Nosorożec czarny
| Nosorożec czarny | |
| Diceros bicornis[1] | |
| (Linnaeus, 1758) | |
 nosorożec czarny |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Rząd | nieparzystokopytne |
| Rodzina | nosorożcowate |
| Rodzaj | Diceros Gray, 1821 |
| Gatunek | nosorożec czarny |
| Podgatunki | |
|
zobacz opis w tekście |
|
| Kategoria zagrożenia (CzKGZ)[2] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Nosorożec czarny, nosorożec wąskopyski, nosorożec zwyczajny, (Diceros bicornis) – nosorożec występujący w południowej i wschodniej Afryce, na obszarze Angoli, Kenii, Mozambiku, Namibii, Republiki Południowej Afryki, Tanzanii i Zimbabwe; dodatkowo reintrodukowany w Botswanie, Malawi, Suazi i Zambii. Wymarły w Czadzie, Kamerunie, Rwandzie i prawdopodobnie w Etiopii[3].
Długość ciała nosorożca czarnego wynosi 3-3,75 m, a długość ogona – 0,7 m. Wysokość w kłębie; 1,4-1,5 m. Długość rogu przedniego u samców i samic wynosi do 55 cm. Masa ciała tych zwierząt wynosi 0,8-1,4 t. Ciąża trwa 460 dni. Masa urodzeniowa to 40 kg. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 5 lat, a długość życia wynosi 40-50 lat.
Mimo swego masywnego wyglądu nosorożec czarny biega dość szybko. Jest w stanie szarżować z prędkością 50 km/h. Ponieważ jednak nie widzi on wiele z odległości większej niż 30 m i kieruje się tylko węchem, najbardziej skutecznym środkiem uniknięcia jego szarży jest wykonanie w ostatniej chwili skoku w bok.
Jest ścisłym roślinożercą, który codziennie może pochłonąć wielką ilość pokarmu o masie odpowiadającej około 2% jego ciężaru. Chwytną górną wargą bez trudu zrywa liście i zdrewniałe gałązki. Rozciera je szerokimi i płaskimi zębami trzonowymi. Zjada on kolce o długości nawet 10 cm.
Nosorożec nie przeżuwa, podobnie jak u konia fermentacja bakteryjna w jelicie przyspiesza trawienie zdrewniałych roślin. Tak jak wiele innych zwierząt roślinożernych sawanny, nosorożec czarny kąpie się w błocie lub pyle, aby się odświeżyć, a także uwolnić od pasożytów. Jego bardzo gruba skóra pokryta jest wrażliwym naskórkiem, która przyciąga owady odżywiające się krwią, np. moskity. Warstwa błota nie tylko chroni przed moskitami - wysychając, miażdży również kleszcze. Zaschnięte błoto zdrapują z nosorożca kolczaste zarośla.
Liczebność tych zwierząt w ciągu niespełna 10 lat zmalała do kilkuset osobników[4].
Spis treści |
[edytuj] Rozmnażanie
Ciąża nosorożca trwa ok. 15-16 miesięcy. Na świat przychodzi tylko jedno młode, które waży średnio 35-50 kg. Nosorożce czarne osiągają dojrzałość płciową w wieku 7 lat - samce, a samice w wieku 5 lat.
[edytuj] Populacja
W 1900 roku populacja nosorożca czarnego w Afryce liczyła prawdopodobnie 100 tysięcy osobników. W późnych latach 60. XX wieku populacja zmniejszyła się do 70 tysięcy, a w roku 1981 liczyła tylko 10-15 tysięcy. W 1990 roku spadła do 2500, a w 1995 roku do 2410 osobników. Obecnie trend populacji jest rosnący. Od roku 2006 nie zaobserwowano żadnego żyjącego przedstawiciela zachodnioafrykańskiego podgatunku D. bicornis longipes i w 2011 został uznany za wymarły.
[edytuj] Znaczenie dla człowieka
Róg nosorożca - jego najlepsza broń - stał się przyczyną jego całkowitej zagłady, a to za sprawą jego znaczenia dla człowieka. W medycynie Wschodu uznaje się bowiem sproszkowany róg nosorożca za remedium na choroby wątroby, serca, skóry, nerek, a także za doskonały afrodyzjak.
[edytuj] Podgatunki
Wyróżnia się 6 podgatunków nosorożca czarnego[5]
- D. bicornis bicornis Linnaeus, 1758 status VU (narażony)[6]
- D. bicornis brucii Lesson, 1842
- D. bicornis chobiensis Zukowsky, 1965
- D. bicornis longipes Zukowsky, 1949 status EX (wymarły)[7]
- D. bicornis michaeli Zukowsky, 1965 status CR (krytycznie zagrożony)[8]
- D. bicornis minor Drummond, 1876 status CR (krytycznie zagrożony)[9]
Przypisy
- ↑ Diceros bicornis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Diceros bicornis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ Diceros bicornis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.) [dostęp 1 grudnia 2011]
- ↑ Encyklopedia dzikich zwierząt "Sawanny afrykańskie", rozdział - nosorożec.
- ↑ Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Diceros bicornis. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 31 maja 2009]
- ↑ Diceros bicornis ssp. bicornis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.) [dostęp 31 maja 2009]
- ↑ Diceros bicornis ssp. longipes. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.) [dostęp 14 listopada 2011]
- ↑ Diceros bicornis ssp. michaeli. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.) [dostęp 31 maja 2009]
- ↑ Diceros bicornis ssp. minor. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.) [dostęp 31 maja 2009]
