Aung San Suu Kyi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Question book-4.svg
 Ten artykuł od 2010-09 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Możliwe, że ten artykuł w całości albo w części zawiera informacje nieprawdziwe. Informacje bez źródeł w każdej chwili mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Pomóż Wikipedii i dodaj przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.
Aung San Suu Kyi
Aung San Suu Kyi (2011)
Aung San Suu Kyi (2011)
Data i miejsce urodzenia 19 czerwca 1945
Rangun
Imię i nazwisko przy narodzeniu Aung San Suu Kyi
Rodzice Khin Kyi
Aung San
Partner Michael Aris
Dzieci Alexander
Kim
Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Aung San Suu Kyi w Wikicytatach
Aung San Suu Kyi (2011)

Aung San Suu Kyi (czyt. Ong San Su Czi, AungSanSuuKyi1.png ur. 19 czerwca 1945 w Rangunie w Birmie) – birmańska opozycjonistka i działaczka polityczna, córka Aung Sana, który walczył o niepodległość Birmy i wynegocjował ją w rozmowach z Wielką Brytanią w 1947 roku.

Spis treści

Imię[edytuj]

Jej imię w języku birmańskim oznacza „świetlisty szlak osobliwych zwycięstw”. Dwa pierwsze człony imienia przyjęła w hołdzie dla wielkiego ojca, trzeci (Suu) pochodzi od dnia narodzin, a czwarty (Kyi) odziedziczyła po matce i babci. Zgodnie z birmańską tradycją jako mężatka ma prawo przed nazwiskiem stawiać tytuł Daw (Pani). W swojej ojczyźnie nazywana jest Lady.

Życiorys[edytuj]

Suu Kyi do 15 roku życia kształciła się w Rangunie, następnie wraz z matką, ambasadorem Birmy w Indiach i Nepalu, wyjechała do Delhi, gdzie kontynuowała naukę na Wydziale Nauk Politycznych Uniwersytetu w Delhi. Studiowała również na Oksfordzie filozofię, nauki polityczne i ekonomię.

W 1972 roku wyszła za brytyjskiego nauczyciela akademickiego Michaela Arisa, z którym ma dwóch synów: Alexandra (1973) i Kima (1977).

Na fali studenckich protestów przeciwko polityce generałów Aung San Suu Kyi założyła w 1988 roku opozycyjną Ligę na rzecz Demokracji (NLD), w której do 1995 roku odgrywała rolę sekretarza partii. Funkcji tej została pozbawiona decyzją generałów.

NLD w pierwszych wolnych wyborach zdobyła 82 procent miejsc w parlamencie, lecz wynik wyborów nie został uznany przez reżim wojskowy. W latach 1989–1995 przebywała w areszcie domowym, w swym domu rodzinnym przy University Road 52 w Rangunie. W 1996 roku zdecydowanie sprzeciwiła się kampanii mającej zachęcić turystów do odwiedzania Birmy.

W latach 2000–2010[1], z przerwą od maja 2002 do maja 2003, ponownie przebywała w areszcie domowym. W sierpniu 2009 roku skazana została na 18 miesięcy aresztu domowego za złamanie zasad jego odbywania[2].

Opowiada się za bezkrwawym przewrotem i narodowym pojednaniem z racji czego nazywana jest „birmańskim Gandhim”. Jest zwolenniczką dialogu pomiędzy juntą a opozycją, czego dowiodła w roku 2000 prowadząc z generałami negocjacje w sprawie stopniowego wycofania się wojskowych z życia politycznego i oddania władzy w ręce demokratycznie wybranego rządu, ale rozmowy te nie przyniosły spodziewanego przełomu.

Z powodu apelu wystosowanego przez Suu Kyi do grupy państw ASEAN Birma nie objęła przewodnictwa w tej organizacji. Miało się ono rozpocząć w 2006 roku.

W 2011 rozpoczął się proces demokratyzacji Birmy. Wówczas po prawie 50 latach rządów junty wojskowej, władza trafiła w ręce cywilów. Spowodowało to ocieplenie stosunków Birmy na arenie międzynarodowej i zawieszenie sankcji gospodarczych na ten kraj. Nowy prezydent Thein Sein rozpoczął rozmowy z demokratyczną opozycją, przede wszystkim z główną opozycjonistką Aung San Suu Kyi i zapowiedział dalsze reformy. W styczniu 2012 osiągnięto zawieszenie broni z mniejszościami etnicznymi, zwolniono setki więźniów politycznych i przywrócono legalność opozycyjnej NLD[3].

W związku z transformacją polityczną, zezwolono Aung San Suu Kyi na start w wyborach do parlamentu. W uzupełniających wyborach parlamentarnych z 1 kwietnia 2012 jej partia zdobyła łącznie 43 z 45 mandatów będących do obsadzenia. 37 z nich w izbie niższej, cztery w izbie wyższej parlamentu i dwa w zgromadzeniach regionalnych. Zaprzysiężona jako deputowana do parlamentu została 2 maja 2012[3].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

W 1991 została laureatką Pokojowej Nagrody Nobla oraz Nagrody im. Sacharowa przyznawanej przez Parlament Europejski bojownikom o prawa człowieka.

W 1992 UNESCO przyznała jej Nagrodę im. Simóna Bolívara[4], a w 1993 władze Indii przyznały jej Nagrodę im. Jawaharlala Nehru[5].

W 1997 nadano jej tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Karola w Pradze[6].

W grudniu 2000 prezydent USA Bill Clinton przyznał jej Medal Wolności[7].

W 2001 grupa U2 zadedykowała jej piosenkę Walk On.

Aby zwrócić uwagę młodzieży europejskiej na los Aung San Suu Kyi telewizja MTV przyznała jej nagrodę Free Your Mind (2003) połączoną z kampanią medialną promującą wysyłanie listów i maili do ambasady Birmy.

W 2005 została laureatką Nagrody im. Olofa Palmego[8].

W 2007 otrzymała honorowe obywatelstwo Kanady, a w roku 2009 tytuł Ambasadora Sumienia Amnesty International.

19 września 2012 roku z rąk prezydenta USA Baracka Obamy odebrała Złoty Medal Kongresu, przyznany jej w 2008 roku[9].

W 2012 Foreign Policy przyznał jej pierwsze miejce w gronie 100 najbardziej wpływowych osób świata[10].

Przypisy

  1. ↑ Legendarna noblistka będzie wolna po 15 latach aresztu. W: PAP [on-line]. Wirtualna Polska, 13 listopada 2010. [dostęp 2010-11-13].
  2. ↑ pp: Noblistka skazana na 1,5 roku aresztu domowego. W: PAP [on-line]. Wirtualna Polska, 11 sierpnia 2009. [dostęp 2009-08-11].
  3. ↑ 3,0 3,1 pp: Birma: Aung San Suu Kyi zaprzysiężona - „to początek nowej ery”. W: PAP [on-line]. Wirtualna Polska, 2 maja 2012. [dostęp 2012-05-02].
  4. ↑ Laureates (ang.). [dostęp 2012-09-21].
  5. ↑ List of the recipients of the Jawaharlal Nehru Award (ang.). [dostęp 2012-09-21].
  6. ↑ Univerzita Karlova - Čestné doktoráty (cz.). [dostęp 2010-09-10].
  7. ↑ Clinton honours Burma's Suu Kyi (ang.). [dostęp 2012-09-21].
  8. ↑ Samtliga pristagare (ang.). [dostęp 2012-09-21].
  9. ↑ Złoty Medal Kongresu dla legendy opozycji w Birmie. [dostęp 2010-09-20].
  10. ↑ The FP Top 100 Global Thinkers. „Foreign Policy”, December 2012. 
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Aung_San_Suu_Kyi&oldid=36109499”