John Wycliffe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Święty
Jan Wiklif
John Wycliffe
bohater wiary, Reformator Kościoła
Jwycliffejmk.jpg
Data urodzenia ok. 1329
Hipswell, Wielka Brytania
Data śmierci 31 grudnia 1384
Lutterworth, Wielka Brytania
Kościół/
wyznanie
Katolicyzm (Protestantyzm, Anglikanizm)
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons
Spalenie kości Wycliffe'a (John Foxe: Book of Martyrs, 1563)

John Wycliffe (w wersji spolszczonej Jan Wiklif lub Wiklef, nie ma pewności co do oryginalnej pisowni jego nazwiska; ur. ok. 1329 w Hipswell w hrabstwie Yorkshire, zm. 31 grudnia 1384 roku w Lutterworth niedaleko Leicester) – angielski teolog i reformator Kościoła, profesor teologii Uniwersytetu w Oksfordzie i duchowny katolicki związany z ruchem lollardów.

John Wycliff był zwolennikiem reform Kościoła w oparciu o nauki Pisma Świętego. Sprzeciwiał się bogactwu Kościoła, supremacji władzy papieskiej, nauce o substancjalnej obecności Chrystusa w Wieczerzy Pańskiej, niemoralności i żądzy władzy wśród duchownych, a także innym naukom i praktykom, które w późniejszym czasie odrzuciły wyznania protestanckie i dlatego jest uznawany za prekursora reformacji.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Wiklif urodził się we wsi Hipswell znajdującej się w północnej części Yorkshire w latach 20. XIV w. Jego rodzina zamieszkiwała te okolice od dawna i posiadała tam spory areał, którego centrum stanowiła wieś Wycliffe (Durham) leżaca około 15 km na północ od Hipswell. Nie wiadomo zbyt wiele o jego wczesnych latach, prawdopodobnie edukację otrzymał w lokalnej szkole parafialnej i nie wiadomo nawet dokładnie kiedy przybył do Oxfordu, z którym był silnie związany do końca życia. Ale z pewnością był tam w połowie lat 40. XIV w. Arcybiskupem Canterbury był Thomas Bradwardine, autor książki "W sprawie bożej przeciwko pelagianom", która była śmiałym nawiązaniem do doktryny łaski św Pawła i św Augustyna i miała duży wpływ na kształtowanie przekonań teologicznych Wiklifa. Wiele zawdzięczał myśli Williama Ockhama, wykazywał zainteresowanie matematyką i naukami przyrodniczymi, ale poświęcił się studiowaniu teologii, prawa kościelnego i filozofii. Nawet jego przeciwnicy przyznawali, że wykazywał zręczność w dialektyce a jego pisma dowodzą iż znał dobrze prawo rzymskie i angielskie oraz historię Anglii.

Na ten czas przypada konflikt pomiędzy bractwami studenckimi reprezentującymi studentów pochodzących z północy (Boreales) i południa (Australes). Wiklif należał do bardziej antyklerykalnych Boreales. W filozofii żywy był spór pomiędzy nominalizmem a realizmem, Wiklif znał oba te kierunki. był głęboko rozczarowany stanem filozofii scholastycznej jak i samego kościoła i kleru. Pod koniec życia dowodził iż to Biblia powinna być największym autorytetem w chrześcijaństwie, twierdził iż instytucja papiestwa jest niebiblijna, ruch klasztorny w sposób nieodwracalny zepsuty a urzędy kościelne i sakramenty są nieważne z powodu niemoralności księży.

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Studia na Balliol College w Oksfordzie ukończył w 1361. W tym samym roku dostał stanowisko w parafii Fillingham w Lincolnshire i dlatego musiał zrezygnować ze stanowiska na uniwersytecie, choć nadal mieszkał w Oxfordzie. Do uzyskania licencjatu zajmował się naukami przyrodniczymi i matematyką, ale Bachelor's degree otrzymał z teologii i później zajmował się studiami biblijnymi. Ze względu na zdolności został w 1365 wyznaczony przez arcybiskupa Canterbury, Simona Islipa na dziekana Canterbury College, którego celem było wykształcenie świeckiego duchowieństwa diecezjalnego. Ale rok później promujący świeckie duchowieństwo Islip umiera, a jego następcą zostaje Simon Langham, reprezentujący ruch monastyczny i przekazuje Canterbury College mnichowi. Wiklif odwołuje się do Rzymu, ale odpowiedź jest dla niego nieprzychylna. Pomiędzy 1372 a 1385 zostaje doktorem teologii i zostaje wykładowcą teologii. W 1376 otrzymuje od rodziców list, w którym zachęcają go do przejścia do innego uniwersytetu, ale odmawia. W 1368 opuszcza Fillingham i dostaje parafię w Ludgershall w pobliżu Oxfordu co pozwala mu utrzymać kontakt z uniwersytetem. Sześć lat później w 1374 dostaje posiadłość w Lutterworth gdzie pozostaje do śmierci i mniej więcej w tym samym czasie prebendę w Aust w Westbury-on-Trym (obecnie część miasta Bristol).

Był inicjatorem pierwszego przekładu Biblii na język angielski. Tłumaczenie z łaciny ukończono pod jego kierownictwem w roku 1382, po 20 latach pracy. Biblia ta była ręcznie kopiowana i rozpowszechniana przez lollardów.

John Wycliffe był ostro zwalczany przez Kościół katolicki, który nie zgadzał się na tłumaczenie Pisma Świętego na język prostego ludu, ani na postulowane reformy. Papież Grzegorz XI wydał pięć bulli potępiających Wycliffe'a. Nigdy nie został jednak ekskomunikowany, pochowano go jednak w niepoświęconej ziemi.

W roku 1428 biskup angielski na polecenie papieża Marcina V wyjął kości Wycliffe'a z grobu cmentarza w Lutterworth. Zostały one zmiażdżone, spalone na popiół i wrzucone do rzeki Swift[1][2].

Dziedzictwo[edytuj | edytuj kod]

Wycliffe zainicjował ruch lollardów, wędrownych kaznodziejów Pisma Świętego, którzy dalej szerzyli jego idee. Prace Wycliffe'a były inspiracją dla Jana Husa, czeskiego reformatora religijnego. W związku z tym husytów utożsamiano z wiklifistami i lollardami.

Do postaci i nauk Wycliffe'a nawiązuje jeden z najstarszych zabytków języka polskiego "Pieśń o Wiklefie", napisana w połowie XV wieku przez Jędrzeja Gałkę z Dobczyna, nazywanego "polskim lollardem".

Wycliffe jest uważany za prekursora ruchów reformacyjnych, często bywa nazywany "jutrzenką reformacji". W Kościołach protestanckich uznawany za bohatera wiary, zaś w Kościele anglikańskim za świętego.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]