Kuchnia węgierska
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: napisać artykuł w sposób neutralny. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Kuchnia węgierska – kuchnia Węgier należy do kuchni środkowoeuropejskich, wyróżnia się jednak pośród nich charakterystycznymi cechami, co w połączeniu z jej wysoką jakością czyni z niej odrębne zjawisko wśród kuchni świata. Najbardziej znaną z tych cech jest obfite używanie jako przyprawy czerwonej papryki w proszku, współcześnie głównie słodkiej.
Spis treści |
Warunki naturalne [edytuj]
Umiarkowanie ciepły, dość suchy klimat i żyzność gleb Kotliny Panońskiej zapewnia Węgrom obfitość i znakomitą jakość zbóż i innych produktów rolnych, ogrodniczych i sadowniczych. Wśród upraw owocowych należy zwrócić uwagę na winną latorośl dostarczającą winogron zarówno do bezpośredniej konsumpcji jak i do produkcji wina.
Przepływające przez Węgry rzeki Dunaj i Cisa wraz z dopływami oraz wielkie, ciepłe jezioro Balaton dostarczają doskonałych ryb słodkowodnych. Najsłynniejszą z nich jest balatońska odmiana sandacza zwana fogas. Kuchnia węgierska zna też wyśmienite potrawy z karpia, suma, szczupaka i ryb jesiotrowatych. Obfitość ryb słodkowodnych i brak bezpośredniego dostępu do morza powoduje, że udział ryb morskich i owoców morza w tradycyjnej kuchni węgierskiej jest pomijalny.
Na obszarze obecnego państwa węgierskiego brak wysokich gór i lasów, zwłaszcza iglastych. Jednak historyczny, wielowiekowy związek ze Słowacją zapewniły tradycyjnej kuchni węgierskiej udział dziczyzny i grzybów.
Cechy charakterystyczne [edytuj]
Papryka w kuchni węgierskiej [edytuj]
Powiedzenie mówi, że węgierska gospodyni, kiedy ma przygotować posiłek stawia na stole słoik z papryką i zastanawia się, co do niej dodać. Faktycznie, kuchnia węgierska nie ma sobie równych zarówno co do liczby potraw zawierających paprykę, jak i w ilości tej przyprawy dodawanej do jednej potrawy. Typowa ilość mielonej papryki zalecana w przepisach na gulasz (węg. pörkölt) to 200 g (jedna standardowa paczuszka) na 1–1,5 kg mięsa. Wbrew panującej w świecie opinii jest to, we współczesnej kuchni węgierskiej, głównie papryka łagodna, a potrawy węgierskie nie są zwykle tak ostre, jak głosi legenda. Kuchnia węgierska zna oczywiście też potrawy bardzo ostre, lecz doprawiane są one zwykle nie papryką w proszku, lecz ostrymi strąkami papryki czereśniowej.
Wybrane potrawy [edytuj]
Słynnym daniem, znanym w Polsce jako "bogracz" lub "zupa gulaszowa" jest gulyásleves – gęsta zupa z kawałkami mięsa wołowego, ziemniakami i rodzajem zacierek csipetke, przyprawiona obficie papryką, jedzona jako samodzielne danie. Nie należy jej mylić z równie znanym "gulaszem węgierskim" (węg. pörkölt).
Inne dania to:
- langosz – placek
- halászlé – zupa rybna
- borjúpaprikás – paprykarz cielęcy, podawany często z kluskami
- rántott sajt – ser smażony
- gombapörkölt – gulasz grzybowy
- bográcsgulyás – zupa gulaszowa (węg. gulyás) przygotowywana w żeliwnym kociołku (węg. bogrács - stąd polska nazwa bogracz) nad paleniskiem; w restauracjach podawana na stół w małym kociołku podgrzewanym od spodu lampką spirytusową
- tokány – tokań
- lecsó – leczo
- kávé – kawa z ekspresu, zazwyczaj przygotowywana na sposób włoski
- túrós táska – słodka bułeczka nadziewana twarogiem
- gesztenye puree – purée z jadalnych kasztanów z bitą śmietaną
Wina i inne napoje [edytuj]
Cenione były od wieków w Polsce, węgierskie wina takie jak Egri Bikavér (bycza krew z Egeru) i Tokaj. Narodowym napojem jest pálinka, wódka podwójnie pędzona z zacieru owocowego. Najpopularniejsza jest körte pálinka – gruszkówka. Najlepsza barack pálinka (morelowa) pochodzi z okolic Kecskemét.
Popularny jest również likier ziołowy Unicum.
Wpływy kuchni węgierskiej [edytuj]
Wyraźna specyfika i atrakcyjność potraw kuchni węgierskiej powoduje, że ich odmiany i naśladownictwa popularne są w większości kuchni krajów europejskich i w wielu kuchniach świata. Liczne potrawy z dodatkiem papryki nazywane są: po węgiersku (fr. à la hongroise), chociaż w rzeczywistości nie wywodzą się z kuchni węgierskiej. Inne, czego typowymi przykładami są gulasz i leczo nie mają wiele wspólnego ze swymi pierwowzorami.
Bardziej konkretny wpływ wywarła kuchnia węgierska na kuchnie dawnych krajów Monarchii Austro-Węgierskiej, zwłaszcza ościennych i tych, gdzie żyją mniejszości węgierskie – Słowacji, Austrii czy Rumunii. Ten wpływ sięga aż włoskiego Trydentu-Górnej Adygi, w wyniku historycznych związków tego regionu z Austrią.
Zobacz też [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Károly Gundel, Kleines ungarisches Kochbuch, Budapest 1997 [wyd.21]
- Olga Siklós, Pál Magyar, Ungarische Küche für jedermann, Budapest 1974
- Zoltan Halász, Das kleine ungarische Paprikabuch, Budapest 1987
- Vilmos Romváry, Rośliny przyprawowe i przyprawy w węgierskiej kuchni, Warszawa 1987
- Hungary [hasło w:] Larousse Gastronomique, New York 1988
- Witold Wieromiej, Kuchnia węgierska, Warszawa 1990
Linki zewnętrzne [edytuj]
