Nosorożec biały

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nosorożec biały
Ceratotherium simum[1]
(Burchell, 1817)
Nosorożec biały
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Rząd nieparzystokopytne
Rodzina nosorożce
Rodzaj Ceratotherium
Gray, 1868
Gatunek nosorożec biały
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Obszar pierwotnego występowania nosorożca białego (kolor pomarańczowy: północny (C. s. cottoni), kolor zielony: południowy (C. s. simum).
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Nosorożec biały (afrykański, szerokopyski, tęponosy) (Ceratotherium simum) – gatunek ssaka nieparzystokopytnego z rodziny nosorożców. Jest to największy z żyjących obecnie nosorożców, a także największe – oprócz słoni – współczesne zwierzę lądowe. Jest też najliczniejszym ze wszystkich 5 gatunków nosorożców (ponieważ pod koniec 2007 liczebność wzrosła do 17,480 zwierząt). Uzbrojony jest w dwa rogi. Pierwszy osiąga długość do 1,5 metra. Na wolności nosorożce białe mogą żyć nawet do 40 lat. Nie są tak agresywne jak nosorożce czarne. Mogą biec z prędkością 45 km/h.

Na początku XX wieku uważano nosorożca białego za całkowicie wymarłego, jednak w parku KwaZulu-Natal w RPA odnaleziono 50 osobników, które objęto ochroną. W 2001 r. szacowano, że było 11,670 nosorożców białych na wolności z kolei 777 w niewoli na całym świecie, co czyni go najliczniejszym nosorożcem na świecie. Pod koniec 2007 roku wzrosło do ponad 17 480 zwierząt. Dzięki programom ochrony i metodzie odbudowy populacji (poprzez reintrodukcje i introdukcje) jego liczebność zaczyna się odradzać.

Nazwa nosorożec biały nie ma związku z ubarwieniem zwierzęcia. Początkowo gatunek nazywał się wyd rhino (wyd - po afrykanersku „szeroki”) i określenie to odnosiło się do szerokiego pyska nosorożca. Nazwa zwierzęcia została przez angielskich osadników źle przetłumaczona na white rhino („nosorożec biały”) i ta wersja się utrwaliła.

Środowisko, występowanie i odżywianie[edytuj | edytuj kod]

Nosorożec biały występuje głównie na terenach Demokratycznej Republiki Konga, Namibii, Republiki Południowej Afryki, Botswany, Zambii i Kenii. Jako że nosorożec biały żywi się prawie wyłącznie krótkimi trawami, preferuje biotopy sawannowe. Areał osobniczy zajmuje od 3 km² (samce) do 20 km² (samice)[potrzebne źródło].

Większość dnia nosorożce spędzają ukryte w cieniu, by nie przegrzewać organizmu. Najbardziej aktywne są pod wieczór i wczesnym rankiem. Żywią się trawą, ale zjadają również gałęzie drzew, osty i krzewy.

Nosorożec biały
Nosorożce białe w Nowym Zoo w Poznaniu

Rozmnażanie i życie społeczne[edytuj | edytuj kod]

Ciąża nosorożca trwa ok. 16 miesięcy. Na świat przychodzi tylko jedno młode. Mimo osiągnięcia dojrzałości płciowej w wieku 4-5 lat, samica nie rozmnaża się przez następne około 2 lata. Kolejne ciąże przychodzą w odstępach 2-3 letnich. Samce osiągają dojrzałość płciową w wieku 10-12 lat. Nosorożce białe żyją samotnie lub w grupach dochodzących do kilkunastu osobników (głównie samic z młodymi).

Wielkość[edytuj | edytuj kod]

  • wysokość w kłębie: 150-185 cm
  • długość ciała: 330-420 cm
  • masa ciała: samice 1500-2000, samce 2000-2500 kg, największy okaz ważył 3600 kilogramów[potrzebne źródło].
  • długość ogona: 75 cm

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się dwa podgatunki nosorożca białego[3], różniące się znacznie pod względem budowy:

  • południowy (Ceratotherium simum simum)
  • północy (Ceratotherium simum cottoni)

Południowy podgatunek nosorożca białego jest najliczniejszy, gdyż Południowa Afryka jest ostoją dla południowych nosorożców białych. W 2007 roku żyło 16 255 osobników na wolności, pod koniec 2007 roku ich liczebność wzrosła do 17 460 zwierząt[potrzebne źródło]. Podgatunek północny bywa uznawany za odrębny gatunek Ceratotherium cottoni[4]. Obecnie żyje jedynie około 30 osobników występujących w Demokratycznej Republice Konga (w Parku Narodowym Garamba). Ponieważ jest to obszar bardzo niespokojny politycznie, północny podgatunek nosorożca białego jest zagrożony całkowitym wyginięciem.

Znaczenie dla człowieka[edytuj | edytuj kod]

Podstawowa broń nosorożca – jego róg – stał się przyczyną jego nieomal całkowitej zagłady z powodu znaczenia dla człowieka. W medycynie Wschodu uznaje się bowiem sproszkowany róg nosorożca za remedium na choroby wątroby, serca, skóry, a także za doskonały afrodyzjak.

Przypisy

  1. Ceratotherium simum w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Ceratotherium simum. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Ceratotherium simum. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 31 maja 2009]
  4. Colin P. Groves, Prithiviraj Fernando, Jan Robovský. The Sixth Rhino: A Taxonomic Re-Assessment of the Critically Endangered Northern White Rhinoceros. „PLoS ONE”. 5(4): e9703, 2010. doi:10.1371/journal.pone.0009703 (ang.).