Kazimierz Lisiecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tablica Miejskiego Systemu Informacji upamiętniająca Kazimierza Lisieckiego w Parku Praskim im. Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego w Warszawie
Aleja Kazimierza Lisieckiego „Dziadka” w Parku Praskim im. Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego w Warszawie
Tablica upamiętniająca Kazimierza Lisieckiego na ul. Starej 4 w Warszawie, przy ośrodku „Starówka”

Kazimierz Lisiecki pseudonim „Dziadek” (ur. 9 lutego 1902 w Żbikowie (obecnie dzielnica Pruszkowa), zm. 8 grudnia 1976 w Warszawie[1].) – polski pedagog, wychowawca młodzieży, społecznik, inicjator powstania Towarzystwa Przyjaciół Dzieci Ulicy. Pionier pedagogiki opiekuńczej i twórca nowego nurtu w systemie opiekuńczym w Polsce.

Syn Romana i Marianny Lisieckich. Jego matka i kilkoro z rodzeństwa zmarli w 1914 r., podczas epidemii tyfusu. Jego starszy o cztery lata brat – Stefan poległ w 1920 r., walcząc w szeregach legionów Piłsudskiego, a ojciec zginął wywieziony do Rosji. Prawdopodobnie Lisiecki miał jeszcze siostrę i brata, ale jest to ciężkie do ustalenia, albowiem w dorosłym życiu rzadko wspominał o swojej rodzinie.

Absolwent jednego z warszawskich gimnazjów. Jeszcze jako uczeń doprowadził do powstania i prowadził zastęp Drużyny Harcerskiej im. Hugona Kołłątaja w Warszawie przy bursie Rady Głównej Opiekuńczej na ul. Poznańskiej, organizując jako drużynowy AHP liczne obozy i wycieczki.

W związku z faktem wczesnego sieroctwa i bezdomności skazany był na mieszkanie w bursach. Fakt ten znacząco w późniejszym okresie wpłynął na kształtowanie jego modelu opiekuńczego. Był współpracownikiem Czesława Babickiego. Jeszcze w 1918 r., Marian Adamowicz - dyrektor Bursy przy ul. Poznańskiej w Warszawie skierował Kazimierza Lisieckiego do pracy w klubach gazeciarzy przy ul. Hipotecznej i Miodowej (środowisko to przez kolejne lata będzie głównym polem jego działalności wychowawczej).

Następnie podjął naukę w Studium Pedagogicznym Wolnej Wszechnicy Polskiej, ukończoną w 1923 r., z krótką przerwą w roku 1920 (w związku z działaniami wojennymi zaciągną się do wojska). Po ukończeniu studiów uzupełnił wykształcenie o kurs dla wychowawców przy Ministerstwie Opieki Społecznej w 1925 r. W roku 1919 utworzył Akademickie Koło Przyjaciół Dzieci Ulicy

W 1927 r. zawarł związek małżeński z Marią Ciechomską (bracia Marii zamieszkiwali wspólnie z Kazimierzem w bursie).

W 1928 r. został delegowany przez Związek Zawodowy Wychowawców Polskich Zakładów Wychowawczych – w którym piastował funkcję wiceprezesa – na przedstawiciela podczas Międzynarodowego Kongresu Opieki nad Dziećmi w Paryżu. Lisiecki zapoznał się wtedy również z pracą zakładów wychowawczych w Anglii, Austrii, Francji i Niemczech.

Realizując własną koncepcję w 1928 r. Lisiecki wspierany przez grono współpracowników tworzył Towarzystwo Przyjaciół Dzieci Ulicy i wprowadzał zupełnie nową formę pracy wychowawczej – Ognisko. Pierwsze ognisko powstało w tym samym roku w Warszawie przy ul. Hipotecznej 5, kolejne w 1934 - ul. Środkowa 9 , 1935 - ul. Nowy Zjazd 9, w 1938 - ul. Długa 13/25 oraz w innych miastach: Toruniu, Grudziądzu i Łodzi. Bazę finansową Towarzystwa w tym okresie stanowiło Biuro Dzienników i Czasopism, które działało w latach 1932-1939 (umożliwiało ono zarobkowanie gazeciarzom).

W okresie II wojny światowej i okupacji niemieckiej w Warszawie Kazimierz Lisiecki nie przerywał pracy pedagogicznej i działalności wychowawczej. Z przedwojennych Ognisk, działały jedynie te przy ul. Długiej 13 i Środkowej 9 w Warszawie. W czasie powstania warszawskiego Towarzystwo przeżywało tragiczne momenty. Lisiecki tworzył na potrzeby powstańcze „Legię Akademicką” do której ściągał wychowanków z całej Polski. Z 350 jej członków walki przeżyło, jak się szacuje, jedynie ok. dwudziestu członków[1]. Po upadku powstania wraz z wychowankami został wywieziony do miejscowości Giełzów w województwie kieleckim, gdzie do marca 1945 r. działało „Ognisko na wygnaniu”.

W 1953 Towarzystwo Przyjaciół Dzieci Ulicy zostało zlikwidowane, a Ogniska zostały włączone do sieci Państwowych Domów Dziecka. Kazimierz Lisiecki angażował się w próbę wskrzeszenia swoich placówek, a w batalii tej wspierali go polscy intelektualiści, w tym Marian Brandys. Działalności Towarzystwa nie udało się wznowić, ale w 1956 r., Minister Oświaty powołał do życia Państwowy Zespół Ognisk Wychowawczych, któremu nadał specjalny statut, a samego Kazimierza Lisieckiego powołał na stanowisko dyrektora tej placówki.

W roku 1957 r. powstało ognisko „Muranów” , w 1960 r. „Gdynia” , a w 1964 r. Lisiecki utworzył ośrodek „Starówka” przy ul. Starej 4 w Warszawie, stający się jednocześnie centralą PZOW.

Kazimierz Lisiecki przeszedł na emeryturę w 1971 r. Zmarł w 1976 r. i został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. W jego ostatniej drodze towarzyszyły mu tysiące wychowanków Ognisk z rodzinami. W dniu pogrzebu 12 grudnia 1976 r. powstało Koło Byłych Wychowanków Ognisk T. P. Dz. U. / P.Z.O.W. im. K. Lisieckiego „Dziadka”. Z Koła Wychowanków 16 grudnia 1993 r. powstało Stowarzyszenie "Przywrócić Dzieciństwo"(organizacja pozarządowa) , która dla podkreślenia swojego rodowodu w dn. 19 lutego 2000 r. przyjęło nazwę „Przywrócić Dzieciństwo” Towarzystwo Przyjaciół Dzieci Ulicy im. Kazimierza Lisieckiego „Dziadka” .

W grudniu 2000 r. „Gazeta Wyborcza” ogłosiła plebiscyt na największego warszawiaka XX wieku. W tym plebiscycie Kazimierz Lisiecki uplasował się na 5. miejscu, po Stefanie Starzyńskim, Jerzym Waldorffie, Stefanie Wiecheckim „Wiechu” i Krzysztofie Kamilu Baczyńskim[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Artykuł Alicji Sotłyki-Kamińskiej na stronie Zespołu Ognisk Wychowawczych im. K. Lisieckiego „Dziadka”
  2. Wspomnienie „Kazmierz Lisiecki „Dziadek” V warszawiak XX wieku” Bogusłąwa Homickiego w „Gazecie Wyborczej – Stołecznej: 10-11 grudnia 2011

Źródła[edytuj | edytuj kod]