Janusz Onyszkiewicz

Janusz Onyszkiewicz
Data i miejsce urodzenia	18 grudnia 1937 Lwów
Minister obrony narodowej
Przynależność polityczna	Unia Demokratyczna
Okres urzędowania	od 11 lipca 1992 do 26 października 1993
Poprzednik	Romuald Szeremietiew (p.o.)
Następca	Piotr Kołodziejczyk
Minister obrony narodowej
Przynależność polityczna	Unia Wolności
Okres urzędowania	od 31 października 1997 do 16 czerwca 2000
Poprzednik	Stanisław Dobrzański
Następca	Bronisław Komorowski
Przewodniczący Partii Demokratycznej
Okres urzędowania	od 4 marca 2006 do 10 stycznia 2009
Poprzednik	Władysław Frasyniuk
Następca	Brygida Kuźniak
Poseł do PE VI kadencji
Przynależność polityczna	Partia Demokratyczna
Okres urzędowania	od 20 lipca 2004 do 13 lipca 2009
Odznaczenia
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Janusz Adam Onyszkiewicz (ur. 18 grudnia 1937 we Lwowie) – polski polityk, matematyk, alpinista i speleolog, dwukrotny minister obrony narodowej (w latach 1992–1993 i 1997–2000), poseł na Sejm X, I, II i III kadencji, od 2004 do 2009 poseł do Parlamentu Europejskiego (do 2007 wiceprzewodniczący PE, a od 2007 wiceprzewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych PE).

Wykształcenie i praca naukowa

W 1955 ukończył VI Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Reytana w Warszawie, następnie studia na Wydziale Matematyki Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1959–1961 był asystentem naukowym w Instytucie Maszyn Matematycznych PAN. W 1967 uzyskał stopień naukowy doktora (jego promotorem był Andrzej Mostowski). Od 1984 do 1986 był członkiem Senatu UW, a przez kolejne cztery lata wchodził w skład Rady Międzynarodowej Unii Historii i Filozofii Nauki. Jest autorem wielu prac i publikacji z zakresu teorii mnogości i teorii modeli. Wykładał gościnnie na zagranicznych uniwersytetach, m.in. w Wielkiej Brytanii, Francji, Szwecji, Norwegii i b. Czechosłowacji. Jest doktorem honoris causa Uniwersytetu w Leeds (Wielka Brytania).

Działalność opozycyjna

W 1980 był jednym z założycieli NSZZ "Solidarność" Regionu Mazowsze, a następnie członkiem jego prezydium. Od 1981 do 1989 był krajowym rzecznikiem prasowym NSZZ "S" (m.in. ze względu na płynną znajomość języka angielskiego). W latach 80. zasiadał w komitecie wykonawczym związku. Po wprowadzeniu stanu wojennego został internowany, zwolniono go po około roku w grudniu 1982. W 1989 uczestniczył w negocjacjach Okrągłego Stołu jako rzecznik prasowy opozycji.

Działalność polityczna w III RP

Od 1989 do 1991 był członkiem Komitetu Wykonawczego Unii Międzyparlamentarnej. Wiosną 1990 został pierwszym cywilnym wiceministrem obrony narodowej, a w 1992 sekretarzem stanu w tym resorcie. W tym samym roku objął stanowisko ministra obrony, które zajmował do 1993. Pełniąc tę funkcję uczestniczył jednocześnie w pracach waszyngtońskiej Komisji Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych. Od 1997 do 2000 ponownie stał na czele MON w rządzie Jerzego Buzka.

Od 1989 do 2001 sprawował mandat posła na Sejm X, I, II i III kadencji z ramienia OKP, ROAD, Unii Demokratycznej, a następnie Unii Wolności. Pełnił funkcje wiceprzewodniczącego Komisji Obrony Narodowej, członka Komisji Spraw Zagranicznych, delegacji polskiego parlamentu do Zgromadzenia Północnoatlantyckiego UZE, a także do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. W 2001 nie został ponownie wybrany do Sejmu (UW nie osiągnęła progu wyborczego).

W 1994 został wybrany na prezesa Stowarzyszenia Euro-Atlantyckiego.

13 czerwca 2004 został z listy Unii Wolności wybrany na posła do Parlamentu Europejskiego w okręgu nr 10 obejmującym województwa małopolskie i świętokrzyskie liczbą 50 155 głosów (6,37%).

Od 20 lipca 2004 do 16 stycznia 2007 zajmował stanowisko wiceprzewodniczącego Parlamentu Europejskiego z ramienia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy. Objął następnie funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych, jest także członkiem Podkomisji Bezpieczeństwa i Obrony oraz Delegacji Białoruskiej PE. W 2009 bez powodzenia ubiegał się o reelekcję z listy komitetu Porozumienie dla Przyszłości – CentroLewica, jako kandydat Partii Demokratycznej.

Zasiadał we władzach krajowych Unii Demokratycznej i Unii Wolności. 4 marca 2006 wybrano go na przewodniczącego Partii Demokratycznej – demokraci.pl, którym był do 10 stycznia 2009.

Z dniem 20 grudnia 2010 został mianowany radcą w Ministerstwie Obrony Narodowej.

Alpinizm

Od 1957 zajmował się taternictwem, później również alpinizmem i himalaizmem. Uczestniczył w wyprawach w Himalaje, Karakorum, Hindukusz. Jako speleolog dokonał m.in. pierwszego zejścia na tzw. stare dno Jaskini Śnieżnej w Tatrach (1961, z Bernardem Uchmańskim i Krzysztofem Zdzitowieckim), co było ówczesnym rekordem głębokości w Tatrach. Brał udział w wyprawach speleologicznych do ZSRR, Jugosławii, Bułgarii i Włoch.

Od 2001 pełni funkcję prezesa Polskiego Związku Alpinizmu. Z czynnego wspinania wycofał się po 1976.

Osiągnięcia

• 1972 – wejście na Noszak (7492 m), pierwsze przejście trawersem wszystkich wierzchołków Aspe Safed (6607 m),
• 1974 – zdobycie Piku Korżeniewskiej (7105 m) i Piku Kommunizma (7495 m),
• 1 sierpnia 1975 – częściowo nowa droga na Gaszerbrum II (8034 m), z Leszkiem Cichym i Krzysztofem Zdzitowieckim,
• 11 sierpnia 1975 – pierwsze wejście na Gaszerbrum III (7952 m), najwyższy niezdobyty wówczas szczyt świata, z żoną Alison Chadwick-Onyszkiewicz, Wandą Rutkiewicz i Krzysztofem Zdzitowieckim,
• 1976 – udział w polskiej wyprawie narodowej na K2, osiągnięcie wysokości 7670 m.

Życie prywatne

Pochodzi z rodziny pieczętującej się w przeszłości herbem Jacyna. Pierwsza jego żona, Witosława Boretti-Onyszkiewicz, zginęła w 1967 przy wycofywaniu się z jaskini Cinckił w Gruzji, zaś druga – Alison Chadwick-Onyszkiewicz – w 1978 podczas ataku szczytowego na Annapurnę. Janusz Onyszkiewicz ożenił się po raz trzeci – z Joanną Jaraczewską, wnuczką Józefa Piłsudskiego. Ma pięcioro dzieci.

Odznaczenia państwowe

• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011)

Bibliografia

• Profil na stronie Parlamentu Europejskiego. [dostęp 18 grudnia 2010].
• Strona sejmowa posła III kadencji. [dostęp 18 grudnia 2010].
• Janusz Kurczab: Leksykon polskiego himalaizmu. Warszawa: Agora SA – Biblioteka Gazety Wyborczej, 2008, s. 94–95, seria: Polskie Himalaje. ISBN 978-83-7552-383-6. 
• Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1. 
• Zofia Turowska: Gniazdo. Rodzina Onyszkiewiczów. Warszawa: Wydawnictwo Rosner i Wspólnicy, 2005. ISBN 83-89217-72-4. 

Linki zewnętrzne

• Janusz Onyszkiewicz w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 18 grudnia 2010].