Wielka Niedźwiedzica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Wielka Niedźwiedzica
Wielka Niedźwiedzica
Nazwa łacińska Ursa Maior
Dopełniacz łaciński Ursae Maioris
Skrót nazwy łacińskiej UMa
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 11 h
Deklinacja 55°
Charakterystyka
Powierzchnia 1280 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 6
Najjaśniejsza gwiazda Alioth (1,68 – 1,78m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 35° S a 90° N.

Wielka Niedźwiedzica (łac. Ursa Maior, dop. Ursae Maioris, skrót UMa) – gwiazdozbiór okołobiegunowy nieba północnego, a zarazem trzecia co do wielkości konstelacja nieba. W Polsce jest widoczna przez cały rok.

Najjaśniejsze gwiazdy Wielkiej Niedźwiedzicy tworzą charakterystyczny i łatwy do odszukania na niebie układ Wielkiego Wozu (zwanego w niektórych krajach „Wielką Chochlą” lub „Wielkim Rondlem”), którego „dyszel” jest jednocześnie „ogonem” niedźwiedzicy.

Spis treści

[edytuj] Pochodzenie nazwy

Nazwa gwiazdozbioru nawiązuje do greckiego mitu o uwiedzionej przez Zeusa nimfie Kallisto, która po śmierci z rąk Artemidy została przemieniona w niedźwiedzicę i umieszczona na firmamencie. Zazdrosna Hera uprosiła bogów, by niedźwiedzica nie mogła się kąpać w oceanie i przez cały czas bez odpoczynku wędrowała w kółko po niebie.

Wielka Niedźwiedzica jest jednym z najdawniej nazwanych gwiazdozbiorów[uwaga 1]. Zarówno ludy Eurazji, jak i Ameryki Północnej, rozpoznawały w tej konstelacji kształt niedźwiedzia. Oznacza to, że gwiazdozbiór ten musiano nazwać jeszcze przed zniknięciem lądowego połączenia pomiędzy Syberią i Alaską, co najmniej 15 000 lat temu[1].

Gwiazdozbiór ten widnieje też na fladze stanowej Alaski oraz fladze Czirokezów.

[edytuj] Gwiazdy i inne obiekty

Najjaśniejszą gwiazdą w tym gwiazdozbiorze jest ε UMa (Alioth), o jasności zmiennej od 1,68 do 1,78 mag.

Inne jasne gwiazdy:

  • α UMa (Dubhe) jasność 1,8 mag
  • β UMa (Merak), jasność 2,4 mag
  • γ UMa (Phekida), jasność 2,4 mag
  • δ UMa (Megrez), jasność 3,3 mag
  • η UMa (Benatnash), jasność 1,85 mag
  • ζ UMa, gwiazda wielokrotna, układ składający się z sześciu gwiazd, w tym Mizara (2,3 mag), będącego gwiazdą poczwórną, i powiązanego z nim grawitacyjnie Alkora[2] (4 mag), będącego gwiazdą podwójną, którego dostrzeżenie gołym okiem bywa trudne, choć jest możliwe dla osób o dobrym wzroku.

Obiekty mgławicowe z katalogu Messiera:

Największa czarna dziura to Q0906+6930 odkryta w lipcu 2004.

Uwagi

  1. Jest jednym z obiektów, które znalazły się na najstarszej papierowej mapie nieba pochodzącej z jaskiń w Dunhuang.

Przypisy

  1. Tajemnice Wszechświata. Jak odkrywaliśmy kosmos. Paul Murdin. Warszawa: Albatros, 2010, s. 23. ISBN 978-83-7659-067-7. 
  2. First Known Binary Star Is Discovered to Be a Triplet, Quadruplet, Quintuplet, Sextuplet System (ang.). ScienceDaily, 2009-12-10. [dostęp 2011-10-21].

[edytuj] Zobacz też

Commons in image icon.svg
Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o gwiazdozbiorze
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach