Lidice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Lidice
Urząd gminy w odbudowanych Lidicach
Urząd gminy w odbudowanych Lidicach
Państwo  Czechy
Kraj środkowoczeski
Powiat Kladno
Starosta Václav Zelenka
Powierzchnia 4,74 km²
Wysokość 343 m n.p.m.
Populacja (2006)
• liczba ludności
• gęstość

435
90 os./km²
Kod pocztowy 273 54
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Lidice
Lidice
Ziemia 50°08′40″N 14°12′01″E/50,144444 14,200278Na mapach: 50°08′40″N 14°12′01″E/50,144444 14,200278
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Lidice (niem. Liditz) – wieś i gmina w Czechach, położona w kraju środkowoczeskim w powiecie Kladno na północny zachód od Pragi. Liczy 435 mieszkańców (2006).

Podczas II wojny światowej 10 czerwca 1942 roku Niemcy dokonali tu masowej eksterminacji na ludności cywilnej. Po wojnie wieś została ponownie założona w ścisłym sąsiedztwie pierwotnych Lidic, a na miejscu starych Lidic znajduje się obecnie pomnik oraz muzeum.

Stare Lidice[edytuj | edytuj kod]

Miejsce, gdzie stały stare Lidice

Najstarsza wzmianka o wsi pochodzi z 1318. Przez całe wieki Lidice były niczym niewyróżniającą się rolniczą wsią w płytkiej dolinie Lidickiego potoku, która należała do dominium Buštěhrad. Najważniejszym zabytkiem oraz dominantą miejscowości był barokowy kościół parafialny św. Marcina. Wyraźniejszy wzrost liczby mieszkańców nastąpił w drugiej połowie XIX w. wraz z rozwojem górnictwa i hutnictwa w regionie pobliskiego miasta Kladno. W 1942 wieś liczyła 102 domy, w których zamieszkiwało łącznie 503 mieszkańców.

Przed tragedią[edytuj | edytuj kod]

Po zamachu 27 maja 1942 na Protektora Rzeszy Reinharda Heydricha nasilił się terror władz niemieckich skierowany przeciwko narodowi czeskiemu. Po śmierci Heydricha 4 czerwca 1942 na skutek obrażeń odniesionych podczas zamachu, naziści zdecydowali się rozpocząć szeroko zakrojone akcje zastraszania ludności.

Ważny udział w zagładzie Lidic brał ambitny sekretarz stanu protektora Rzeszy Karl Hermann Frank. Miał nadzieję, że akcją tą wzmocni swoją pozycję i zwiększy szanse na to, by zostać następnym protektorem. Zdecydował się on wykorzystać Lidice jako demonstrację swego "zdecydowanego postępowania". 9 czerwca, przy okazji pogrzebu Heydricha, Frank osobiście przedstawił Hitlerowi w Berlinie swoje zamiary i od razu otrzymał zgodę fuhrera. Lidice miały zostać spalone i zrównane z ziemią, dorośli mężczyźni rozstrzelani, kobiety wysłane do obozów koncentracyjnych, a dzieci przekazane na "właściwe wychowanie".

Zagłada Lidic[edytuj | edytuj kod]

Wieczorem 9 czerwca Lidice otoczyły jednostki SS i niemieckiej policji, nikomu nie wolno było wyjechać ze wsi. Wójt został zmuszony do wydania wszystkich kosztowności gminnych. Mieszkańców po północy wyprowadzono z domów. Mężczyzn w wieku powyżej 15 lat zgromadzono w piwnicy i oborze gospodarstwa Horáka. Wszystkie wartościowe rzeczy (m.in. konie, bydło, maszyny rolnicze) zgromadzono i wywieziono do sąsiedniego Buštěhradu.

Rano 10 czerwca 1942 do Lidic przyjechał Karl Hermann Frank, żeby nadzorować likwidację wsi. Kobiety z dziećmi zamknięto w miejscowej szkole, a później przewieziono do sali gimnastycznej gimnazjum w Kladnie. W międzyczasie ściany stodoły koło gospodarstwa Horáka obłożono materacami i siennikami oraz przygotowano pluton egzekucyjny. Lidickich mężczyzn podprowadzano grupkami (z początku pięcioosobowymi, później dziesięcioosobowymi) do ogrodu i rozstrzeliwano. W sumie zamordowano 173 mężczyzn. Najstarszy miał 84 lata, najmłodszy - 14 lat. Wszystkie budynki - łącznie ze szkołą, kościołem i plebanią - oblano benzyną i spalono.

W następnych tygodniach i miesiącach resztki budynków wysadzano w powietrze, cmentarz zniszczono, drzewa zrąbano, staw zasypano gruzami. W niektórych miejscach nawet przesunięto koryto potoku, żeby nic nie zostało na swoim miejscu. Miejsce, gdzie stały Lidice, miało zostać gołym polem i nazwa wsi miała zniknąć z map.

Los mieszkańców[edytuj | edytuj kod]

W dniu 16 czerwca 1942 w Pradze rozstrzelano kolejnych 26 mieszkańców Lidic: 7 kobiet i 8 mężczyzn z rodzin Horáków i Stříbrnych, uwięzionych już wcześniej; 9 dorosłych mężczyzn, którzy znajdowali się feralnego dnia poza Lidicami (7 w pracy, 1 w szpitalu, 1 ukrywał się przez kilka dni w lesie) i 2 chłopców, u których stwierdzono dodatkowo, że już skończyli 15 lat.

W Kladnie przez trzy dni badano lidickie dzieci, na ile są z "punktu widzenia rasowego" nadające się do "przewychowania". Troje wybrano od razu w Kladnie, kolejnych siedmioro w wieku do jednego roku życia oddano do niemieckiego sierocińca w Pradze Krči. Pozostałych 88 deportowano do Łodzi, gdzie siedmioro z nich przeznaczono na zniemczenie, a resztę, czyli 81 dzieci, 2 lipca przewieziono do obozu Kulmhof w Kulmhof an der Nehr (obecnie Chełmno nad Nerem), gdzie prawdopodobnie jeszcze tego samego dnia je zagazowano. Dodatkowo na śmierć wysłano do Kulmhofu jeszcze jedno z trojga dzieci pierwotnie wybranych na zniemczenie. Po wojnie udało się odnaleźć i zwrócić krewnym tylko 17 dzieci.

184 kobiety przewieziono do obozu koncentracyjnego w Ravensbrück, a 12 kolejnych do Ravensbrücku deportowano dodatkowo. W obozach zginęły 53 kobiety z Lidic.

W sumie zginęło 340 mieszkańców wsi (192 mężczyzn, 60 kobiet oraz 88 dzieci).

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg