Francuski kalendarz rewolucyjny

francuski kalendarz rewolucyjny na rok II (1793-1794)

Francuski kalendarz rewolucyjny, właściwie poprawnie francuski kalendarz republikański – kalendarz wprowadzony 5 października 1793 przez Konwent republikański w rewolucyjnej Francji. Napoleon Bonaparte 9 września 1805 podpisał akt prawny przywracający kalendarz gregoriański 1 stycznia 1806. Wprowadzony jeszcze, ale na krótko w 1871 przez Komunę Paryską (miesiące germinal i floréal roku LXXIX). Projekt kalendarza opracował Gilbert Romme, a nazwy miesięcy i dni wymyślił poeta Philippe Fabre d’Églantine. Era chrześcijańska zastąpiona została erą rewolucyjną.

Lata liczono od 22 września 1792, daty ustanowienia pierwszej republiki francuskiej. Teoretycznie, co czwarty rok miał być przestępnym, ale w praktyce starano się utrzymać początek roku w dniu równonocy jesiennej. Zawierał 12 miesięcy po 30 dni plus 5 (6 w latach przestępnych) dodatkowych dni świątecznych, tak zwanych Dni Sankiulotów. Na miejsce świąt kościelnych wprowadzono święta narodowe z dniem zdobycia Bastylii jako najważniejszym. Każdy dzień w roku został nazwany na cześć zwierząt, roślin, narzędzi pracy, minerałów czy też zjawisk.

Podstawą kalendarza był almanach napisany przez filozofa i pisarza Pierre Sylvain Maréchala Almanach des honnêtes gens (ang. Dictionary of Notables, 1788).

Dni dekady

Miesiąc, zamiast na tygodnie, podzielono na 3 dekady - po 10 dni. Każdy z dziesięciu dni nazywany był po prostu liczebnikami porządkowymi:

• primidi (pierwszy dzień),
• duodi (drugi dzień),
• tridi (trzeci dzień),
• quartidi (czwarty dzień),
• quintidi (piąty dzień),
• sextidi (szósty dzień),
• septidi (siódmy dzień),
• octidi (ósmy dzień),
• nonidi (dziewiąty dzień)
• décadi (dziesiąty dzień).

W 1802 zniesiono podział na dekady jako uciążliwy dla społeczeństwa.

Miesiące

• Jesień:
  • Vendémiaire (od łacińskiego vindemia - pl. winobranie) - od 22 września do 21 października
  • Brumaire (od francuskiego brume - pl. gęsta mgła) - od 22 października do 20 listopada
  • Frimaire (od francuskiego frimas - pl. mróz) - od 21 listopada do 20 grudnia

Pierwszy egzemplarz francuskiego kalendarza rewolucyjnego

• Zima:
  • Nivôse (od łacińskiego nivosus - pl. śnieżny) - od 21 grudnia do 19 stycznia
  • Pluviôse (od łacińskiego pluviosus - pl. deszczowy) - od 20 stycznia do 18 lutego
  • Ventôse (od łacińskiego ventosus - pl.wietrzny) - od 19 lutego do 20 marca

• Wiosna:
  • Germinal (od łacińskiego germen - pl. kiełek) - od 21 marca do 19 kwietnia
  • Floréal (od łacińskiego flos - pl. kwiat) - od 20 kwietnia do 19 maja
  • Prairial (od francuskiego prairie - pl. łąka) - od 20 maja do 18 czerwca

• Lato:
  • Messidor (od łacińskiego messis - pl. żniwa) - od 19 czerwca do 18 lipca
  • Thermidor (od greckiego thermos - pl. gorący) - od 19 lipca do 17 sierpnia
  • Fructidor (od łacińskiego fructus - pl. owoce) - od 18 sierpnia do 16 września

Nazwy dni

Jesień

Vendémiaire Raisin - 22 września Safran - 23 września Châtaigne - 24 września Colchique - 25 września Cheval - 26 września Balsamine - 27 września Carotte - 28 września Amarante - 29 września Panais - 30 września Cuve - 1 października Pomme de terre - 2 października Immortelle - 3 października Potiron - 4 października Réséda - 5 października Âne - 6 października Belle de nuit - 7 października Citrouille - 8 października Sarrasin - 9 października Tournesol - 10 października Pressoir - 11 października Chanvre - 12 października Pêche - 13 października Navet - 14 października Amaryllis - 15 października Bœuf - 16 października Aubergine - 17 października Piment - 18 października Tomate - 19 października Orge - 20 października Tonneau - 21 października

Brumaire Pomme - 22 października Céleri - 23 października Poire - 24 października Betterave - 25 października Oie - 26 października Héliotrope - 27 października Figue - 28 października Scorsonère - 29 października Alisier - 30 października Charrue - 31 października Salsifis - 1 listopada Mâcre - 2 listopada Topinambour - 3 listopada Endive - 4 listopada Dindon - 5 listopada Chervis - 6 listopada Cresson - 7 listopada Plumbago - 8 listopada Grenade - 9 listopada Herse - 10 listopada Bacchante - 11 listopada Azerole - 12 listopada Garance - 13 listopada Orange - 14 listopada Faisan - 15 listopada Pistache - 16 listopada Macjonc - 17 listopada Coing - 18 listopada Cormier - 19 listopada Rouleau - 20 listopada

Frimaire Raiponce - 21 listopada Turneps - 22 listopada Chicorée - 23 listopada Nèfle - 24 listopada Cochon - 25 listopada Mâche - 26 listopada Chou-fleur - 27 listopada Miel - 28 listopada Genièvrev - 29 listopada Pioche - 30 listopada Cire - 1 grudnia Raifort - 2 grudnia Cèdrev - 3 grudnia Sapinv - 4 grudnia Chevreuil - 5 grudnia Ajonc - 6 grudnia Cyprès - 7 grudnia Lierre - 8 grudnia Sabine - 9 grudnia Hoyau - 10 grudnia Érable sucré - 11 grudnia Bruyère - 12 grudnia Roseau - 13 grudnia Oseille - 14 grudnia Grillon - 15 grudnia Pignon - 16 grudnia Liège - 17 grudnia Truffe - 18 grudnia Olive - 19 grudnia Pelle - 20 grudnia

Zima

Nivôse Tourbe - 21 grudnia Houille - 22 grudnia Bitume - 23 grudnia Soufre - 24 grudnia Chien - 25 grudnia Lave - 26 grudnia Terre végétale - 27 grudnia Fumier - 28 grudnia Salpêtre - 29 grudnia Fléau - 30 grudnia Granit - 31 grudnia Argile - 1 stycznia Ardoise - 2 stycznia Grès - 3 stycznia Lapin - 4 stycznia Silex - 5 stycznia Marne - 6 stycznia Pierre à chaux - 7 stycznia Marbre - 8 stycznia Van - 9 stycznia Pierre à plâtre - 10 stycznia Sel - 11 stycznia Fer - 12 stycznia Cuivre - 13 stycznia Chat - 14 stycznia Étain - 15 stycznia Plomb - 16 stycznia Zinc - 17 stycznia Mercure - 18 stycznia Crible - 19 stycznia

Pluviôse Lauréole - 20 stycznia Mousse - 21 stycznia Fragon - 22 stycznia Perce-neige - 23 stycznia Taureau - 24 stycznia Laurier tin - 25 stycznia Amadouvier - 26 stycznia Mézéréon - 27 stycznia Peuplier - 28 stycznia Coignée - 29 stycznia Ellébore - 30 stycznia Brocoli - 31 stycznia Laurier - 1 lutego Avelinier - 2 lutego Vache - 3 lutego Buis - 4 lutego Lichen - 5 lutego If - 6 lutego Pulmonaire - 7 lutego Serpette - 8 lutego Thlaspi - 9 lutego Thimele - 10 lutego Chiendent - 11 lutego Trainasse - 12 lutego Lièvre - 13 lutego Guède - 14 lutego Noisetier - 15 lutego Cyclamen - 16 lutego Chélidoine - 17 lutego Traîneau - 18 lutego

Ventôse Tussilage - 19 lutego Cornouiller - 20 lutego Violier - 21 lutego Troène - 22 lutego Bouc - 23 lutego Asaret - 24 lutego Alaterne - 25 lutego Violette - 26 lutego Marceau - 27 lutego Bêche - 28 lutego Narcisse - 1 marca Orme - 2 marca Fumeterre - 3 marca Vélar - 4 marca Chèvre - 5 marca Épinard - 6 marca Doronic - 7 marca Mouron - 8 marca Cerfeuil - 9 marca Cordeau - 10 marca Mandragore - 11 marca Persil - 12 marca Cochléaria - 13 marca Pâquerette - 14 marca Thon - 15 marca Pissenlit - 16 marca Sylvie - 17 marca Capillaire - 18 marca Frêne - 19 marca Plantoir - 20 marca

Wiosna

Germinal Primevère - 21 marca Platane - 22 marca Asperge - 23 marca Tulipe - 24 marca Poule - 25 marca Bette - 26 marca Bouleau - 27 marca Jonquille - 28 marca Aulne - 29 marca Couvoir - 30 marca Pervenche - 31 marca Charme - 1 kwietnia Morille - 2 kwietnia Hêtre - 3 kwietnia Abeille - 4 kwietnia Laitue - 5 kwietnia Mélèze - 6 kwietnia Ciguë - 7 kwietnia Radis - 8 kwietnia Ruche - 9 kwietnia Gainier - 10 kwietnia Romaine - 11 kwietnia Marronnier - 12 kwietnia Roquette - 13 kwietnia Pigeon - 14 kwietnia Lilas - 15 kwietnia Anémone - 16 kwietnia Pensée - 17 kwietnia Myrtille - 18 kwietnia Greffoir - 19 kwietnia

Floréal Rose - 20 kwietnia Chêne - 21 kwietnia Fougère - 22 kwietnia Aubépine - 23 kwietnia Rossignol - 24 kwietnia Ancolie - 25 kwietnia Muguet - 26 kwietnia Champignon - 27 kwietnia Hyacinthe - 28 kwietnia Râteau - 29 kwietnia Rhubarbe - 30 kwietnia Sainfoin - 1 maja Bâton-d'or - 2 maja Chamerops - 3 maja Ver à soie - 4 maja Consoude - 5 maja Pimprenelle - 6 maja Corbeille d'or - 7 maja Arroche - 8 maja Sarcloir - 9 maja Statice - 10 maja Fritillaire - 11 maja Bourrache - 12 maja Valériane - 13 maja Carpe - 14 maja Fusain - 15 maja Civette - 16 maja Buglosse - 17 maja Sénevé - 18 maja Houlette - 19 maja

Prairial Luzerne - 20 maja Hémérocalle - 21 maja Trèfle - 22 maja Angélique - 23 maja Canard - 24 maja Mélisse - 25 maja Fromental - 26 maja Martagon - 27 maja Serpolet - 28 maja Faux - 29 maja Fraise - 30 maja Bétoine - 31 maja Pois - 1 czerwca Acacia - 2 czerwca Caille - 3 czerwca Œillet - 4 czerwca Sureau - 5 czerwca Pavot - 6 czerwca Tilleul - 7 czerwca Fourche - 8 czerwca Barbeau - 9 czerwca Camomille - 10 czerwca Chèvrefeuille - 11 czerwca Caille-lait - 12 czerwca Tanche - 13 czerwca Jasmin - 14 czerwca Verveine - 15 czerwca Thym - 16 czerwca Pivoine - 17 czerwca Chariot - 18 czerwca

Lato

Messidor Seigle - 19 czerwca Avoine - 20 czerwca Oignon - 21 czerwca Véronique - 22 czerwca Mulet - 23 czerwca Romarin - 24 czerwca Concombre - 25 czerwca Échalote - 26 czerwca Absinthe - 27 czerwca Faucille - 28 czerwca Coriandre - 29 czerwca Artichaut - 30 czerwca Girofle - 1 lipca Lavande - 2 lipca Chamois - 3 lipca Tabac - 4 lipca Groseille - 5 lipca Gesse - 6 lipca Cerise - 7 lipca Parc - 8 lipca Menthe - 9 lipca Cumin - 10 lipca Haricot - 11 lipca Orcanète - 12 lipca Pintade - 13 lipca Sauge - 14 lipca Ail - 15 lipca Vesce - 16 lipca Blé - 17 lipca Chalémie - 18 lipca

Thermidor Épeautre - 19 lipca Bouillon blanc - 20 lipca Melon - 21 lipca Ivraie - 22 lipca Bélier - 23 lipca Prêle - 24 lipca Armoise - 25 lipca Carthame - 26 lipca Mûre - 27 lipca Arrosoir - 28 lipca Panis - 29 lipca Salicorne - 30 lipca Abricot - 31 lipca Basilic - 1 sierpnia Brebis - 2 sierpnia Guimauve - 3 sierpnia Lin - 4 sierpnia Amande - 5 sierpnia Gentiane - 6 sierpnia Écluse - 7 sierpnia Carline - 8 sierpnia Câprier - 9 sierpnia Lentille - 10 sierpnia Aunée - 11 sierpnia Loutre - 12 sierpnia Myrte - 13 sierpnia Colza - 14 sierpnia Lupin - 15 sierpnia Coton - 16 sierpnia Moulin - 17 sierpnia

Fructidor Prune - 18 sierpnia Millet - 19 sierpnia Lycoperdon - 20 sierpnia Escourgeon - 21 sierpnia Saumon - 22 sierpnia Tubéreuse - 23 sierpnia Sucrion - 24 sierpnia Apocyn - 25 sierpnia Réglisse - 26 sierpnia Échelle - 27 sierpnia Pastèque - 28 sierpnia Fenouil - 29 sierpnia Épine vinette - 30 sierpnia Noix - 31 sierpnia Truite - 1 września Citron - 2 września Cardère - 3 września Nerprun - 4 września Tagette - 5 września Hotte - 6 września Églantier - 7 września Noisette - 8 września Houblon - 9 września Sorgho - 10 września Écrevisse - 11 września Bigarade - 12 września Verge d'or - 13 września Maïs - 14 września Marron - 15 września Panier - 16 września

Dni Sankiulotów

• La Fête de la Vertu (Święto Cnoty) - 17 września
• La Fête du Génie (Święto Talentu) - 18 września
• La Fête du Travail (Święto Pracy) - 19 września
• La Fête de l'Opinion (Święto Opinii) - 20 września
• La Fête des Récompenses (Święto Nagród) - 21 września
• La Fête de la Révolution (Święto Rewolucji) - dzień uzupełniający, występujący w latach przestępnych