Kalendarz aztecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Aztekowie używali dwóch kalendarzy. Jeden z nich – kalendarz słoneczny (Xiuhpohualli), składał się z 365 dni podzielonych na 18 miesięcy po 20 dni oraz dodatkowych 5 dni – Nemotemi (bez imienia, numerowane od 0 do 4). Dni dodatkowe przynosiły nieszczęścia. Każdy miesiąc miał nazwę związaną z rolnictwem, rozwojem roślinności, pracami polowymi. Kolejne dni były ponumerowane od 0 do 19. Według tego kalendarza obchodzono coroczne święta, składano ofiary.

Podział roku słonecznego według azteckiego kalendarza słonecznego (Xiuhpohualli):

Miesiąc aztecki Czas trwania w obecnie obowiązującym kalendarzu Obrzędy
1. Atlcoualco (brak wody) 12 lutego3 marca wywoływanie deszczu, ofiary dla Tlaloca
2. Tlacaxipeualiztli (obdzieranie ludzi ze skóry) 4 marca23 marca czas siania, tańce kapłanów przybranych w ludzką skórę
3. Tozoztontli (krótki post) 24 marca12 kwietnia oczekiwanie deszczu, ofiary dla Tlaloca
4. Tozoztli (długi post) 13 kwietnia2 maja obrzęd puszczania krwi
5. Toxcatl (suchy) 3 maja22 maja początek pory deszczowej, ofiary z dzieci
6. Etzalqualiztli (potrawa z bobu, fasoli) 23 maja11 czerwca oczekiwanie na deszcz
7. Tecuhilhuitontli (małe święto książąt) 12 czerwca1 lipca oczekiwanie na deszcz, ofiara z kapłanki
8. Hueitecuhilhuitl (wielkie święto książąt) 2 lipca21 lipca święto bogini młodej kukurydzy, ofiara z dziewczyny
9. Tlaxochimaco (narodziny kwiatów) 22 lipca10 sierpnia święto indyków i placków z kukurydzy
10. Xocotlhuetzi (spadanie owoców) 11 sierpnia30 sierpnia ofiara całopalna
11. Ochpaniztli (czas zamiecionych dróg) 31 sierpnia19 września ofiara z kobiety uosabiająca dojrzałą kukurydzę
12. Teotleco (przyjście bogów) 20 września9 października ofiara całopalna na cześć powracających bogów
13. Tepeilhuitl (święto gór) 10 października29 października ofiara dla Tlaloca z kobiet i mężczyzn
14. Quecholli (czapla) 30 października18 listopada czterodniowy post, przegląd broni
15. Panquetzaliztli (podniesienie sztandaru) 19 listopada8 grudnia święto ku czci boga wojny, ceremonialne potyczki
16. Atemoztli (spłynięcie wód) 9 grudnia28 grudnia dary dla boga domowego ogniska
17. Tititl (surowa pogoda) 29 grudnia17 stycznia ofiara z kobiety, magiczne wywoływanie deszczu przez płacz dzieci i kobiet
18. Izcalli (zmartwychwstanie) 18 stycznia6 lutego wypiek placków z kukurydzy, składanie ofiar z jeńców co cztery lata
19. Nemotemi (dni pechowe) 7 lutego11 lutego zakaz uroczystości

Drugi kalendarz używany przez Azteków to kalendarz wróżbiarski (Tonalpohualli). Według niego przepowiadano np. przyszłość narodzonego w danym dniu człowieka, decydowano o najlepszym dniu do rozpoczęcia konkretnych przedsięwzięć itp. Kalendarz ten składał się z 260 dni (Tonalli) podzielonych na tygodnie. Każdy tydzień (Trecenas) miał 13, oznaczonych kolejnymi cyframi dni. Nazwy dni określane były 20, cyklicznie powtarzającymi się symbolicznymi nazwami. Kolejny tydzień rozpoczynał dzień o przypadającej jemu nazwie z 20 dniowego cyklu. Dwadzieścia symboli nazywano: mazatl (jeleń), acatl (trzcina), xochitl (kwiat), mizquiztli (śmierć), quiahuitl (deszcz), malinalli (trawa), coatl (wąż), tecpatl (nóż krzemienny), ozomahtli (małpa), cuitzpallin (jaszczurka), ollin (trzęsienie ziemi), itzcuintli (pies), calli (dom), cozcacuauhtli (sęp), atl (woda), ehecatl (wiatr), cuauhtli (orzeł), tochtli (królik), cipactli (krokodyl), ocelotl (jaguar). Dwudziestodniowe cykle podporządkowane były wpływom czterech stron świata.

Kamień Słońca nazywany kalendarzem azteckim

Dla wierzeń azteckich najważniejszy był moment zrównania się obu kalendarzy, który przypadał co 52 lata. Był to moment wielkiej uroczystości, czas decydujący o dalszym istnieniu świata. (Koniec każdej z poprzednich epok następował właśnie w chwili zrównania się kalendarzy). Tej nocy nikt nie mógł zasnąć, kapłani mieli obowiązek odczytać z układu planet i gwiazd losy świata. Gdy już wiadomo było, że świat będzie istniał, należało rozpalić nowy ogień i ofiarować Słońcu życie ludzkie. W trakcie tej uroczystości ogień rozpalano na piersi jeńca pochodzącego z szlachetnego rodu. Gdy ogień płonął rozcinano jego pierś, serce składano w ofierze bogu a ogień "karmiono" ciałem. Ludność rozpalony ogień zanosiła do domu. W ten sposób świat był, zdaniem Azteków, ocalony na następny okres 52 lat.

Jednym z najważniejszych zabytków związanych z aztecką rachubą czasu jest tzw. Kamień Słońca (Piedra del Sol), kamienny dysk nazywany kalendarzem azteckim. Kamień pochodzi z XV wieku, został znaleziony w 1790 r. Płaskorzeźba na jego powierzchni interpretowana jest jako mit o Słońcach związany ze stworzeniem świata.

Boscy opiekunowie poszczególnych dni (Tonalli) miesiąca według kalendarza wróżbiarskiego (Tonalpohualli):

Numer Dzień miesiąca Symbol (znak) Znaczenie Boski patron
1 Cipactli Signo Cipactli.png Krokodyl Tonacatecuhtli
2 Ehécatl Signo Ehécatl.png Wiatr Quetzalcoatl
3 Calli Signo Calli.png Dom Tepeyollotl
4 Cuetzpalin Signo Cuetzpallin.png Jaszczurka Huehuecoyotl
5 Coatl Signo Cóatl.png Wąż Chalchiuhtlicue
6 Miquiztli Signo Miquiztli.png Śmierć Tecciztecatl
7 Mázatl Signo Mázatl.png Jeleń Tlaloc
8 Tochtli Signo Tochtli.png Królik Mayahuel
9 Atl Signo Atl.png Woda Xiuhtecuhtli
10 Itzcuintli Signo Itzcuintli.png Pies Mictlantecuhtli
11 Ozomahtli Signo Ozomatli.png Małpa Xochipilli
12 Malinalli Signo Malinalli.png Trawa Patecatl
13 Ácatl Signo Ácatl.png Trzcina Tezcatlipoca
14 Océlotl Signo Océlotl.png Jaguar Tlazolteotl
15 Cuauhtli Signo Cuauhtli.png Orzeł Xipe Totec
16 Cozcacuauhtli Signo Cozcacuauhtli.png Sęp Itzpapalotl
17 Ollin Signo Ollin.png Trzęsienie ziemi Xolotl
18 Técpatl Signo Técpatl.png Nóż krzemienny Chalchihuihtotolin
19 Quiáhuitl Signo Quiáhuitl.png Deszcz Tonatiuh
20 Xochitl Signo Xochitl.png Signo Xóchitl.png Kwiat Xochiquetzal

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]