Janusz Onyszkiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Janusz Onyszkiewicz
Janusz Onyszkiewicz.jpg
Data i miejsce urodzenia 18 grudnia 1937
Lwów
Minister obrony narodowej
Przynależność polityczna Unia Demokratyczna
Okres urzędowania od 11 lipca 1992
do 26 października 1993
Poprzednik Romuald Szeremietiew (p.o.)
Następca Piotr Kołodziejczyk
Minister obrony narodowej
Przynależność polityczna Unia Wolności
Okres urzędowania od 31 października 1997
do 16 czerwca 2000
Poprzednik Stanisław Dobrzański
Następca Bronisław Komorowski
Przewodniczący Partii Demokratycznej
Okres urzędowania od 4 marca 2006
do 10 stycznia 2009
Poprzednik Władysław Frasyniuk
Następca Brygida Kuźniak
Poseł do PE VI kadencji
Przynależność polityczna Partia Demokratyczna
Okres urzędowania od 20 lipca 2004
do 13 lipca 2009
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Wielki Krzyż Komandorski Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (Litwa) Order Krzyża Ziemi Maryjnej II Klasy (Estonia)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Janusz Onyszkiewicz z Adamem Rotfeldem podczas konferencji 15 lat Polski w NATO w Senacie (2014)
Janusz Onyszkiewicz (drugi z lewej) podczas otwarcia wystawy Bronisław Geremek – polityk wolności i solidarności w Sejmie RP (2008)

Janusz Adam Onyszkiewicz (ur. 18 grudnia 1937 we Lwowie) – polski polityk, matematyk, alpinista, himalaista i speleolog, dwukrotny minister obrony narodowej (w latach 1992–1993 i 1997–2000), poseł na Sejm X, I, II i III kadencji, od 2004 do 2009 poseł do Parlamentu Europejskiego (do 2007 wiceprzewodniczący PE, a od 2007 wiceprzewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych PE).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i praca naukowa[edytuj | edytuj kod]

W 1955 ukończył VI Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Reytana w Warszawie, następnie studia na Wydziale Matematyki Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1959–1961 był asystentem naukowym w Instytucie Maszyn Matematycznych PAN. W 1967 uzyskał stopień naukowy doktora (jego promotorem był Andrzej Mostowski). Od 1984 do 1986 był członkiem Senatu UW, a przez kolejne cztery lata wchodził w skład Rady Międzynarodowej Unii Historii i Filozofii Nauki. Jest autorem wielu prac i publikacji z zakresu teorii mnogości i teorii modeli. Wykładał gościnnie na zagranicznych uniwersytetach, m.in. w Wielkiej Brytanii, Francji, Szwecji, Norwegii i b. Czechosłowacji. Jest doktorem honoris causa Uniwersytetu w Leeds (Wielka Brytania).

Działalność opozycyjna[edytuj | edytuj kod]

W 1980 był jednym z założycieli NSZZ „Solidarność” Regionu Mazowsze, a następnie członkiem jego prezydium. Od 1981 do 1989 był krajowym rzecznikiem prasowym NSZZ „S” (m.in. ze względu na płynną znajomość języka angielskiego). W latach 80. zasiadał w komitecie wykonawczym związku. Po wprowadzeniu stanu wojennego został internowany, zwolniono go po około roku w grudniu 1982. W 1989 uczestniczył w negocjacjach Okrągłego Stołu jako rzecznik prasowy opozycji.

Działalność polityczna w III RP[edytuj | edytuj kod]

Od 1989 do 1991 był członkiem Komitetu Wykonawczego Unii Międzyparlamentarnej. Wiosną 1990 został pierwszym cywilnym wiceministrem obrony narodowej, a w 1992 sekretarzem stanu w tym resorcie. W tym samym roku objął stanowisko ministra obrony, które zajmował do 1993. Pełniąc tę funkcję uczestniczył jednocześnie w pracach waszyngtońskiej Komisji Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych. Od 31 października 1997[1] do 16 czerwca 2000 ponownie stał na czele MON w rządzie Jerzego Buzka[2].

Od 1989 do 2001 sprawował mandat posła na Sejm X, I, II i III kadencji z ramienia OKP, ROAD, Unii Demokratycznej, a następnie Unii Wolności. Pełnił funkcje wiceprzewodniczącego Komisji Obrony Narodowej, członka Komisji Spraw Zagranicznych, delegacji polskiego parlamentu do Zgromadzenia Północnoatlantyckiego UZE, a także do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. W 2001 nie został ponownie wybrany do Sejmu (UW nie osiągnęła progu wyborczego).

W 1994 został wybrany na prezesa Stowarzyszenia Euro-Atlantyckiego.

13 czerwca 2004 został z listy Unii Wolności wybrany na posła do Parlamentu Europejskiego w okręgu nr 10 obejmującym województwa małopolskie i świętokrzyskie liczbą 50 155 głosów (6,37%).

Od 20 lipca 2004 do 16 stycznia 2007 zajmował stanowisko wiceprzewodniczącego Parlamentu Europejskiego z ramienia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy. Objął następnie funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych, jest także członkiem Podkomisji Bezpieczeństwa i Obrony oraz Delegacji Białoruskiej PE. W 2009 bez powodzenia ubiegał się o reelekcję z listy komitetu Porozumienie dla Przyszłości – CentroLewica (jako kandydat Partii Demokratycznej).

Zasiadał we władzach krajowych Unii Demokratycznej i Unii Wolności. 4 marca 2006 wybrano go na przewodniczącego Partii Demokratycznej – demokraci.pl, funkcję tę pełnił do 10 stycznia 2009.

Z dniem 20 grudnia 2010 został mianowany radcą w Ministerstwie Obrony Narodowej[3].

Alpinizm[edytuj | edytuj kod]

Od 1957 zajmował się taternictwem, później również alpinizmem i himalaizmem. Uczestniczył w wyprawach w Himalaje, Karakorum, Hindukusz. Jako speleolog dokonał m.in. pierwszego zejścia na tzw. stare dno Jaskini Śnieżnej w Tatrach (1961, z Bernardem Uchmańskim i Krzysztofem Zdzitowieckim), co było ówczesnym rekordem głębokości w Tatrach. Brał udział w wyprawach speleologicznych do ZSRR, Jugosławii, Bułgarii i Włoch.

Od 2001 pełni funkcję prezesa Polskiego Związku Alpinizmu. Z czynnego wspinania wycofał się po 1976.

Osiągnięcia

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Pochodzi z rodziny pieczętującej się herbem Jacyna, dzieciństwo spędził w Przemyślu[4]. Pierwsza jego żona, Witosława Boretti-Onyszkiewicz, zginęła w 1967 przy wycofywaniu się z jaskini Cinckił w Gruzji, zaś druga – Alison Chadwick-Onyszkiewicz – w 1978 podczas ataku szczytowego na Annapurnę. Janusz Onyszkiewicz ożenił się po raz trzeci – z Joanną Jaraczewską, wnuczką Józefa Piłsudskiego. Ma pięcioro dzieci. Znany z wykorzystania roweru jako podstawowego środka transportu[5].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 378. ISBN 978-83-240-2130-7.
  2. Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 408. ISBN 978-83-240-2130-7.
  3. Janusz Onyszkiewicz radcą ministra ON. wp.mil.pl, 17 grudnia 2010. [dostęp 18 grudnia 2010].
  4. Janusz Onyszkiewicz. dzieje.pl, 1 września 2009. [dostęp 6 sierpnia 2012].
  5. Jak Onyszkiewicz ścigał się z Geremkiem. Polska Na Rowery, 22 maja 2013. [dostęp 29 maja 2013].
  6. M.P. z 2011 r. Nr 78, poz. 780 – pkt 4.
  7. Apdovanotų asmenų duomenų bazė (lit.). prezidente.lt. [dostęp 27 lipca 2013].
  8. Bearers of decorations – Janusz Adam Onyszkiewicz – Maarjamaa Risti II klassi teenetemärk (ang. • est.). president.ee. [dostęp 27 lipca 2013].
  9. Piltuudis: President Ilves andis Poola endisele kaitseministrile üle Maarjamaa Risti teenetemärgi (est.). president.ee, 23 lipca 2013. [dostęp 27 lipca 2013].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]