Janusz Waluś

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy zabójcy Chrisa Haniego. Zobacz też: Janusz Waluś (skoczek narciarski).

Janusz Waluś (ur. 14 stycznia 1953 w Zakopanem)[1] – polski emigrant w RPA, biały separatysta, zabójca czarnoskórego lidera partii komunistycznej Chrisa Haniego.

W młodości pasjonował się i uprawiał czynnie sporty samochodowe. Zdobył tytuł mistrza Polski w kategorii Fiat 127. W 1981 roku, tuż przed stanem wojennym, pozostawiając w kraju żonę i trzyletnią córkę wyemigrował z Polski. Wyjechał do Republiki Południowej Afryki, gdzie dołączył do ojca i starszego brata, którzy przybyli tam w połowie lat 70, by wspólnie z nimi, podobnie jak wcześniej w Polsce, prowadzić niewielką hutę szkła. Gdy po kilku latach ich rodzinny interes zbankrutował, Janusz Waluś został kierowcą ciężarówki[2].

W latach 80., gdy władzę w RPA sprawowała wciąż Partia Narodowa i obowiązywał system apartheidu, Janusz Waluś angażował się stopniowo w działalność polityczną. W 1987 roku przyjął drugie, południowoafrykańskie obywatelstwo. Będąc zwolennikiem prawicowej, nacjonalistycznej i rasistowskiej retoryki białych ruchów afrykanerskich, wstąpił do Partii Narodowej. Prócz tego związał się też z neonazistowskim Afrykanerskim Ruchem Oporu[2].

11 lutego 1990 decyzją prezydenta Frederika de Klerka w RPA uwolniono Nelsona Mandelę i zalegalizowano działalność Afrykańskiego Kongresu Narodowego, Kongresu Panafrykańskiego i Południowoafrykańskiej Partii Komunistycznej, której przywódcą był Chris Hani[2].

Skrajna prawica, w której szeregach był Janusz Waluś, była zdecydowanie przeciwna postępującym przemianom politycznym i obawiała się skutków rosnącego poparcia dla komunistów. Utrzymujący kontakty z szefem południowoafrykańskich służb specjalnych, a także z kierownictwem wywiadu wojskowego Waluś 10 kwietnia 1993 roku zastrzelił czarnoskórego lidera komunistów przed jego domem. W sądzie tak opisał sam moment zabójstwa: Wychodził ze swojego samochodu. Wsadziłem pistolet Z88 za pasek z tyłu moich spodni i podszedłem do niego. Nie chciałem strzelać w plecy, więc zawołałem: "Mister Hani". Odwrócił się, a ja wyciągnąłem pistolet i strzeliłem w niego. Kiedy się przewracał, strzeliłem drugi raz. Tym razem w głowę. Kiedy upadł na ziemię, oddałem jeszcze dwa strzały w skroń. Zaraz potem wsiadłem do samochodu i odjechałem stamtąd najszybciej, jak to było możliwe[2].

Za zabójstwo to, razem z byłym deputowanym partii konserwatywnej Clive'em Derby-Lewisem, Janusz Waluś został skazany na śmierć. Wobec zniesienia tej kary w RPA, wyrok zamieniono na dożywotnie więzienie. Na liście przyszłych potencjalnych ofiar znalezionej u współpracownika Walusia, Derby-Lewisa, Hani znajdował się na trzeciej pozycji, pierwszy był Nelson Mandela, a drugi Joe Slovo[3].

W 1997 roku Janusz Waluś stanął przed Komisją Prawdy i Pojednania, stworzoną w celu rozliczenia zbrodni apartheidu. Wyrok nie został uchylony[2].

Obecność w kulturze masowej[edytuj | edytuj kod]

Mimo upływu czasu, osoba Janusza Walusia nadal budzi w RPA emocje. Dla wielu czarnych jest on mordercą przywódcy, który dziś, kiedy RPA boryka się z wieloma problemami, mógłby wyciągnąć kraj z tarapatów. Dla części białych, zwłaszcza tych konserwatywnych, jest bohaterem, który uratował ich kraj przed komunizmem i losem podobnym do tego, jaki zgotował Robert Mugabe sąsiedniemu Zimbabwe[2]. Szok po tym wydarzeniu połączył jednak raczej niż podzielił społeczeństwo Afryki południowej, m.in. dzięki interwencji Nelsona Mandeli. Kilka dni po morderstwie, Mandela przypomniał w przemówieniu telewizyjnym, że mimo, że zabójcą był człowiek o białym kolorze skory, to sprawca został odnaleziony dzięki pomocy białej kobiety, Afrykanerki[4].

W 2013 r. na polskim rynku ukazała się książka "Zabić Haniego. Historia Janusza Walusia" autorstwa Michała Zichlarza[2].

Przypisy

  1. Z teczki sporządzonej przez Milicję Obywatelską dowiedziałem się o Walusiu więcej. Urodzony 14 stycznia 1953 roku w Zakopanem. Michał Zichlarz "Zabić Haniego", s. 20, ISBN: 978-83-7674-234-2
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Mateusz Pawlak: Zamach, który zatrząsł krajem. rp.pl, 2013-04-10.
  3. Adam Szostakiewicz, Jędrzej Winiecki. Już nie noc, jeszcze nie dzień. „Polityka”, s. 86-7, 12.06.2010. Warszawa: POLITYKA spółdzielnia pracy. ISSN 0032-3500
  4. "Nelson Mandela, 1918-2013", www.newrepublic.com.