Jerzy Waldorff

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jerzy Waldorff-Preyss
Jerzy Waldorff z jamnikiem Puzonem
Jerzy Waldorff z jamnikiem Puzonem
Data i miejsce urodzenia 4 maja 1910
Warszawa
Data i miejsce śmierci 29 grudnia 1999
Warszawa
Przyczyna śmierci zapalenie płuc
Zawód pisarz, publicysta, działacz społeczny
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Jerzy Waldorff w Wikicytatach
Nagrobek Jerzego Waldorffa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, miejsce pochówku także Mieczysława Jankowskiego.
Tablica pamiątkowa przy ulicy Koszykowej

Jerzy Waldorff-Preyss h. Nabram (ur. 4 maja 1910 w Warszawie, zm. 29 grudnia 1999 tamże) – polski pisarz, publicysta, krytyk muzyczny i działacz społeczny, w XX-leciu międzywojennym luźno związany z obozem "młodokonserwatystów".

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Matka Jerzego Waldorffa, Joanna (ur. 26 listopada 1892 w Warszawie, zm. 8 listopada 1987 tamże), pochodziła z bogatej rodziny Szustrów, zaś ojciec, Witold Preyss (zm. 1932), był ziemianinem. Niedługo po urodzeniu się Jerzego, Preyssowie wyjechali do rodzinnej miejscowości Kościelna Wieś na Kujawach. Po sprzedaży majątku zamieszkali w małym dworku, w Rękawczynie w Wielkopolsce.

Edukację rozpoczął w Trzemesznie. Po zdaniu matury w Gimnazjum im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu (wcześniej uczył się także w Gimnazjum w Trzemesznie i Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu) studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Poznańskiego i w Konserwatorium Muzycznym w Poznaniu.

W latach 19361939 był recenzentem muzycznym „Kuriera Porannego” oraz "Prosto z Mostu". W owym czasie był działaczem ruchu narodowo-demokratycznego. W 1939 opublikował książkę zatytułowaną "Sztuka pod dyktaturą", opisującą zasługi Benito Mussoliniego dla rozwoju Włoch.

Po 1945 związany z tygodnikiem "Przekrój". Komentator muzyczny Polskiego Radia i felietonista tygodników "Świat" i "Polityka". Autor 20 książek, głównie poświęconych muzyce poważnej. Inicjator powstania Muzeum Karola Szymanowskiego w Zakopanem i Muzeum Teatralnego w Warszawie. Jego staraniem odrestaurowano pałac książąt Radziwiłłów w Antoninie, k. Ostrowa Wielkopolskiego. Współorganizował też odbywający się w Antoninie i Ostrowie Międzynarodowy Festiwal "Chopin w barwach jesieni".

W 1974 Waldorff założył Społeczny Komitet Opieki na rzecz Ochrony Starych Powązek. Z jego inicjatywy corocznie odbywa się tam 1 listopada kwesta na ten cel prowadzona przez znane osobistości kultury i mediów. Honorowy obywatel Słupska od 1986 i Warszawy od 1992. Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. W latach 1988-1990, a także po 1990 członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa[1].

Popularyzator kultury muzycznej na łamach prasy, w radiu i telewizji. Barwna postać PRL-u, wybijająca się zachowaniem i językiem. Przyjaciel Stefana Kisielewskiego, po śmierci którego napisał książkę Słowo o Kisielu, laureat nagrody jego imienia w 1990.

W swojej autobiografii Taniec życia ze śmiercią wspominał, iż jego orientacja (homoseksualna) była powodem wydziedziczenia przez ojca. Jego partnerem życiowym był tancerz Mieczysław Jankowski, z którym spędził 60 lat, od 1939. Partner opiekował się Waldorffem i prowadził dom. Para starała się ukrywać swój związek unikając publicznego pokazywania się razem, a Waldorff przedstawiał w wywiadach Jankowskiego jako brata ciotecznego[2].

Jerzy Waldorff został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, tuż przy katakumbach. W tym samym grobie spoczęły również prochy Mieczysława Jankowskiego[2].

Jerzy Waldorff za wybitne zasługi dla kultury polskiej w 1995 roku odznaczony został Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[3].

Publikacje (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Waldorff (jako Jerzy Walldorf) Sztuka pod dyktaturą, Instytut Wydawniczy Biblioteka Polska, Warszawa 1939
  • Jerzy Waldorff Sekrety Polihymnii, Warszawa, wiele wydań
  • Jerzy Waldorff, H. Szwankowska, D. Jendryczko, B. Olszewska, Z. Czyńska Cmentarz Powązkowski w Warszawie, Warszawa 1984
  • Jerzy Waldorff Dwie armaty, Warszawa 1955
  • Jerzy Waldorff Harfy leciały na północ, Warszawa 1968
  • Jerzy Waldorff Ciach go smykiem!, Warszawa 1972
  • Jerzy Waldorff Moje cienie, Warszawa 1979
  • Jerzy Waldorff Wielka gra. Rzecz o Konkursach Chopinowskich, Warszawa 1980
  • Jerzy Waldorff Jan Kiepura. Kraków 1988
  • Jerzy Waldorff Fidrek, Warszawa 1989
  • Jerzy Waldorff Taniec życia ze śmiercią, Warszawa 1978, 1984, 1993
  • Jerzy Waldorff Słowo o Kisielu, Warszawa 1994
  • Jerzy Waldorff Serce w płomieniach – słowo o Szymanowskim, Warszawa 1998

Przypisy

  1. Skład Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa 1988–2011 radaopwim.gov.pl [dostęp 2011-11-06]
  2. 2,0 2,1 Mariusz Urbanek: Miecio od Waldorffa. 24 października 2008. [dostęp 2011-10-03].
  3. M.P. z 1995 r. Nr 38, poz. 452

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Waldorff. Ostatni Baron PRL, Iskry.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]