3. Jan Krzysztof Kelus, Wojciech Staszewski, Był raz dobry świat, Prószyński i S-ka, Warszawa 1999, ISBN 83-7180-502-0
  4. Krzysztof Gajda, Poza państwowym monopolem – Jan Krzysztof Kelus, WiS, Poznań 1998, ISBN 83-87346-31-4.
  5. 5,0 5,1 dokładna data nieznana

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]