Merak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Współrzędne: Astronomia 11h01m50,477s; +56°22'56,73"

Merak
β Ursae Majoris
Ursa major star name.png
Wielki Wóz
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Wielka Niedźwiedzica
Rektascensja 11h 01m 50,477s[1]
Deklinacja +56° 22' 56,73"[1]
Odległość 79,75 ± 0,32 ly
(24,45 ± 0,1[2] pc)
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy podolbrzym lub gwiazda ciągu głównego (karzeł)
Typ widmowy A1V[3], A1IVps[1], A1IVspSr[2] lub A1IV[4]
Masa 2,513[4] M
Promień 3,0210 ± 0,038[4] R
Wiek 0,5 mld lat[4]
Metaliczność [Fe/H] –0,03[4]
Jasność obserwowana 2,34[2]m
Jasność absolutna 0,40[2]m
Temperatura 9193 ± 56[4] K
Alternatywne oznaczenia
Merakh, 48 Ursae Majoris, BD+57°1302,
FK5 416, GC 15145, HD 95418, HIP 53910,
HR 4295, SAO 27876

Merak (β Ursae Majoris) – jedna z gwiazd wchodzących w skład Wielkiego Wozu – fragmentu (asteryzmu) gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy[3]. Merak, wraz z Dubhe, ułatwia odnalezienie na niebie Gwiazdy Polarnej. W tym celu wystarczy pięciokrotnie przedłużyć linię łączącą oba obiekty[5].

Podobnie jak cztery inne gwiazdy Wielkiego Wozu, Merak należy do luźnej gromady otwartej, znanej jako Gromada Wielkiej Niedźwiedzicy, która zajmuje niewielki obszar w przestrzeni, jednak z naszej perspektywy rozrzucona jest po znacznej części nieba[6].

Merak jest gwiazdą o typie widmowym A1, część źródeł klasyfikuje ją jako gwiazdę ciągu głównego[3], inne – jako podolbrzyma[1][2][4] (zob. diagram Hertzsprunga-Russella). Jej promień jest ok. trzykrotnie większy od promienia Słońca, a masa jest 2,5 raza większa od słonecznej[4]. Temperatura powierzchni szacowana jest na ok. 9200 K[4]. Merak świeci 58 razy jaśniej niż nasza Dzienna Gwiazda[4]. Otoczona jest ponadto przez gazowy dysk, podobny do odkrytych wokół Fomalhauta i Wegi[3]. Nie zaobserwowano tam dotychczas żadnych planet, ale jest bardzo prawdopodobne, że istnieją, bądź są właśnie w trakcie formowania[3].

Nazwa gwiazdy pochodzi od arabskiego słowa Al Marāḳḳ, oznaczającego „lędźwie” (niedźwiedzia)[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Merak w bazie SIMBAD (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Anderson E., Francis C.: HIP 53910 (ang.). W: Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2014-05-19].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Jim Kaler: MERAK (Beta Ursae Majoris) (ang.). W: STARS [on-line]. [dostęp 2014-05-19].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 4,9 Tabetha S. Boyajian et al.. Stellar diameters and temperatures. III. Main-sequence A, F, G, and K stars: additional high-precision measurements and empirical relations.. „The Astrophysical Journal”. 771 (1), s. 40, 2013-07-01. doi:10.1088/0004-637X/771/1/40 (ang.). 
  5. Bruce McClure: Polaris is the North Star (ang.). EarthSky, 2013-05-27. [dostęp 2014-05-19].
  6. Glenn LeDrew: The Ursa Major Moving Cluster (ang.). W: AstroNotes [on-line]. Ottawa Centre, RASC, marzec 1998. [dostęp 2014-05-19].
  7. Richard Hinckley Allen: Star Names: Their Lore and Meaning. Dover Publications, 1963 (pierwsze wydanie 1899), s. 438. ISBN 0-486-21079-0.