Konflikt izraelsko-arabski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Konflikt izraelsko-arabski
Wojny izraelsko-arabskie
Arab Israeli Conflict 6.png
Izrael i członkowie Ligi Arabskiej.
Czas od 15 maja 1948
Miejsce Bliski Wschód
Terytorium Azja Zachodnia
Przyczyna zatargi polityczno-religijne
Wynik trwa nadal
Strony konfliktu
 Izrael Liga Państw Arabskich:  Egipt
 Syria
 Jordania
 Irak
 Arabia Saudyjska
 Jemen
 Liban
Multimedia w Wikimedia Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Konflikty zbrojne izraelsko-arabskie

Wojna domowa w Mandacie Palestyny (1947-1948) – I wojna izraelsko-arabska (1948-1949) – Kryzys sueski (1956) – Wojna sześciodniowa (1967) – Wojna na wyczerpanie (1967-1970) – Wojna Jom Kippur (1973) – Wojna libańska (1982-1985) – Pierwsza intifada (1987-1991) – Intifada Al-Aksa (2000-2004) – II wojna libańska (2006) – Operacja Płynny Ołów (2008-2009)

Konflikt izraelsko-arabski (arab. الصراع العربي الإسرائيلي, hebr. הסכסוך הישראלי ערבי) – obejmuje okres ponad pół wieku politycznych napięć i jawnych niechęci pomiędzy Arabami a Żydami na Bliskim Wschodzie. Swoimi przyczynami wybiega on na dużo wcześniej przed powstaniem państwa Izrael (14 maja 1948) do czasu utworzenia ruchu syjonistycznego, którego celem działania było stworzenie państwa żydowskiego w tak zwanej[1] Ziemi Izraela.

Konflikt izraelsko-arabski ma charakter etniczny, religijny i terytorialny. Niektórzy uważają ten konflikt za część wielkiego starcia cywilizacji pomiędzy Zachodem a Arabami i światem islamu[2][3]. Inni uważają, że religijny wymiar jest zupełnie nowym aspektem tego konfliktu[4].

Niezależnie od przyczyn konflikt ten jest źródłem niechęci inicjującej liczne ataki na przeciwników we wszystkich państwach na całym świecie i tym samym, poprzez powszechność zjawiska terroru, przybiera charakter konfliktu globalnego.

Wstęp[edytuj | edytuj kod]

W pierwszym okresie trwania konfliktu, po I wojnie światowej na terenach Mandatu Palestyny powstało kilka niezależnych państw arabskich. Jednak zmieniające się stosunki pomiędzy państwami oraz rosnący napływ nielegalnych żydowskich imigrantów po II wojnie światowej doprowadził do wzrostu napięć i wybuchu przemocy, które doprowadziły do obecnego stanu wzajemnej nieufności.

Poszukując sposobu rozwiązania konfliktu, 29 listopada 1947 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Rezolucję nr 181 w sprawie podziału Palestyny. W myśl Rezolucji:

  • państwo żydowskie miało liczyć 14 257 km² powierzchni i 935 tys. mieszkańców;
  • państwo arabskie miało liczyć 11 664 km² powierzchni i 814 tys. mieszkańców.

Żydzi zaakceptowali decyzję Zgromadzenia Ogólnego ONZ, jednakże niezadowoleni Arabowie rozpętali spiralę przemocy, która w krótkim czasie doprowadziła do wybuchu wojny domowej w Palestynie (30 listopada 1947).

Wojny izraelsko-arabskie[edytuj | edytuj kod]

Gdy 14 maja 1948 powstało niezależne państwo Izrael, konflikt żydowsko-arabski w Palestynie przeobraził się w konflikt izraelsko-arabski, który swoim zasięgiem objął teren całego Bliskiego Wschodu i jest jednym z najtrudniejszych do rozwiązania konfliktów na świecie.

Pierwsza wojna izraelsko-arabska wybuchła 15 maja 1948 roku i zakończyła się w 1949 podpisaniem porozumień rozejmowych pomiędzy walczącymi państwami. W 1956 Izrael za namową Wielkiej Brytanii i Francji dokonał agresji na Egipt, co wykorzystały oba państwa europejskie by pod pretekstem ochrony wolnej żeglugi zająć strefę Kanału Sueskiego. Pod międzynarodowym naciskiem w 1957 Izrael, Wielka Brytania i Francja wycofały swoje wojska, a ich miejsce zajęły międzynarodowe siły UNEF. W czerwcu 1967 Izrael rozpoczął wojnę sześciodniową, w której zajął Półwysep Synaj, Strefę Gazy, Judeę z Jerozolimą, Samarię i Wzgórza Golan. W 1973 państwa arabskie rozpoczęły Wojnę Jom Kippur, którą po początkowych sukcesach przegrały. Lata 1982-1985 były okresem wojny libańskiej, która znalazła swoją kontynuację w II wojnie libańskiej 2006.

Information icon.svg Osobny artykuł: Wojny izraelsko-arabskie.

Podstawowe problemy[edytuj | edytuj kod]

W konflikcie izraelsko-arabskim wyraźnie da się zauważyć kilka podstawowych problemów:

  • brak akceptacji członków Ligi Państw Arabskich dla istnienia żydowskiego państwa Izrael w Palestynie,
  • okupacja przez Izrael Zachodniego Brzegu Jordanu i Wzgórz Golan,
  • powstanie niezależnego państwa palestyńskiego,
  • osadnictwo żydowskie na okupowanych terenach,
  • status Jerozolimy: jedno miasto – dwie stolice, święte miasto trzech religii monoteistycznych,
  • kwestia powrotu uchodźców palestyńskich,
  • kwestia powstrzymania zarówno działań zbrojnych i przemocy zarówno ze strony palestyńskiej, jak i izraelskiej.

Proces pokojowy[edytuj | edytuj kod]

Podejmowano wiele prób rozwiązanie tego konfliktu. Najważniejsze inicjatywy pokojowe to:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. W tym właśnie dniu Pan zawarł przymierze z Abrahamem w słowach: „Twojemu potomstwu daję ten kraj: od Rzeki Egipskiej do wielkiej rzeki Eufrat, ziemię Kenitów, Kenizytów, Kadmonitów, Chetytów, Peryzzytów, Refaitów, Amorytów, Kananejczyków, Girgaszytów i Jebusytów”.

    Rdz 15,18-21.
  2. Abdel Mahdi Abdallah (grudzień 2003), Dokładniej, autor Edward Said głosi swoje przekonanie, że jeśli rozwiązanie konfliktu zostanie znalezione w Izraelu, wówczas globalne społeczeństwo może wziąć tę wskazówkę, ustanawiając pokój i porozumienie między kulturami Wschodu i Zachodu.: Causes of Anti-Americanism in the Arab World: A Socio-Political Perspective (ang.). [dostęp 5 lutego 2008].
  3. Israel Science and Technology Homepage: Arab-Israeli Conflict: Role of religion (ang.). [dostęp 5 lutego 2008].
  4. Middle East Media Research Institute (MEMRI): Arabsko-amerykański psychiatra Wafa Sultan: To nie jest starcie pomiędzy cywilizacjami, lecz starcie pomiędzy mentalnością Średniowiecza i tym co przynosi z sobą XXI wiek”, przekład z telewizyjnego wywiadu z Sultanem udzielonym w Al Jazeera] (ang.). [dostęp 5 lutego 2008].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]