Kuchnia węgierska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kuchnia węgierska – kuchnia Węgier należy do kuchni środkowoeuropejskich, wyróżnia się jednak pośród nich charakterystycznymi cechami, co w połączeniu z jej wysoką jakością czyni z niej odrębne zjawisko wśród kuchni świata. Najbardziej znaną z tych cech jest obfite używanie jako przyprawy czerwonej papryki w proszku, współcześnie głównie słodkiej.

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Umiarkowanie ciepły, dość suchy klimat i żyzność gleb Kotliny Panońskiej zapewnia Węgrom obfitość i znakomitą jakość zbóż i innych produktów rolnych, ogrodniczych i sadowniczych. Wśród upraw owocowych należy zwrócić uwagę na winną latorośl dostarczającą winogron zarówno do bezpośredniej konsumpcji jak i do produkcji wina.

Przepływające przez Węgry rzeki Dunaj i Cisa wraz z dopływami oraz wielkie, ciepłe jezioro Balaton dostarczają doskonałych ryb słodkowodnych. Najsłynniejszą z nich jest balatońska odmiana sandacza zwana fogas. Kuchnia węgierska zna też wyśmienite potrawy z karpia, suma, szczupaka i ryb jesiotrowatych. Obfitość ryb słodkowodnych i brak bezpośredniego dostępu do morza powoduje, że udział ryb morskich i owoców morza w tradycyjnej kuchni węgierskiej jest pomijalny.

Na obszarze obecnego państwa węgierskiego brak wysokich gór i lasów, zwłaszcza iglastych. Jednak historyczny, wielowiekowy związek ze Słowacją zapewniły tradycyjnej kuchni węgierskiej udział dziczyzny i grzybów.

Cechy charakterystyczne[edytuj | edytuj kod]

Papryka w kuchni węgierskiej[edytuj | edytuj kod]

Powiedzenie mówi, że węgierska gospodyni, kiedy ma przygotować posiłek stawia na stole słoik z papryką i zastanawia się, co do niej dodać. Faktycznie, kuchnia węgierska nie ma sobie równych zarówno co do liczby potraw zawierających paprykę, jak i w ilości tej przyprawy dodawanej do jednej potrawy. Typowa ilość mielonej papryki zalecana w przepisach na gulasz (węg. pörkölt) to 200 g (jedna standardowa paczuszka) na 1–1,5 kg mięsa. Wbrew panującej w świecie opinii jest to, we współczesnej kuchni węgierskiej, głównie papryka łagodna, a potrawy węgierskie nie są zwykle tak ostre, jak głosi legenda. Kuchnia węgierska zna oczywiście też potrawy bardzo ostre, lecz doprawiane są one zwykle nie papryką w proszku, lecz ostrymi strąkami papryki czereśniowej.

Wybrane potrawy[edytuj | edytuj kod]

Słynnym daniem, znanym w Polsce jako "bogracz" lub "zupa gulaszowa" jest gulyásleves – gęsta zupa z kawałkami mięsa wołowego, ziemniakami i rodzajem zacierek csipetke, przyprawiona obficie papryką, jedzona jako samodzielne danie. Nie należy jej mylić z równie znanym "gulaszem węgierskim" (węg. pörkölt).

Zupa węgierska - widać paprykę i mięso wołowe

Inne dania to:

  • langosz – placek
  • halászlé – zupa rybna
  • borjúpaprikáspaprykarz cielęcy, podawany często z kluskami
  • rántott sajtser smażony
  • gombapörkölt – gulasz grzybowy
  • bográcsgulyás – zupa gulaszowa (węg. gulyás) przygotowywana w żeliwnym kociołku (węg. bogrács - stąd polska nazwa bogracz) nad paleniskiem; w restauracjach podawana na stół w małym kociołku podgrzewanym od spodu lampką spirytusową
  • tokánytokań
  • lecsóleczo
  • kávékawa z ekspresu, zazwyczaj przygotowywana na sposób włoski
  • túrós táska – słodka bułeczka nadziewana twarogiem
  • gesztenye pureepurée z jadalnych kasztanów z bitą śmietaną

Wina i inne napoje[edytuj | edytuj kod]

Cenione były od wieków w Polsce, węgierskie wina takie jak Egri Bikavér (bycza krew z Egeru) i Tokaj. Narodowym napojem jest pálinka, wódka podwójnie pędzona z zacieru owocowego. Najpopularniejsza jest körte pálinka – gruszkówka. Najlepsza barack pálinka (morelowa) pochodzi z okolic Kecskemét.

Popularny jest również likier ziołowy Unicum.

Wpływy kuchni węgierskiej[edytuj | edytuj kod]

Wyraźna specyfika i atrakcyjność potraw kuchni węgierskiej powoduje, że ich odmiany i naśladownictwa popularne są w większości kuchni krajów europejskich i w wielu kuchniach świata. Liczne potrawy z dodatkiem papryki nazywane są: po węgiersku (fr. à la hongroise), chociaż w rzeczywistości nie wywodzą się z kuchni węgierskiej. Inne, czego typowymi przykładami są gulasz i leczo nie mają wiele wspólnego ze swymi pierwowzorami.

Bardziej konkretny wpływ wywarła kuchnia węgierska na kuchnie dawnych krajów Monarchii Austro-Węgierskiej, zwłaszcza ościennych i tych, gdzie żyją mniejszości węgierskieSłowacji, Austrii czy Rumunii. Ten wpływ sięga aż włoskiego Trydentu-Górnej Adygi, w wyniku historycznych związków tego regionu z Austrią.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wikibooks-logo.svg
Zobacz publikację na Wikibooks:
Kuchnia węgierska
  • Károly Gundel, Kleines ungarisches Kochbuch, Budapest 1997 [wyd.21]
  • Olga Siklós, Pál Magyar, Ungarische Küche für jedermann, Budapest 1974
  • Zoltan Halász, Das kleine ungarische Paprikabuch, Budapest 1987
  • Vilmos Romváry, Rośliny przyprawowe i przyprawy w węgierskiej kuchni, Warszawa 1987
  • Hungary [hasło w:] Larousse Gastronomique, New York 1988
  • Witold Wieromiej, Kuchnia węgierska, Warszawa 1990

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]