Konflikty wewnętrzne w Mjanmie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Konflikty wewnętrzne w Mjanmie
LocationMyanmar.png
Czas Kwiecień 1948 - nadal
Miejsce Mjanma
Strony konfliktu
Flag of Burma (1948-1974).svg Birma (1948-1962)
Flag of Myanmar (1974-2010).svg Junta wojskowa (1962-2011)
 Mjanma (2011-)

 Chiny

Karen National Union Flag.png Zjednoczona Unia Karenów (1949-):
  • Karen National Liberation Army flag.svg Narodowa Armia Wyzwolenia Karenów
  • Demokratyczna Armia Buddyjskich Karenów (2010-)

Communist Party of Burma flag (1946-1969).png Komunistyczna Partia Birmy
Myanmar National Democracy Alliance flag.svg Armia Narodowego Sojuszu Demokratycznego Birmy (1989-)
Shan State Army flag.png Armia Stanu Szan (1988-):

  • Shan State Army flag.svg Armia Stanu Szan - Północ
  • SSA-S.svg Armia Stanu Szan - Południe

Narodowa Armia Wa (1975-1988) --> Zjednoczona Partia Wa (1988-)
Kachin Independence Army flag.svg Armia Wyzwolenia Kaczinu
Pa-o nationality flag.png Narodowa Organizacja Pa-o
 Tajwan (1948-1962)

Dowódcy
Flag of Burma (1948-1974).svg Sao Shwe Thaik (1948-1952)

Flag of Burma (1948-1974).svg Ba U (1952-1957)
Flag of Burma (1948-1974).svg Win Maung (1957-1962)
Flag of Myanmar (1974-2010).svg Ne Win (1962–1988)
Flag of Myanmar (1974-2010).svg Saw Maung (1988–1992)
Flag of Myanmar (1974-2010).svg Than Shwe (1992-2011)
Mjanma Thein Sein (2011-)

Karen National Union Flag.png Bo Mya (1976-2000)

Karen National Union Flag.png Pado Phan (2000-2010)
Karen National Union Flag.png Naw Zipporah Sein (2011-)
Wei Hsueh-kang (Narodowa Armia Wa) Bee Htoo

Konflikty wewnętrzne w Mjanmie – najdłużej obecnie trwająca złożona wojna na świecie. Konflikty zewnętrzne targają Mjanmę (Wcześniej Birma) od czasu deklaracji niepodległości, która nastąpiła na początku 1948. Przeciwko władzom centralnym występowały różne frakcje rebelianckie i separatystyczne. Mjamna jest również areną konfliktów etnicznych.

Po proklamowaniu niepodległości pierwszym rządom zagrażali zbrojnie komuniści. W latach 60. XX wieku, po przejęciu rządów przez wojskowych, Birma stanęła przed problemem konfliktów etnicznych. Na początku lat 80. XX wieku ujawniły się rebelie bojówek opozycyjnych niezadowolonych z rządów junty wojskowej oraz ruchy separatystyczne. Po latach wojen partyzanckich i przemian, Birma zaczęła przechodzić proces demokratyzacji i otwierania się na świat. Wówczas zaczęto podpisywać porozumienia pokojowe z licznymi ugrupowaniami rebelianckimi.

Tło historyczne konfliktów[edytuj | edytuj kod]

Birma uzyskała niepodległość od Wielkiej Brytanii w 1948. Młode państwo stało się federacją zamieszkałą przez ponad 130 narodów i grup etnicznych. Niemal natychmiast po tym zbrojne powstanie przeciwko rządowi wzniecili komuniści. W 1949 Zjednoczona Unia Karenu, rozpoczęła separatystyczna walkę o autonomię Karenu. Sytuacja w Birmie pogorszyła się, kiedy buddyzm został oficjalną religią państwową. Wówczas swoich praw zaczęli domagać się muzułmanie z grupy etnicznej Rohingja. Bunt okazali również chrześcijanie z separatystycznego stanu Karen, Czin i Kaczin. Różnorodne grupy etniczne nie akceptowały szerokiej federacji nacji, którą okazała się Birma po proklamowaniu niepodległości. Ponadto do kryzysów dochodziło także, na szczytach władz, w wyniku czego w latach 1958-60 Birmą tymczasowo rządziła wojskowa antyfaszystowska Liga Wolnych Ludzi.

W 1962 doszło do wojskowego przewrotu, po którym na czele junty stanął Ne Win. Od tego czasu notowano notoryczne przypadki łamania praw człowieka w kraju i intensyfikacje rebelii. Zbrojne grupy etniczne zwróciły się przeciwko juncie wojskowej. Ponadto dyskryminowani byli wyznawcy islamu, zwłaszcza z grupy Rohingja. Doprowadziło to do powstania małych, ale aktywnych grup zbrojnych w regionie zamieszkiwanych przez muzułmanów, którzy wykorzystywali obozy dla uchodźców w Bangladeszu jako bazy. Także z innych regionów ze względu na walki partyzanckie, obywatele Birmy uciekali z kraju. W Tajlandii osiedliło się 160 tys. Birmańczyków, w innych krajach znacznie więcej.

Liczne wojny partyzanckie były wykorzystywane przez podmioty zewnętrzne dla swoich interesów przeciwko Birmie, co doprowadzało do izolacji państwa od areny międzynarodowej. Brytyjczycy po tym jak zorientowali się, iż nadanie niepodległości Birmie w takim kształcie było zbyt pochopnym krokiem w procesie dekolonizacji, poparli aspiracje niepodległościowe Kareńczyków. Z kolei Bangladesz wspierał muzułmanów z grupy Rohingja. Indie z kolei wspierały rebeliantów z Karenu i Kaczinu.

W 1988 w Birmie wybuchło powstanie prodemokratyczne ‘8888’. Jego kulminacja nastąpiła 8 sierpnia 1988, kiedy w kraju doszło do strajku generalnego, protestu studentów i setek tysięcy obywateli. Powstanie zakończyło się 18 sierpnia 1988 po krwawym zamachu stanu, kiedy do władzy doszła wojskowa Państwowa Rada Przywrócenia Prawa i Porządku (SLORC), na której czele stanął generał Saw Maung. Wprowadzono stan wojenny, a konstytucja została zawieszona. Podczas demonstracji zabito tysiące osób, jednak w oficjalnym komunikacie władz widnieje około 350 ofiar. Ikoną prodemokratycznych protestów została Aung San Suu Kyi. Wybory w 1990 wygrała Narodowa Liga na Rzecz Demokracji, jednak junta wojskowa anulowała wyniki i umieściła Aung San Suu Kyi, późniejsza laureatkę pokojowej Nagrody Nobla w areszcie domowym.

W 1997 SLORC przekształciło się w Państwową Radę Pokoju i Rozwoju (SPDC), na czele której nadal stanął Than Shwe. 27 marca 2006 w dniu Sił Zbrojnych przeniesiono stolicę Birmy z Rangunu do Naypyidaw. Od 2006 trwała ofensywa wojska przeciwko Narodowemu Związkowi Karenu, co spowodowało przesiedlenie się pół miliona osób. Kiedy w 2011 (30 marca 2011 rozwiązano SPDC i przekazano władzę w kraju rządowi cywilnemu pod kierownictwem prezydenta Thein Sein) kraju Birma weszła w proces demokratyzacji, władze podpisały zawieszenia broni łącznie z 25 różnymi grupami etnicznymi. Mimo tego w 2011 birmańska armia podjęła ofensywę przeciwko grupom rebeliantów w stanie Szan w ramach operacji wojskowej pod kryptonimem "Zim Man Hein" Ofensywa była reakcją, na odmowę rebeliantów podpisania układu pokojowego, przyjęcia amnestii i wejścia w skład wojska narodowego.

Główne fronty konfliktów wewnętrznych[edytuj | edytuj kod]

Stan Kaczin[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Konflikt w Kaczinie.

Grupy etniczne z Kaczinu prowadzą walkę o autonomię od 1961. Na terenie górskiego Kaczinu zamieszkują, przy granicy z Chinami, zamieszkują takie grupy etniczne jak Jinghpaw, Langwaw (Maru), Atsi (Zaiwa), Rawang, Lisu i Lachik. Po długoletnich walkach partyzanckich 24 lutego 1994 podpisano porozumienie z Organizacją Niepodległości Kaczin (KIO), będącą politycznym ramieniem partyzantki o nazwie Armia Wyzwolenia Kaczinu (KIA).

Siły Zbrojne Mjanmy złamały porozumienie pokojowe 9 czerwca 2011. Przez wznowienie walk zginęło co najmniej 250 osób. Eskalacja bojów nastąpiła na przełomie 2012 i 2013, kiedy to wojska rządowe, przystąpiły do ofensywy, atakując partyzantów z powietrza. Przyniosło to kolejne ofiary. W trakcie bombardowań pociski dwukrotnie lądowały na terytorium Chin, przez co do zabiegów dyplomatycznych przystąpiło tamtejsze ministerstwo spraw zagranicznych. W wyniku tego 19 stycznia 2013 strona rządowa ogłosiła jednostronne zawieszenie broni[1].

Stan Kajah[edytuj | edytuj kod]

Celem armii Kajah jest zapewnienie niezależności stanu. Bojownicy oskarżają władze o wydobywanie i szybkie wyczerpywanie zasobów naturalnych na terytorium stanu, przymusową sprzedaż produktów rolnych, kolektywizację, zsyłanie na prace przymusowe, przesiedlenia całych wiosek i niszczenie upraw oraz domów, a także tortury, gwałty, pozasądowe morderstwa, aresztowania bez zarzutów, fałszywe oskarżenia i wykorzystywanie biednych. Armia Karenni jest obecnie pod dowództwem generała Bee Htoo i liczy ok. 800-1500 bojowników.

Stan Karen[edytuj | edytuj kod]

W Karenie żyje największa populacja birmańskich mniejszości etnicznych. Od 1949 Narodowa Unia Karenu walczyli oni o niepodległość, a od 1976 wezwali juntę wojskową do ustanowienia systemu federalnego. Armia rządowa stoczyła dziesiątki potyczek z rebeliantami Kareńskimi, co spowodowało dziesiątki tysięcy ofiar i miliony uchodźców. Ponadto rząd stosował taktykę spalonej ziemi i celowo próbował wyludnić społeczność ze stanu Karen i zaludnić ją Birmańczykami.

Information icon.svg Osobny artykuł: Walki w Karenie (2010).

Wojska birmańskie w 2010 przeprowadziły liczne ataki na mniejszości etniczne w w stanie Karen. W czerwcu 2010 ataki wojska i wspieranej przez rząd Demokratycznej Armii Buddyjskiej Karenów spowodowały przesiedlenie tysięcy cywilów należących do mniejszości etnicznej Karenów oraz ucieczkę 4800 uchodźców do Tajlandii. DKBA dokonywała plądrowania wiosek, a w opuszczonych osadach podkładała miny. W sierpniu 2010 miały miejsce najbardziej intensywne ataki od 10 lat, skierowane przeciwko uzbrojonej opozycyjnej Armii Prowincji Shan, w wyniku czego przesiedlonych zostało 10 tys. cywili. W czasie grabieży dokonywano egzekucji cywili, a także wykorzystywano seksualnie kobiety. Także w sierpniu 2010 wojsko dokonało ataku na Birmańską Krajową Demokratyczną Armię Przymierza, co spowodowało ucieczkę do Chin ponad 30 000 osób, głównie z mniejszości etnicznej Kokang. Wewnętrzne przesiedlenia w 2010 objęły łącznie ponad 500 tys. osób[2].

Eskalacja walk z Narodową Armią Wyzwolenia Karenów i Demokratyczną Armią Buddyjskich Karenów przypadła na listopad 2010. Po sporadycznych walkach w 2011 rebelianci przystąpili do rokowań z rządem. Dwustronne rozmowy zakończyły się podpisaniem rozejmu w Ba'an 12 stycznia 2012, kończąc niemal 64-letni konflikt[3].

Stan Rakhine[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Konflikt etniczny w Mjanmie.

Stan Rakihine jest sceną konfliktu na tle wyznaniowym już od 1947. Konflikt skupia się na kwestiach dotyczących praw politycznych dyskryminowanej muzułmańskiej grupy etnicznej Rohingja. Przemoc wybucha okresowo, ostatnio gwałtowne zamieszki między muzułmanami i buddystami wybuchły w 2012.

Stan Szan[edytuj | edytuj kod]

Szan jest największym stanem w kraju, w którym zamieszkuje wiele grup etnicznych. Szan walczy o autonomię od 1960. Grupy zbrojne w celu finansowania swojej działalności opierały się na handlu narkotykami. W styczniu 2012 zawarto zawieszenie broni z rządem, jednak okazał się kruchy, gdyż rebelianci nadal ścierali się tam z siłami junty wojskowej.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]