Kaszanka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zobacz hasło kaszanka w Wikisłowniku
Krupnioki surowe
Kaszanka

Kaszanka (kiszka, kaszok, śl. krupńok) – wyrób wędliniarski z kaszy i krwi oraz podrobów: wątroby, płuc, skórek wieprzowych, tłuszczu, popularny także w kuchni słowackiej, węgierskiej i niemieckiej.

Kaszankę w warunkach domowych wytwarza się głównie przy okazji świniobicia, kiedy jest dostępna świeża krew. Podstawowe przyprawy to cebula, pieprz i majeranek.

Kaszanka jest koloru czarnofioletowego (od krwi i kaszy) i ma najczęściej osłonkę z jelita. W zależności od regionu i producenta wytwarzane są produkty grubsze lub cieńsze. Krupniok zazwyczaj ma kształt typowej kiełbasy grubości do 5 cm.

Pierwsze w Polsce „Święto Krupnioka” odbyło się 28 maja 2011 w Nikiszowcu, zabytkowej dzielnicy Katowic[1].

Do wyrobu kaszanki używa się kaszy gryczanej lub jęczmiennej. Rozróżnia się też kaszankę pieczoną, jak i parzoną (gotowaną po napełnieniu).

Wyrobem podobnym do kaszanki jest bułczanka (śl. żymlok, w regionie łódzkim czarne), gdzie kasza zastąpiona jest miękiszem bułki. Kaszankę przypomina również kadrel, który składa się przede wszystkim z krwi i kawałków słoniny.

Inną potrawą przypominającą kaszankę jest szewska kasza, zapiekana mieszanka mielonej śledziony i kaszy gryczanej[2].

Rys historyczny[edytuj | edytuj kod]

Do Polski kaszanka, potrawa co najmniej do XVII wieku tam nieznana, trafiła prawdopodobnie z Niemiec przez Śląsk. Oto o jakiej ciekawostce kulinarnej pisał Jan Chryzostom Pasek, żołnierz hetmana Stefana Czarnieckiego podczas wyprawy w roku 1660 do Danii:

Wołu, wieprza albo barana kiedy zabiją, to najmniejszej krople krwie nie zepsują, ale ją wytoczą w naczynie; namieszawszy w to krup jęczmiennych albo tatarczanych to tym kiszki owego bydlęcia nadzieją, razem w kotle uwarzą i osnują to wieńcem na wielkiej misie i tak to na stole stawiają przy każdom obiedzie i jedzą za wielki specyjał...

— Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki[3]

Kaszanka w kulturze[edytuj | edytuj kod]

W 1997 roku polski zespół Kabanos nagrał utwór "Kaszanka".

Inne nazwy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Nikiszowiec światową stolicą krupnioka, InSilesia.pl
  2. Maciej Halbański: Leksykon sztuki kulinarnej, Książka i Wiedza,Warszawa, 1999, ISBN 83-051-3054-1
  3. Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki, Warszawa, PIW 1987, ISBN 83-06-01577-0, s. 11.
  4. Heinz Dieter Pohl: Zum österreichischen Deutsch im Lichte der Sprachkontaktforschung.