Juliusz Makarewicz (prawnik)
Z Wikipedii
Juliusz Makarewicz (ur. 5 maja 1872 w Samborze, zm. 20 kwietnia 1955 we Lwowie) - polski prawnik, wieloletni profesor prawa karnego Uniwersytetu Lwowskiego, w l.1928-35 senator II RP.
Spis treści |
[edytuj] Młodość
Pochodził z rodziny patriotycznej: oboje rodzice (ojciec - Spirydion, inżynier kolejnictwa, matka - Emilia z domu Malicka) uczestniczyli w powstaniu styczniowym. Uczył się w gimnazjum w Tarnowie oraz w Krakowie. W 1889 rozpoczął studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. W czasie studiów działał społecznie, pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Biblioteki Słuchaczów Prawa UJ.
[edytuj] Praca naukowa
Po ukończeniu studiów (1893) i obronie doktoratu (w 1894) podjął pracę sędziego w Sądzie Krajowym w Krakowie. Na stanowisku tym pozostawał do 1904. W latach 1894-1897 kontynuował studia na uniwersytetach w Niemczech i Francji. W 1897 habilitował się na podstawie rozprawy Idealny zbieg przestępstw w ustawie karnej austryjackiej. Od 1904 był profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Jagiellońskiego, od 1907 profesorem zwyczajnym Uniwersytetu Lwowskiego. Na uczelni tej pozostał do końca życia, pomimo kolejnych zmian przynależności państwowej Lwowa.
[edytuj] Kodeks Makarewicza
W 1919 został powołany na członka Komisji Kodyfikacyjnej, gdzie pełnił funkcje przewodniczącego sekcji prawa karnego materialnego oraz wiceprzewodniczącego wydziału karnego. Był jednym z najważniejszych twórców polskiego kodeksu karnego (1932) zwanego w doktrynie Kodeksem Makarewicza. W związku z pracami kodyfikacyjnym odbył w 1928 podróż po Stanach Zjednoczonych w celu zapoznania się z amerykańskim systemem prawa karnego.
[edytuj] Udział w życiu naukowym i politycznym
W 1923 został wybrany członkiem-korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności, w 1928 zaś członkiem czynnym. W tym samym roku został wybrany rektorem UJK, a w roku następnym - prorektorem. W 1925 został wybrany senatorem RP z ramienia Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji (ponownie wybrany na okres 1928-1935 z listy BBWR i PSChD), pełnił w Senacie funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Prawniczej.
W 1937 Rada Wydziału Prawa UJK nadała Makarewiczowi tytuł doktora honoris causa. Brał udział w wielu zagranicznych kongresach naukowych, był członkiem wielu towarzystw naukowych, w tym Amerykańskiej Akademii Nauk w Bostonie. Należał do Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1921 członek-korespondent, 1929 członek zwyczajny).
[edytuj] Okres II wojny światowej
Na początku II wojny światowej (tzw. pierwsza okupacja sowiecka: 1939-1941) Makarewicz pozostał we Lwowie, i jesienią 1939 roku dalej prowadził Katedrę Prawa Karnego, ale w wyniku przekształcenia dawnego Uniwersytetu Jana Kazimierza w uczelnię o charakterze ukraińskim i komunistycznym utracił pracę. Wydane 3 stycznia 1940 roku rozporządzenie władz Uniwersytetu Iwana Franki pozbawia go, podobnie jak szereg innych profesorów etatu na uczelni. [1]. Według wspomnień jednego ze studentów: Uniwersytet w ciągu Świąt Bożego Narodzenia tak gruntownie się zmienił, że w styczniu „wydawało się, że to zupełnie inna uczelnia". [2]
W latach okupacji niemieckiej (1941-1944), poczynając od jesieni 1941 roku, Julisz Makarewicz prowadził we własnym domu we Lwowie wykłady i seminaria wramach tajnego nauczania.
[edytuj] Prześladowanie po wojnie
Po ponownym wkroczeniu do Lwowa wojsk sowieckich został aresztowany przez NKWD w dniu 3 stycznia 1945 i osadzony początkowo w więzieniu na ul. Łąckiego, a następnie wywieziony do obozu kontrolno-filtracyjnego nr 37 w Krasnodonie ( przy kopalni węgla w Donbasie ), gdzie przebywał wraz z innymi naukowcami do 8 września 1945. W jego obronie do Bolesława Bieruta wystąpiło z listem otwartym ponad stu przedstawicieli świata polskiej nauki.
[edytuj] Schyłek życia we Lwowie
W 1947 podjął pracę na Uniwersytecie Iwana Franki. Zajęcia prowadził do 1954, a jego wykład z prawa karnego państw obcych (burżuazyjnych) cieszył się wielkim zainteresowaniem, choć prowadzony był w kilku językach. Zmarł we Lwowie 20 kwietnia 1955 i pochowany został na Cmentarzu Łyczakowskim.
[edytuj] Odniesienia
[1] Adam Redzik Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939-1945
[2] wspomnienia z czasu studiów Prof. Antoniego Podraży; cytat w: Adam Redzik Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939-1945
[edytuj] Bibliografia
- A. Zoll, Juliusz Makarewicz (1872-1955), [w:] Uniwersytet Jagielloński. Złota Księga Wydziału Prawa i Administracji, red. J. Stelmach, W. Uruszczak, Kraków 2000, s. 276-279.
- J. Wojciechowska, Juliusz Makarewicz (1872-1955). Kariera naukowa i polityczna, PPK 1992, nr 7, s. 5-22.
- J. Warylewski, Juliusz Makarewicz - uczony, kodyfikator, polityk (1872-1955), "Palestra" 1999, nr 5-6, s. 76-86.
- A. Redzik, Profesor Juliusz Makarewicz – życie i dzieło, [w:] Prawo Karne w Poglądach Profesora Juliusza Makarewicza, (Publikacje Katedry Prawa Karnego KUL, pod. red. A. Grześkowiak), Lublin 2005,
s. 23-92.
- A. Redzik, Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939-1946, Lublin 2006, ss. 432
