Maciej Słomczyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maciej Słomczyński
Pseudonim Joe Alex, Kazimierz Kwaśniewski, Józef Aleks
Data i miejsce urodzenia 10 kwietnia 1920
Warszawa
Data i miejsce śmierci 20 marca 1998
Kraków
Narodowość polska
Język polski
Okres 1946–1998
Gatunki powieści sensacyjne, kryminalne i milicyjne, dramaty, scenariusze, tłumaczenia
Ważne dzieła Śmierć mówi w moim imieniu, Cichym ścigałam go lotem, Gdzie przykazań brak dziesięciu
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Wikicytaty Maciej Słomczyński w Wikicytatach

Maciej Słomczyński (ur. 10 kwietnia 1920 w Warszawie, zm. 20 marca 1998 w Krakowie) – polski pisarz i tłumacz. Swoje powieści kryminalne podpisywał pseudonimem Joe Alex.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem amerykańskiego reżysera i producenta filmowego Meriana Coopera i Marjorie Crosby, Angielki (później Marjorie Crosby-Słomczyńska). Nazwisko Słomczyński nosił po ojczymie, Aleksandrze Słomczyńskim, za którego wyszła jego matka, kiedy nie zdecydowała się na wyjazd do USA z M. Cooperem[1]. Biologiczne ojcostwo Coopera jest jednak kwestionowane, m.in. przez rodzinę[2].

W 1941 roku wstąpił do Konfederacji Narodu, w 1943 znalazł się w Armii Krajowej. Został aresztowany w 1944 roku i osadzony na Pawiaku, skąd uciekł. Przedostał się na Zachód i służył w armii oraz żandarmerii amerykańskiej we Francji.

Debiutował wierszami wydrukowanymi w 1946 roku na łamach łódzkiego pisma „Tydzień". W 1947 roku powrócił na stałe do Polski, a siedem lat później osiadł w Krakowie.

Po wojnie prześladowany: poddany inwigilacji jako prawdopodobny angielski szpieg. W 1953 roku przez kilka miesięcy był TW[potrzebne źródło]. Aby zerwać kontakt wyjechał do Gdańska. W następnych latach wielokrotnie odmawiał współpracy. W 1953 r. sygnatariusz Rezolucji Związku Literatów Polskich w Krakowie w sprawie procesu krakowskiego.

Autor wydanej w 1957 roku powieści rozliczeniowej „Cassiopeia", w której prezentuje postawy środowiska twórczego wobec komunizmu i powody, jakie skłaniały sporą cześć tego środowiska do służby nowemu ustrojowi.

Przełożył m.in. Ulissesa i Podróże Guliwera, jako jedyna osoba na świecie przetłumaczył wszystkie dzieła Williama Szekspira. Jego przekłady Szekspira bywały jednak poddawane krytyce za brak zrozumiałości, wierności czy jakichkolwiek wartości literackich[3][4].

Joe Alex i Kazimierz Kwaśniewski[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Joe Alex.

Był autorem powieści sensacyjnych i kryminalnych, publikował pod pseudonimami Joe Alex (także Józef Aleks) i Kazimierz Kwaśniewski (powieści milicyjne). Jako Joe Alex był autorem scenariuszy filmowych, sztuk teatralnych (Panny z Acheronu) oraz widowisk i audycji telewizyjnych. Kryminały Joe Alexa zostały przetłumaczone na 13 języków: białoruski, bułgarski, czeski, litewski, łotewski, niemiecki, rosyjski, rumuński, serbsko-chorwacki, słowacki, słoweński, ukraiński i węgierski. Większość wydań na terenach Związku Radzieckiego (miliony egzemplarzy) ukazała się bez jego zgody lub bez zgody jego spadkobierców[potrzebne źródło].

Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Rotary Club, wiceprezesem międzynarodowego stowarzyszenia „Fundacja Jamesa Joyce’a”, a od 1973 członkiem Irish Institute.

Postanowieniem prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego z dnia 11 listopada 1997 roku, w uznaniu wybitnych zasług dla kultury narodowej, został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[5].

Został pochowany w Krakowie na Cmentarzu Rakowickim w Alei Zasłużonych.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

pod własnym nazwiskiem[edytuj | edytuj kod]

jako Joe Alex[edytuj | edytuj kod]

jako Kazimierz Kwaśniewski[edytuj | edytuj kod]

Scenariusze filmowe[edytuj | edytuj kod]

  • Joe Alex, Zbrodniarz i panna, 1963, reż. Janusz Nasfeter
  • Joe Alex, Ostatni kurs, 1963, reż. Jan Batory
  • Joe Alex, Gdzie jest trzeci król, 1966, reż. Ryszard Ber

Inne przekłady[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Hollender B., Film o Amerykaninie, który walczył za Polskę, Rzeczpospolita, nr 150, 29 czerwca 2007 r., str. A13
  2. Starszy brat Macieja, Wojciech, uważa, że „Matka wystąpiła z tą informacją dopiero w czasie drugiej wojny światowej (...) aby bratu, wówczas opuszczającemu Polskę, stworzyć lepsze perspektywy urządzenia się na Zachodzie" - podaje Justyna Zarzycka w artykule Nie mogłem być inny. Zagadka Macieja Słomczyńskiego, Słomczyńska-Pierzchalska, Małgorzata, Gazeta Wyborcza, 18 września 2003 r., dostępne w Internecie, dostęp 2008-03-29, 18:33
  3. Anna Staniewska. Maciej Słomczyński vs. William Shakespeare. „Puls”, marzec 1983. [dostęp 2009-11-21]. 
  4. Barańczak, Stanisław. 2004. „Ocalone w tłumaczeniu". Wyd. a5, Kraków.
  5. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 listopada 1997 r. o nadaniu orderów (M.P. z 1998 r. Nr 6, poz. 110).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]