Kartuzi

Z Wikipedii

Kartuzi

Pełna nazwa	Zakon Kartuzów
Nazwa łacińska	Ordo Carthusiensis
Skrót zakonny	OCart.
Kościół	Kościół katolicki
Dewiza	Stat crux dum volvitur orbis (Krzyż trwa, podczas gdy świat się zmienia)
Założyciel	Święty Brunon
Data założenia	1084
Rok zatwierdzenia	1176
Liczba zakonników	376 (1991)
Liczba Polaków	3 (2005)
witryna zakonu

Kartuzja Ducha Świętego w Farneta.

Kartuzja Ducha Świętego w Farneta (widok od południa).

Kartuzi (nazwa pochodzi od zlatynizowanej nazwy pierwszej siedziby Kartuzów - La Grande Chartreuse pod Grenoble we Francji (łac. Carthusia). Kartuzi to katolicki zakon męski i żeński o surowej regule, założony w 1084 roku przez św. Brunona z Kolonii. Reguła zakonna, zwana "Consuetudines Cartusiae", została spisana już po śmierci założyciela. W zakonie obowiązują zasady zachowywania milczenia (z małymi wyjątkami), postu (wegetarianizm), pracy i przebywania w samotności (eremy - osobne domki z ogródkiem). Klasztor kartuzów otoczony murem nazywany jest kartuzją. Charakterystyczne jest to, że kartuzi budowali dachy swoich kaplic w kształcie trumny i pozdrawiali się powiedzeniem Memento mori, co po łacinie znaczy Pamiętaj o śmierci. Najbardziej czczonymi świętymi zakonu są św. Brunon, św. Hugo, św. Anzelm, św. Stefan. Habit kartuza składa się z tuniki przepasanej pasem z białej skóry oraz z długiego szkaplerza z kapturem (szkaplerz jest nazywany przez kartuzów kukullą). Przód i tył kukulli są połączone z sobą po bokach za pomocą dwóch pasów materiału, które stanowią znak ślubów zakonnych.

Kartuzi znani są z produkcji likieru o specyficznej recepturze, którego nazwa pochodzi od ich siedziby La Chartreuse.

Obecnie na świecie są 24 kartuzje (pięć należy do zakonu żeńskiego), w których łącznie przebywa 370 mnichów i 66 mniszek. Większość z kartuzji znajduje się w Europie, poza nią istnieją w Ameryce Południowej (Argentyna i Brazylia), a także (jedna) w USA (w stanie Vermont). Powstaje również nowa fundacja w Korei Południowej.

W XX w. powstała nowa wspólnota monastyczna od Betlejem, od Wniebowzięcia Najświętszej Dziewicy Maryi i od świętego Brunona, która mimo nazwy jest zupełnie oddzielną organizację z innym, owszem pustelniczym, charyzmatem.

[edytuj] Kartuzi w Polsce

W Polsce kartuzi byli obecni od XIII wieku, a najstarszy klasztor powstał na Spiszu - Cartusia Vallis S. Antonii. W 1381 Jan Ruszczyński założył kartuzję pod Gdańskiem w Kartuzach - Paradisus Beatae Mariae. Fundacja kartuska w XVIII w. słynęła z bogactwa, wyrobu słynnego likieru i działalności charytatywnej. Trzecią kartuzję - Domus Compassionis Mariae - w Gidlach w sieradzkiem założyła w 1642 r. wdowa po podkomorzym koronnym Zuzanna z Przerębskich - Oleska. W 1648 Kazimierz Lew Sapieha w Berezie Kartuskiej nad Jasiołdą w województwie brzeskolitewskim założył kartuzję św. Krzyża.

Maksymą kartuzów jest zdanie Stat crux dum volvitur orbis!.

[edytuj] Ciekawostki

W 2006 roku wszedł na ekrany kin (w Polsce 2.02.2007) film Philippa Groninga pt. "Wielka Cisza", opowiadający o życiu kartuzów w Wielkiej Kartuzji La Grande Chartreuse, w filmie tym praktycznie nie ma dźwięków oprócz śpiewów i krótkich rozmów.