Konflikt izraelsko-arabski
Z Wikipedii
| Konflikt izraelsko-arabski | |||||
 Izrael i członkowie Ligi Arabskiej. |
|||||
| Data | 15 maja 1948 – nadal | ||||
| Miejsce | Bliski Wschód | ||||
|
|||||
| Wojny izraelsko-arabskie |
|---|
|
Wojna domowa (1947-1948) - Wojna o Niepodległość (1948-1949) - Kryzys sueski (1956) - Wojna sześciodniowa (1967) - Wojna na wyczerpanie (1967-1970) - Wojna Jom Kippur (1973) - Wojna libańska (1982-1985) - Pierwsza Intifada (1987-1991) - Intifada Al-Aksa (2000-2004) - Druga wojna libańska (2006) - Konflikt izraelsko-palestyński (2007-2008) |
Konflikt izraelsko-arabski (arab. الصراع العربي الإسرائيلي, hebr. הסכסוך הישראלי ערבי) obejmuje okres ponad wieku politycznych napięć i jawnych niechęci pomiędzy Żydami a Arabami na Bliskim Wschodzie. Swoimi przyczynami wybiega on na dużo wcześniej przed powstaniem państwa Izrael (14 maja 1948) do czasu utworzenia ruchu syjonistycznego, którego celem działania było stworzenie państwa żydowskiego w Ziemi Izraela.
Konflikt izraelski-arabski ma charakter etniczny, religijny i terytorialny. Niektórzy uważają ten konflikt za część wielkiego starcia cywilizacji pomiędzy Zachodem a Arabami i światem Islamu[1][2]. Inni uważają, że religijny wymiar jest zupełnie nowym aspektem tego konfliktu</ref>[3].
Tak czy inaczej, ten konflikt jest źródłem niechęci inicjującej liczne ataki na przeciwników we wszystkich państwach na całym świecie i tym samym, poprzez powszechność zjawiska terroru, przybiera on charakter konfliktu globalnego.
Spis treści |
[edytuj] Wstęp
W pierwszym okresie trwania konfliktu, po I wojnie światowej na terenach Mandatu Palestyny powstało kilka niezależnych państw arabskich. Jednak zmieniające się stosunki pomiędzy państwami oraz rosnący napływ żydowskiej imigracji doprowadził do wzrostu napięć i wybuchu przemocy, które doprowadziły do obecnego stanu wzajemnej nieufności.
Poszukując sposobu rozwiązania konfliktu, 29 listopada 1947 roku Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęło Rezolucję nr 181 w sprawie podziału Palestyny. W myśl Rezolucji:
- państwo żydowskie miało liczyć 14 257 km2 powierzchni i 935 tys. mieszkańców;
- państwo arabskie miało liczyć 11 664 km2 powierzchni i 814 tys. mieszkańców.
Żydzi zaakceptowali decyzję Zgromadzenia Ogólnego ONZ, jednakże niezadowoleni Arabowie rozpętali spiralę przemocy, która w krótkim czasie doprowadziła do wybuchu wojny domowej w Palestynie (30 listopada 1947).
Zobacz więcej w osobnym artykule: Wojna domowa w Mandacie Palestyny.[edytuj] Wojny izraelsko-arabskie
Gdy 14 maja 1948 powstało niezależne państwo Izrael konflikt żydowsko-arabski w Palestynie przeobraził się w konflikt izraelsko-arabski, który swoim zasięgiem objął teren całego Bliskiego Wschodu i jest jednym z najbardziej trudnych do rozwiązania konfliktów na świecie.
Pierwsza wojna izraelsko-arabska wybuchła 15 maja 1948 roku i zakończyła się w 1949 podpisaniem porozumień rozejmowych pomiędzy walczącymi państwami. W 1956 Izrael za namową Wielkiej Brytanii i Francji dokonał agresji na Egipt, co wykorzystały oba państwa europejskie by pod pretekstem ochrony wolnej żeglugi zająć strefę Kanału Sueskiego. Pod międzynarodowym naciskiem w 1957 Izrael, Wielka Brytania i Francja wycofały swoje wojska, a ich miejsce zajęły międzynarodowe siły UNEF. W czerwcu 1967 Izrael rozpoczął Wojnę Sześciodniową, w której zajął Półwysep Synaj, Strefę Gazy, Judeę z Jerozolimą, Samarię i Wzgórza Golan. W 1973 państwa arabskie rozpoczęły Wojnę Jom Kippur, którą po początkowych sukcesach przegrały. Lata 1982-1985 były okresem wojny libańskiej, która znalazła swoją kontynuację w drugiej wojnie libańskiej 2006.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Wojny izraelsko-arabskie.[edytuj] Podstawowe problemy
W konflikcie izraelsko-arabskim wyraźnie da się zauważyć kilka podstawowych problemów:
- istnienie żydowskiego państwa Izrael w Palestynie,
- okupacja przez Izrael Zachodniego Brzegu Jordanu i Wzgórz Golan,
- powstanie niezależnego państwa palestyńskiego,
- osadnictwo żydowskie na okupowanych terenach,
- status Jerozolimy: jedno miasto - dwie stolice, święte miasto trzech religii monoteistycznych,
- kwestia powrotu uchodźców palestyńskich,
- kwestia powstrzymania zarówno działań palestyńskiego ruchu oporu, nazywanych czasami szumnie w mediach działaniami terrorystycznymi jak i agresji izraelskich syjonistów na Palestyńczyków
[edytuj] Proces pokojowy
Podejmowano wiele prób rozwiązanie tego konfliktu. Najważniejsze inicjatywy pokojowe to:
- Porozumienie Camp David
- Porozumienia z Oslo
- Plan pokojowy dla Bliskiego Wschodu z 2003 roku
- Inicjatywa genewska
Przypisy
- ↑ Abdel Mahdi Abdallah (grudzień 2003), Dokładniej, autor Edward Said głosi swoje przekonanie, że jeśli rozwiązanie konfliktu zostanie znalezione w Izraelu, wówczas globalne społeczeństwo może wziąć tę wskazówkę, ustanawiając pokój i porozumienie między kulturami Wschodu i Zachodu.: Causes of Anti-Americanism in the Arab World: A Socio-Political Perspective (en). [dostęp 5 lutego 2008].
- ↑ Israel Science and Technology Homepage: Arab-Israeli Conflict: Role of religion (en). [dostęp 5 lutego 2008].
- ↑ Middle East Media Research Institute (MEMRI): Arabsko-amerykański psychiatra Wafa Sultan: To nie jest starcie pomiędzy cywilizacjami, lecz starcie pomiędzy mentalnością Średniowiecza i tym co przynosi z sobą XXI wiek", przekład z telewizyjnego wywiadu z Sultanem udzielonym w Al Jazeera] (en). [dostęp 5 lutego 2008].
[edytuj] Bibliografia
- Witold Pronobis, "Polska i Świat w XX wieku".
- Wojciech Roszkowski, "Półwiecze. Historia Polityczna Świata po 1945 roku".
- A. Patka, J. Rydla, J.J. Węca, "Najnowsza historia świata", Kraków, 2003.
