Kulczyba wronie oko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kulczyba wronie oko
Strychnos nux-vomica - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-266.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd goryczkowce
Rodzina loganiowate
Rodzaj kulczyba
Nazwa systematyczna
Strychnos nux-vomica L.
Sp.Pl.2, 1753
Nasiona kulczyby

Kulczyba wronie oko (Strychnos nux-vomica L.) – gatunek wiecznie zielonego drzewa lub krzewu z rodziny loganiowatych (Loganiaceae). Naturalny obszar występowania to lasy Indii, Sri Lanki, Kambodży, Laosu, Wietnamu, Tajlandii i Malezji, ale jako roślina uprawiana występuje w wielu jeszcze innych krajach o klimacie tropikalnym[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewo osiągające wysokość do 30 m.
Liście
Owalne, o wymiarach ok. 7,5-15 x 4,5-7,5 cm, 5-nerwowe, gładkie, lśniące.
Kwiaty
Zebrane w dwuramienne wierzchotki na szczycie pędów. Kwiaty mają 5-dzielny kielich, białozielonkawą, rurkowatą, 5-ząbkową koronę, 1 słupek i 5 pręcików osadzonych u wylotu gardzieli kielicha.
Owoc
Żółta jagoda o średnicy ok. 2,5-7,5 cm. Nasiona zwykle 2-4 w owocu, o średnicy ok. 2 cm. Mają kształt krążkowaty, z jednej strony wypukłe, z drugiej wklęsłe, pokryte drobnymi szarymi włoskami, rozchodzącym się od środka.

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina trująca: Cała roślina jest trująca, szczególnie nasiona. Zawierają one od 2 do 5% alkaloidów, (głównie strychniny i brucyny). Alkaloidy te występują w całej roślinie, najwięcej jest ich jednak w nasionach.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Ze strychniny zawartej w nasionach otrzymywało się niegdyś trutkę na myszy i szczury. W znacznie mniejszych dawkach (nie więcej jak 5 mg) strychnina działa jako stymulant; wyostrza też zmysły. Mimo tego jest obecnie rzadko stosowana jako lekarstwo ze względu na to, że dawki lecznicze są bliskie dawek trujących[potrzebne źródło].

Działania lecznicze[edytuj | edytuj kod]

Dawniej w celach leczniczych używane były zarówno nasiona, liście, korzenie i kora.

Korzeń gorzki, toniczny, używany do zwalczania gorączki i w przypadku ukąszeń jadowitych gadów.

Okłady z liści stosowane były w leczeniu ran i wrzodów.

Dojrzałe owoce stosowane były w przypadkach paraliżu kończyn.

Właściwości nasion były pomocne w leczeniu anemii, astmy, bronchitu, bezsenności, malarii, chorób skórnych, epilepsji. Ze względu na łatwość przekroczenia dawki trującej, kulczyba obecnie rzadko jest stosowana jako środek leczniczy.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-03].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  2. Lavekar G.S., Padhi M. M., Mangal, A. K., Joseph G.V.R., Raman K. Ganapathi, Selvarajan S., Sharma P.C., Yelne M.B., Dennis T.J.: Database on medicinal plants used in ayurveda & siddha. Volume 5. New Delhi: Central Council for Research in Ayurveda & Sidha, 2008.