Kalendarz wieczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kalendarz wieczny – tabela lub wzór pozwalająca w prosty sposób odnaleźć określony dzień tygodnia w kalendarzu gregoriańskim dla każdej daty w postaci dzień miesiąca, miesiąc, rok. Przy pomocy wiecznego kalendarza nie ma możliwości obliczenia np: roku na podstawie daty w postaci: dzień tygodnia, dzień miesiąca - gdyż dni tygodnia dla danego dnia miesiąca powtarzają się acyklicznie w kalendarzu gregoriańskim.

Uniwersalny wzór Zellera dla lat 1 - 9999 n.e.[edytuj | edytuj kod]

Kalendarz stuletni daje sprowadzić się do dość prostego algorytmu, który w pierwotnej wersji został zaproponowany przez Christiana Zellera, w kolejnych publikacjach, które ukazywały się w latach 1882-1886 (m.in. w Acta Mathematica, vol.9 (1886-1887), pp.131-6).

Algorytm Zellera został uproszczony przez matematyka, Mike'a Keitha do postaci:

dzień tygodnia = ([23m/9] + d + 4 + y + [z/4] - [z/100] + [z/400] - c) mod 7
gdzie
[ ] oznacza część całkowitą liczby
mod - funkcja modulo (reszta z dzielenia)
m - numer miesiąca (month) (od stycznia = 1 do grudnia = 12)
d - numer dnia (day) miesiąca
y - rok (year)
z - rok z poprawką: z = y - 1 jeżeli m < 3; z = y, jeżeli m >= 3
c - korekta (correction): c = 0, jeżeli m < 3; c = 2, jeżeli m >= 3
dni tygodnia - 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6
gdzie
0 - niedziela, 1 - poniedziałek, 2 - wtorek, 3 - środa, 4 - czwartek, 5 - piątek, 6 - sobota

Zaletą wzoru Mike'a Keitha jest możliwość zapisania go w języku programowania C w jednej linii liczącej raptem 45 znaków:

(d+=m<3?y--:y-2,23*m/9+d+4+y/4-y/100+y/400)%7

która to linia kodu generuje wartość kodującą dzień tygodnia od niedzieli (0) do soboty (6)

Aby ten wzór był poprawny dla lat od 1 do 1582 trzeba uwzględnić różnicę pomiędzy kalendarzem juliańskim a gregoriańskim, która wynosi C - C div 4 - 2 (po przesunięciu początku roku do 1 marca)

Wzór ten został opublikowany w Journal of Recreational Mathematics, Vol. 22, No. 4, 1990, p. 280.

Implementacja w Pascalu[edytuj | edytuj kod]

Zapis w języku Pascal algorytmu obliczania dnia tygodnia w kalendarzu gregoriańskim (bez ww. poprawki dla kalendarza juliańskiego):

function dzien_tygodnia(Year,Month,Day:word):string;
var M,C,D,N:integer;
const week:array[0..6]of string[12]=('Niedziela','Poniedziałek','Wtorek','Środa','Czwartek','Piątek','Sobota');
begin
	M := 1 + (Month + 9) mod 12 ; if M>10 then Dec(Year) ;
	C := Year div 100 ; D := Year mod 100 ;
	N := ((13*M-1) div 5 + D + D div 4 + C div 4 + 5*C + Day) mod 7 ;
	dzien_tygodnia:=week[N];
end;
gdzie Month, Day = numer miesiąca i dnia miesiąca, Year = czterocyfrowy zapis roku, N = kod dnia tygodnia poczynając od niedzieli (0) do soboty (6),
mod = funkcja modulo, div = funkcja dzielenia liczb całkowitych bez reszty z zaokrągleniem w dół, if ... then - funkcja warunkowa

Często wzór Zellera jest podawany w formie, w której występuje wartość 2*C zamiast 5*C, która to forma prowadzi jednak przy niektórych latach do wartości N - ujemnych oraz nie sprawdza się dla niektórych dat.

Implementacja w C[edytuj | edytuj kod]

Oto funkcja napisana na podstawie algorytmu Zellera

char* week[7]={"Poniedzialek","Wtorek","Sroda","Czwartek","Piatek","Sobota","Niedziela"};
int zeller(int d,int m,int y,int s){
int Y,C,M,N,D;
M=1+(9+m)%12;
Y=y-(M>10);
C=Y/100;
D=Y%100;
if (s!=0) N=((13*M-1)/5+D+D/4+C/4+5*C+d)%7;
else N=((13*M-1)/5+D+D/4+6*C+d+5)%7;
return (7+N)%7;
}

Oto funkcja napisana na podstawie analizy tablic zamieszczonych w Małej Encyklopedii Powszechnej PWN z 1959 r.

char* week[7]={"Poniedzialek","Wtorek","Sroda","Czwartek","Piatek","Sobota","Niedziela"};
 
int dow(int m, int d, int y, int s)
{
  int mon[12]={0,1,1,2,5,6,2,3,4,0,1,4};
  int leap;
  int a,b,c;
  leap=(s==0&&y%4==0||s!=0&&(y%4==0&&y%100!=0||y%400==0));
  a=(y%100)%28;
  b=(s==0)*(4+(y%700)/100+2*(a/4)+6*((!leap)*(1+(a%4))+(leap)*((9+m)/12)))%7+
    (s!=0)*(2*(1+(y%400)/100+(a/4))+6*((!leap)*(1+(a%4))+(leap)*((9+m)/12)))%7;
  c=(3*mon[m-1]+d)%7;
  return (c+6*b)%7;
}

Funkcja zwraca indeks do tablicy "week". Parametr s oznacza styl

  • s==0 dla stylu juliańskiego
  • s!=0 dla stylu gregoriańskiego

Implementacja w Ocamlu[edytuj | edytuj kod]

Oto funkcja napisana na podstawie wzoru Mike'a Keitha:

type date = {day : int; month : int; year : int;}
;;
 
(* funkcja zwraca dzień tygodnia na podstawie podanej daty,
   przy czym: 0 - niedziela, 1 - poniedziałek, ..., 6 - sobota *)
let weekday
    (time : date) =
  let z = if time.month < 3 then time.year - 1 else time.year in
  let x = 
    ((23 * time.month) / 9) + time.day + 4 + time.year + (z / 4) - (z / 100) + (z / 400)
  in
  if time.month < 3 then x mod 7 else (x - 2) mod 7    
;;

Kalendarze stuletnie[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie wzoru Zellera można w prosty sposób utworzyć tabele, które bywają nazywane kalendarzami stuletnimi choć mogą one praktycznie obejmować dowolny okres. Przykładowy "kalendarz stuletni" (a właściwie stuczterdziestoletni) dla lat 1901-2040:

Opis Przykład dla: 31 I 1901
1. W tabeli Lata - Miesiące szukaj cyfry na przecięciu roku i miesiąca wybranej daty 1901/I → 1
2. Do odszukanej cyfry dodaj dzień miesiąca otrzymując kod 1+31=32
3. W tabeli Dni tygodnia szukaj kodu wskazującego dzień tygodnia 32 → czwartek
Lata Miesiące
Pochyła czcionka oznacza lata przestępne I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII
1901 1929 1957 1985 2013 1 4 4 0 2 5 0 3 6 1 4 6
1902 1930 1958 1986 2014 2 5 5 1 3 6 1 4 0 2 5 0
1903 1931 1959 1987 2015 3 6 6 2 4 0 2 5 1 3 6 1
1904 1932 1960 1988 2016 4 0 1 4 6 2 4 0 3 5 1 3
1905 1933 1961 1989 2017 6 2 2 5 0 3 5 1 4 6 2 4
1906 1934 1962 1990 2018 0 3 3 6 1 4 6 2 5 0 3 5
1907 1935 1963 1991 2019 1 4 4 0 2 5 0 3 6 1 4 6
1908 1936 1964 1992 2020 2 5 6 2 4 0 2 5 1 3 6 1
1909 1937 1965 1993 2021 4 0 0 3 5 1 3 6 2 4 0 2
1910 1938 1966 1994 2022 5 1 1 4 6 2 4 0 3 5 1 3
1911 1939 1967 1995 2023 6 2 2 5 0 3 5 1 4 6 2 4
1912 1940 1968 1996 2024 0 3 4 0 2 5 0 3 6 1 4 6
1913 1941 1969 1997 2025 2 5 5 1 3 6 1 4 0 2 5 0
1914 1942 1970 1998 2026 3 6 6 2 4 0 2 5 1 3 6 1
1915 1943 1971 1999 2027 4 0 0 3 5 1 3 6 2 4 0 2
1916 1944 1972 2000 2028 5 1 2 5 0 3 5 1 4 6 2 4
1917 1945 1973 2001 2029 0 3 3 6 1 4 6 2 5 0 3 5
1918 1946 1974 2002 2030 1 4 4 0 2 5 0 3 6 1 4 6
1919 1947 1975 2003 2031 2 5 5 1 3 6 1 4 0 2 5 0
1920 1948 1976 2004 2032 3 6 0 3 5 1 3 6 2 4 0 2
1921 1949 1977 2005 2033 5 1 1 4 6 2 4 0 3 5 1 3
1922 1950 1978 2006 2034 6 2 2 5 0 3 5 1 4 6 2 4
1923 1951 1979 2007 2035 0 3 3 6 1 4 6 2 5 0 3 5
1924 1952 1980 2008 2036 1 4 5 1 3 6 1 4 0 2 5 0
1925 1953 1981 2009 2037 3 6 6 2 4 0 2 5 1 3 6 1
1926 1954 1982 2010 2038 4 0 0 3 5 1 3 6 2 4 0 2
1927 1955 1983 2011 2039 5 1 1 4 6 2 4 0 3 5 1 3
1928 1956 1984 2012 2040 6 2 3 6 1 4 6 2 5 0 3 5
Pochyła czcionka oznacza lata przestępne I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII
Dni tygodnia
Poniedziałek 1 8 15 22 29 36
Wtorek 2 9 16 23 30 37
Środa 3 10 17 24 31
Czwartek 4 11 18 25 32
Piątek 5 12 19 26 33
Sobota 6 13 20 27 34
Niedziela 7 14 21 28 35

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]