Frederik Willem de Klerk (wym. [ˈfriə̯dərək ˈvələm dəˈklɛrk]; ur. 18 marca 1936 w Johannesburgu) – polityk południowoafrykański, prawnik, prezydent RPA w latach 1989-1994, laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1993 (z Nelsonem Mandelą).
Od 1972 zasiadał w parlamencie z ramienia Partii Narodowej, od 1978 minister kilku resortów. W 1989 po ustąpieniu Pietera Bothy został kolejno przewodniczącym Partii Narodowej (luty) i prezydentem (sierpień). Już w 1988 wyraził jako pierwszy czołowy polityk rządzącej partii opinię, że żadna wspólnota nie powinna dominować nad inną. 2 lutego 1990 wygłosił przemówienie, nazwane później przemówieniem o przełomie, które zapoczątkowało kurs łagodzenia i ostatecznie likwidacji apartheidu w RPA. Podjął decyzje o zniesieniu stanu wyjątkowego oraz uwolnieniu więźniów politycznych, w tym Nelsona Mandeli. W 1994 doprowadził do pierwszych wolnych wyborów parlamentarnych i prezydenckich, na skutek których władzę w RPA uzyskała czarnoskóra większość.
Działania na rzecz zniesienia apartheidu przyniosły mu Pokojową Nagrodę Nobla w 1993, wspólnie z Nelsonem Mandelą. Po wyborach z 1994 został zastąpiony przez Mandelę na stanowisku prezydenta, pozostał jeszcze do 1996 na stanowisku II wiceprezydenta (I wiceprezydentem został Thabo Mbeki). W 1997 wycofał się z życia politycznego.
W późniejszych latach głośne były sprawy rozwodu de Klerka (1998) oraz zabójstwa (prawdopodobnie na tle rabunkowym) jego byłej żony (2001).
Został wybrany Człowiekiem Roku 1993 magazynu „Time” wspólnie z Nelsonem Mandelą, Jaserem Arafatem i Icchakiem Rabinem. 7 lutego 1992 odwiedził Polskę.
Bibliografia [edytuj]
- Beata Tarnowska (red.), Nagrody Nobla. Leksykon PWN, Warszawa 2001
- Almanach świata'95. Fakty, liczby, ludzie, Warszawa-Kraków 1994
|
Laureaci Pokojowej Nagrody Nobla |
|
1901: Dunant, Passy • 1902: Ducommun, Gobat • 1903: Cremer • 1904: IPM • 1905: Suttner • 1906: Roosevelt • 1907: Moneta, Renault • 1908: Arnoldson, Bajer • 1909: Beernaert, Estournelles de Constant • 1910: MSPB • 1911: Asser, Fried • 1912: Root • 1913: La Fontaine • 1917: Czerwony Krzyż • 1919: Wilson • 1920: Bourgeois • 1921: Branting, Lange • 1922: Nansen • 1925: Chamberlain, Dawes • 1926: Briand, Stresemann • 1927: Buisson, Quidde • 1929: Kellogg • 1930: Söderblom • 1931: Addams, Butler • 1933: Angell • 1934: Henderson • 1935: Ossietzky • 1936: Lamas • 1937: Cecil • 1938: Biuro Nansenowskie • 1944: Czerwony Krzyż • 1945: Hull • 1946: Balch, Mott • 1947: Kwakrzy • 1949: Boyd Orr • 1950: Bunche • 1951: Jouhaux • 1952: Schweitzer • 1953: Marshall • 1954: WKNZdsU • 1957: Pearson • 1958: Pire • 1959: Noel-Baker • 1960: Luthuli • 1961: Hammarskjöld • 1962: Pauling • 1963: Czerwony Krzyż • 1964: King • 1965: UNICEF • 1968: Cassin • 1969: MOP • 1970: Borlaug • 1971: Brandt • 1973: Kissinger, Lê • 1974: MacBride, Satō • 1975: Sacharow • 1976: Williams, Corrigan • 1977: AI • 1978: Sadat, Begin • 1979: Matka Teresa • 1980: Esquivel • 1981: WKNZdsU • 1982: Myrdal, Robles • 1983: Wałęsa • 1984: Tutu • 1985: Lekarze Przeciw Wojnie Nuklearnej • 1986: Wiesel • 1987: Arias • 1988: Siły pokojowe ONZ • 1989: Dalajlama • 1990: Gorbaczow • 1991: Suu Kyi • 1992: Menchú • 1993: Mandela, de Klerk • 1994: Arafat, Peres, Rabin • 1995: Pugwash, Rotblat • 1996: Belo, Ramos-Horta • 1997: ICBL, J. Williams • 1998: Hume, Trimble • 1999: Lekarze bez Granic • 2000: Kim • 2001: ONZ, Annan • 2002: Carter • 2003: Ebadi • 2004: Maathai • 2005: MAEA, ElBaradei • 2006: Grameen Bank, Yunus • 2007: MZdsZK, Gore • 2008: Ahtisaari • 2009: Obama • 2010: Liu • 2011: Johnson-Sirleaf, Gbowee, Karman • 2012: Unia Europejska
|
 |
|
|
Człowiek Roku tygodnika „Time” |
|
1927: Lindbergh, Quidde • 1928: Chrysler • 1929: Young • 1930: Gandhi • 1931: Laval • 1932: Roosevelt • 1933: Johnson • 1934: Roosevelt • 1935: Haile Selassie I • 1936: Simpson • 1937: Czang, Song • 1938: Hitler • 1939: Stalin • 1940: Churchill • 1941: Roosevelt • 1942: Stalin • 1943: Marshall • 1944: Eisenhower • 1945: Truman • 1946: Byrnes • 1947: Marshall • 1948: Truman • 1949: Churchill • 1950: Żołnierz Amerykański • 1951: Mosaddegh • 1952: Elżbieta II • 1953: Adenauer • 1954: Dulles • 1955: Curtice • 1956: Węgierski Powstaniec • 1957: Chruszczow • 1958: de Gaulle • 1959: Eisenhower • 1960: Amerykańscy naukowcy:, Pauling, Rabi, Teller, Lederberg, Glaser, Libby, Woodward, Draper, Shockley, Segrè, Enders, Townes, Beadle, Van Allen, Purcell • 1961: Kennedy • 1962: Jan XXIII • 1963: Luther King • 1964: Johnson • 1965: Westmoreland • 1966: Generacja Twenty-Five & Under • 1967: Johnson • 1968: Borman, Lovell, Anders • 1969: Amerykanie z klasy średniej • 1970: Brandt • 1971: Nixon • 1972: Nixon, Kissinger • 1973: Sirica • 1974: Król Faisal • 1975: Amerykanki:, Ford, Hills, Grasso, Jordan, Sharp, Conway, Jean King, Brownmiller, Wyatt, Byerly, Sutton, Cheek • 1976: Carter • 1977: Sadat • 1978: Deng • 1979: Ajatollah Chomeini • 1980: Reagan • 1981: Wałęsa • 1982: Komputer • 1983: Reagan, Andropow • 1984: Ueberroth • 1985: Deng • 1986: Aquino • 1987: Gorbaczow • 1988: Zagrożona Ziemia • 1989: Gorbaczow • 1990: H. W. Bush • 1991: Turner • 1992: Clinton • 1993: Mandela, de Klerk, Arafat, Rabin • 1994: Jan Paweł II • 1995: Gingrich • 1996: Ho • 1997: Grove • 1998: Clinton, Starr • 1999: Bezos • 2000: W. Bush • 2001: Giuliani, Einstein • 2002: Cooper, Watkins, Rowley • 2003: Żołnierz Amerykański • 2004: W. Bush • 2005: Bono, Gates, Gates • 2006: Internet • 2007: Putin • 2008: Obama • 2009: Bernanke • 2010: Zuckerberg • 2011: Protestujący Człowiek • 2012: Obama
|
|
_-_ribbon_bar.gif){kind=small}
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
