Mennica Polska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mennica Polska Spółka Akcyjna
Mennica Polska Spółka Akcyjna
Forma prawna spółka akcyjna
Data założenia 1994
Państwo  Polska
Siedziba ul. Waliców 11
00-851 Warszawa
Numer KRS 0000019196
Prezes Grzegorz Zambrzycki[1]
Przewodniczący
rady nadzorczej
Zbigniew Jakubas[2]
Znaczący akcjonariusze/udziałowcy Zbigniew Jakubas
Branża przemysł metalowy
Produkty wyroby monetarne i grawersko-medalierskie
Kapitał zakładowy 51 832 136 zł[1]
Giełda GPW
ISIN

PLMNNCP00011

Symbol akcji MNC
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Mennica Polska Spółka Akcyjna
Mennica Polska Spółka Akcyjna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mennica Polska Spółka Akcyjna
Mennica Polska Spółka Akcyjna
Ziemia 52°13′59,6″N 20°59′33,0″E/52,233222 20,992500Na mapach: 52°13′59,6″N 20°59′33,0″E/52,233222 20,992500
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Mennica Polska Spółka Akcyjna – polskie przedsiębiorstwo przemysłu metalowego z siedzibą w Warszawie, notowane od 7 kwietnia 1998 na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych[3]. Produkuje wyroby monetarne i grawersko-medalierskie. Zajmuje się także płatnościami elektronicznymi. Poprzez swoje spółki zależne działa również na rynku deweloperskim, metali szlachetnych oraz ochrony mienia i osób. 13 lipca 2011 roku Mennica Polska otworzyła swój sklep firmowy poza Warszawą – w Krakowie na Zamku Królewskim na Wawelu.

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Spółka jest jednostką dominującą grupy kapitałowej, w skład której wchodzą:

  • Mennica Polska od 1766 Sp. z o.o. KRS 0000374497 (dawniej: Eko Technologie Logistyka Sp. z o.o.), spółka zajmująca się sprzedażą monet, medali i innych towarów;
  • Mennica Invest Sp. z o.o. (KRS 0000033337), prowadząca działalność deweloperską[4];
  • Mennica Ochrona Sp. z o.o. (KRS 0000039718), zajmująca się ochroną mienia i osób, konwojowaniem, działalnością detektywistyczną oraz instalacjami alarmowymi[5];
  • Mennica-Metale Szlachetne S.A. (KRS 0000295229), prowadząca działalność z zakresu przetwórstwa metali szlachetnych wykorzystywanych na potrzeby produktów przemysłowych[6];
  • Skarbiec Mennicy Polskiej S.A. (KRS 0000008557) (dawniej: Mennica Elektroniczne Transakcje S.A.), spółka zajmująca się sprzedażą monet, medali i innych towarów[7].

Grupa dysponuje jedyną w Polsce przemysłową rafinerią złota i jest największym dystrybutorem złota w kraju[8].

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Znak menniczy Mennicy Warszawskiej z okresu międzywojennego – godło herbu Kościesza
Znak menniczy na awersie monety – literka m nad literką w – skrót od: Mennica Warszawska

W ramach działalności menniczej spółka produkuje:

Spółka zajmuje się również sprzedażą produktów inwestycyjnych, takich jak złoto (sztabki i monety bulionowe), srebro i brylanty.

Na rynku płatności elektronicznych Mennica Polska wprowadziła w ponad 700 miejscowościach sieć terminali „Strefa”, umożliwiających sprzedaż doładowań telefonów komórkowych, biletów komunikacji miejskiej oraz dokonywanie przedpłat parkingowych. Spółka wdrożyła i rozwija sieć sprzedaży biletów i doładowań parkingowych kodowanych na Warszawskiej Karcie Miejskiej, wdrożyła również systemy Jaworznickiej Karty Miejskiej i Suwalskiej Karty Miejskiej[17] oraz system Karty Biletu Elektronicznego dla Lublina[18].

W ramach działalności deweloperskiej grupa zrealizowała osiedle w Łomiankach, pierwszy etap osiedla w Jabłonnie oraz dwa budynki mieszkalne w Warszawie[4]. Oferuje także wynajem powierzchni biurowych, magazynowych, produkcyjnych i reklamowych[19].

Dział informatyki przedsiębiorstwa świadczy usługi z zakresu doradztwa, konfiguracji, administrowania i naprawy sprzętu komputerowego i sieci, projektowania i konfiguracji oprogramowania i inne[20]. Ponadto firma zajmuje się konserwacją, remontami[21] i unieszkodliwianiem odpadów przemysłowych[22].

W dniu 5 lutego 2009 na World Money Fair w Berlinie ogłoszono ustalanie międzynarodowego partnerstwa pomiędzy Mennica Polska a Professional Coin Grading Service (PCGS). Program ma na celu klasyfikowanie i certyfikowanie nowych monet okolicznościowych bitych w Mennicy, jak również ustanowienie centrum PCGS w budynku mennicy w Warszawie. Nowy program umożliwi kolekcjonerom i dealerom z Polski i Europy Wschodniej przesłanie do certyfikacji monet zarówno dawnych, jak i współczesnych[23].

Przedsiębiorstwo jest właścicielem muzeum – Gabinetu Numizmatycznego Mennicy Polskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Mennica Warszawska (1766–1867)[edytuj | edytuj kod]

Początki mennicy sięgają reformy monetarnej przeprowadzonej przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1766 roku. 7 września 1764 sejm elekcyjny Stanisław August Poniatowski został wybrany na króla i obarczony obowiązkiem reformy monetarnej i tym samym uruchomienia nowej mennicy. Na początku następnego roku, 10 stycznia 1765 król powołał Komisję Menniczą a 3 lipca nabył posesję z pałacem przy ul. Bielańskiej aby wybudować tam nową mennicę. Oficjalnie data 10 lutego 1766 została przyjęta za datę założenia mennicy i wprowadzenie nowego systemu monetarnego w Polsce, a na pamiątkę tego wydarzenia w dzień 10 lutego ustanowiono święto mennicze (Dzień Mincerza). 15 marca 1787 zmieniono stopę menniczą. W roku 1791 Mennica wprowadziła swój znak menniczy – litery M.V. oraz M.W. (Mennica Warszawska) (używane też później w XIX wieku, a w obecnej formie od 1965 r.)[24].

W maju 1794 roku królowi cofnięto przywilej bicia monety a mennica została przejęta przez Komisję Skarbową. 14 czerwca ponownie zmieniono stopę menniczą. Mennica została zamknięta w wyniku rozbiorów 9 stycznia 1796 roku. 9 czerwca 1810 ponownie rozpoczęła działalność, bijąc monety Księstwa Warszawskiego – złote, srebrne i miedziane (w latach 1810-1813 wybito ok. 64 mln jednostek)[25] – aż do 9 czerwca 1815 (Kongres wiedeński). Przez cały 1815 rok biła monety pod stemplem nieistniejącego już Księstwa Warszawskiego, z datą wsteczną 1814 roku. Od 1 stycznia 1816 biła już monety dla Królestwa Polskiego (pod zaborem rosyjskim)[24].

16 czerwca 1817 roku wszczęto przy ul. Bielańskiej budowę nowego gmachu mennicy według projektu Piotra Aignera. W 1824 uzyskała monopol na produkcję stempli i pieczęci państwowych, na wniosek ministra spraw wewnętrznych. W czasie powstania listopadowego w 1830 mennica pełniła funkcję zakładów zbrojeniowych. 25 stycznia 1831 nastąpiła detronizacja cara i mennica zaczęła bić monety z godłami narodowymi[24].

Ukaz carski 15 października 1832 r. wprowadził pierwszą dwujęzyczną monetę rosyjsko-polską o nominale 15 kopiejek = 1 złoty a 3 października 1841 walutę rosyjską (pierwszego rubla wybito w następnym roku). Od roku 1842 rozpoczęło się stopniowe ograniczanie działalności Mennicy Warszawskiej[25]. W roku 1850 zmieniono znak menniczy MW na pisane cyrylicą ВМ. Rok później otwarto Główną Probiernię przy Mennicy Warszawskiej. W 1865 produkcja została zatrzymana (do tego czasu, od 1816, wybito ponad 300 mln jednostek)[25]. Ostateczna likwidacja nastąpiła w roku 1867 i z dniem 1 stycznia 1868 mennica została przez władze carskie zamknięta (ostatni dyrektor Mennicy, Stanisław Pusch, sporządził w tym czasie „Krótki rys historyczny o mennicy warszawskiej…”), a w 1907 jej budynek przy ul. Bielańskiej rozebrany z przeznaczeniem placu pod Rosyjski Bank Państwa[24].

Mennica Państwowa (1924–1994)[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy budynek Mennicy Polskiej przy ul. Żelaznej w Warszawie

Działalność wznowiła dopiero 14 kwietnia 1924 w budynku przy ul. Markowskiej 18 na warszawskiej Pradze i do 1928 otrzymała monopol na „wyrób pieczęci z orłem państwowym”, jak również została zobowiązana do dokonywania ekspertyz i wydawania orzeczeń w sprawie autentyczności monet oraz pieczęci urzędowych i ich odcisków[24].

Po rozpoczęciu II wojny światowej mennica została częściowo zniszczona a jej zbiory zrabowane przez wojska niemieckie (kustosz Władysław Terlecki ratuje ok. 10% eksponatów). W latach 1941-1944 władze okupacyjne biły cynkowe monety dla ziem polskich. Władze jednak nie kontrolowały produkcji stempli, więc wszystkie monety z tego okresu zostały wykonana stemplami sprzed wojny, na których znajdował się orzeł biały, a nie było swastyki. 12 września 1944 budynki zakładu zostały wysadzone. Mennica wznowiła działalność jeszcze w 1944 przy ul. Markowskiej, nie wytwarzała jednak monet ze względu na brak zamówień.

W 1950 roku decyzją rządu ustanowiono nową walutę, złotego polskiego równego 100 groszom i pierwsze 2 mld monet wybito poza Polską. W 1952 mennica została przeniesiona do nowej siedziby przy ówczesnej ul. Ceglanej (dziś ul. Pereca na Woli na zbiegu z ul. Żelazną). W nowej siedzibie mennicy pierwsze powojenne monety (1 gr i 2 gr), jeszcze z napisem „Rzeczpospolita Polska” i datą wsteczną 1949, wybito w 1953 r. W roku 1957 na monetach jako nazwa państwa pojawiła się „Polska Rzeczpospolita Ludowa”. W tym samym roku zadecydowano o aktualizowaniu roku na stemplach wraz ze zmianą roku kalendarzowego. Po wojnie, do 1964 roku mennica wybiła ponad 1,84 mld złotych czyli niemal tyle, ile powstało od początku w roku 1766 do 1944. W 1966 przedsiębiorstwo zostało odznaczone Orderem Sztandaru Pracy I klasy[24].

Od 20 września 1990 na monety powrócił napis „Rzeczpospolita Polska” i orzeł w koronie[24].

W latach 1990-1994 (od 27 grudnia) objęta całkowitą tajemnicą trwała produkcja polskich monet denominacyjnych. 225. rocznicę założenia mennicy, w 1991 roku, uczczono pamiątkową pierwszą polską monetą bimetaliczną[24].

Mennica Państwowa S.A. (1994–2005)[edytuj | edytuj kod]

Nowy budynek Mennicy Polskiej przy ul. Żelaznej w Warszawie

W kwietniu 1994 mennica została przekształcona w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa „Mennica Państwowa Spółka Akcyjna”, a 26 września otwarto nowy budynek przy ul. Żelaznej 56. Na przełomie sierpnia i września rozpoczęto bicie pierwszych polskich obiegowych monet bimetalicznych – 2 zł i 5 zł – tych ostatnich z jednoczesnym łączeniem rdzenia z pierścieniem a w styczniu 1995 nastąpiła denominacja polskiego złotego oraz przywrócenie monet do obiegu pieniężnego. W 1995 wybito pierwsze polskie monety złote oparte o standard uncji[24].

7 kwietnia 1998 miało miejsce pierwsze notowanie akcji mennicy na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie[3]. Firma rozpoczęła działalność również w obszarze płatności elektronicznych. Od grudnia 2001 roku jest operatorem Systemu Karty Miejskiej w Warszawie[24].

Mennica Polska S.A. (2005-obecnie)[edytuj | edytuj kod]

W dniu 31 maja 2005 została zmieniona nazwa spółki na obecną: Mennica Polska Spółka Akcyjna[26].

Mennica Polska do 2014 była jedynym producentów polskich monet obiegowych. Produkcję monet groszowych 1, 2 i 5 groszy straciła w 2014 na rzecz Mennicy Brytyjskiej.[27] Nadal jest jedynym producentem monet kolekcjonerskich Narodowego Banku Polskiego. Mennica produkuje monety również dla zagranicznych emitentów i banków centralnych, np. dla monet obiegowych: Dominikana, Armenia, Ukraina, dla monet kolekcjonerskich: Armenia, Białoruś, Ukraina, Cypr. Od 2008 roku na rynku polskim działa również spółka zależna Mennicy Polskiej – Skarbiec Mennicy Polskiej[24].

27 kwietnia 2010 Ministerstwo Skarbu Państwa i Bank Gospodarstwa Krajowego sprzedały łącznie 42% akcji spółki, kończąc tym samym jej prywatyzację.

Akcjonariat[edytuj | edytuj kod]

Według stanu na 14 września 2012 roku struktura akcjonariatu jest następująca:

  • Zbigniew Jakubas ze spółkami zależnymi – 51,13%;
  • ING Otwarty Fundusz Emerytalny – 7,39%;
  • Amplico Otwarty Fundusz Emerytalny – 7,07%;
  • Joanna Jakubas - 5,71%;
  • pozostali – 21,87%[28].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Pan Grzegorz Zambrzycki Prezesem i Dyrektorem Naczelnym Mennicy Polskiej (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2012-07-02].
  2. Mennica Polska SA Rada nadzorcza
  3. 3,0 3,1 MENNICA (MNC). Informacje podstawowe (pol.). W: GPWInfoStrefa [on-line]. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie i Polska Agencja Prasowa. [dostęp 2008-05-02].
  4. 4,0 4,1 Mennica Invest Sp. z o.o (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  5. Mennica Ochrona (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  6. Mennica-Metale Szlachetne S.A (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  7. Skarbiec Mennicy Polskiej S.A (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-08-27].
  8. Surowce. „Rzeczpospolita. ekonomia & rynek; B12”, 2012.09.04. 
  9. Monety polskie. Obiegowe (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  10. Monety Kolekcjonerskie (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  11. Monety Świata z Mennicy Polskiej (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  12. Sztabki złota (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  13. Odznaczenia Państwowe (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  14. Medale i Znaczki (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  15. Datowniki (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  16. Pieczęcie i znaczniki probiercze (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  17. Płatności elektroniczne (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  18. Karta Biletu Elektronicznego (pol.). MPK Lublin Sp. z o.o.. [dostęp 2009-01-14].
  19. Wynajem powierzchni (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  20. Informatyka (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  21. Konserwacja i Remonty (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  22. Usługi w zakresie unieszkodliwiania odpadów przemysłowych (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  23. PCGS Establishes Groundbreaking International Program With Polish Mint (ang.). CoinNews.net. [dostęp 2008-05-02].
  24. 24,00 24,01 24,02 24,03 24,04 24,05 24,06 24,07 24,08 24,09 24,10 Kronika Mennicy (pol.). [dostęp 2012-07-09].
  25. 25,0 25,1 25,2 Władysław Terlecki: Mennica Warszawska: 1765-1965. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1970.
  26. Mennica dziś (pol.). Mennica Polska S.A.. [dostęp 2008-05-02].
  27. http://nbp.pl/home.aspx?f=/banknoty_i_monety/monety_obiegowe/opisy.html#e2014
  28. Akcjonariat. [dostęp 2010-05-16].