Mlecz
Mlecz, łyczoga (Sonchus L.) – rodzaj roślin należących do rodziny astrowatych. Rodzaj liczy około 60 gatunków występujących na terenie Europy, Azji i Afryki. Niektóre gatunki stały się chwastami ruderalnymi i znacznie powiększyły zasięg występowania. Gatunkiem typowym jest mlecz zwyczajny (Sonchus oleraceus L.)[2].
Nazwa „mlecz” jest w polskim nazewnictwie botanicznym zastrzeżona dla roślin z rodzaju Sonchus. W języku potocznym używana jest często w odniesieniu do mniszka[3], który tworzy charakterystyczne owocostany zwane dmuchawcami oraz różyczkę liściową przy ziemi.
Morfologia [edytuj]
Rośliny jednoroczne, dwuletnie lub byliny zawierające sok mleczny.
- Łodyga
- Dęta, często drewniejąca u podstawy.
- Liście
- Całobrzegie lub podzielone, siedzące, o bardzo różnie ukształtowanej nasadzie.
- Kwiaty
- Żółte, języczkowate, zebrane w koszyczki.
- Owoce
- Spłaszczona niełupka, z puchem kielichowym.
Systematyka [edytuj]
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)
Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funka w 2002[4], z późniejszymi uzupełnieniami[5]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Sonchus należy do plemienia Cichorieae Lam. & DC., podrodziny Cichorioideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].
- Pozycja w systemie Reveala (1993–1990)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), rodzaj mlecz (Sonchus L.)[6].
- Gatunki flory Polski[7]
- mlecz błotny, m. nadwodny (Sonchus palustris L.)
- mlecz kolczasty (Sonchus asper (L.) Hill) – antropofit zadomowiony
- mlecz polny (Sonchus arvensis L.)
- mlecz zwyczajny, m. warzywny (Sonchus oleraceus L.) – antropofit zadomowiony
- Pozostałe gatunki (wybór)
- Sonchus dregeanus
- Sonchus integrifolius
- Sonchus nanus
- Sonchus tataricus
- Sonchus tenerrimus
- Sonchus uliginosus
- Sonchus wilmsii
Przypisy [edytuj]
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-09].
- ↑ Łukasz Łuczaj, Wojciech M. Szymański. Wild vascular plants gathered for consumption in the Polish countryside: a review. „Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine”. 17 (3), 2007. doi:10.1186/1746-4269-3-17 (ang.).
- ↑ Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington.
- ↑ B. Baldwin, J. M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Sonchus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-09].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
