Obszar metropolitalny
Obszar metropolitalny − spójny funkcjonalnie wielkomiejski układ wielu jednostek osadniczych oraz terenów o wysokim stopniu zurbanizowania, którego główną cechą jest występowanie funkcji metropolitalnych, a także powiązań funkcjonalnych i ekonomicznych. Obszar metropolitalny obejmuje strefę o znacznym bezpośrednim zasięgu stałego oddziaływania oraz tereny potencjalnych możliwości rozwojowych[1].
Miasto centralne (lub miasta centralne) obszaru metropolitalnego tworzy tzw. hub - centrum rozrządowe całego obszaru, przez które przebiegają wszystkie linie komunikacyjne.[potrzebne źródło]
Obszar metropolitalny jest głównym, wielofunkcyjnym ośrodkiem danego regionu, w którym skupiają się funkcje wyższego rzędu: ekonomiczne, naukowe i kulturalne.
Granice obszaru metropolitalnego mogą przekraczać granice jednostek administracyjnych czy państw.
We współczesnym świecie, w krajach rozwiniętych, kontakty między regionami następują właśnie poprzez ich obszary metropolitalne, które pozostają ze sobą w powiązaniach komunikacyjnych i instytucjonalnych.
Rozwijające się obszary metropolitalne tworzą rozległe, gęsto zaludnione i wysoko zurbanizowane obszary zwane megalopolis.
Obszary metropolitalne w Polsce [edytuj]
Według ustawy z 2003 r. obszar metropolitalny jest obszarem wielkiego miasta oraz powiązanego z nim funkcjonalnie bezpośredniego otoczenia, ustalony w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju[2].
Dwa ostatnie projekty tego dokumentu z 2010 r. i 2011 r. przedstawiają 12 obszarów metropolitalnych[3][4]:
- obszar metropolitalny Warszawy
- obszar metropolitalny konurbacji górnośląskiej (Katowice wraz z 13 miastami wchodzącymi w skład Górnośląskiego Związku Metropolitalnego),
- obszar metropolitalny Krakowa,
- obszar metropolitalny Łodzi,
- obszar metropolitalny Trójmiasta (Gdańsk – Sopot – Gdynia z głównym ośrodkiem miejskim w Gdańsku),
- obszar metropolitalny Poznania,
- obszar metropolitalny Wrocławia,
- obszar metropolitalny Bydgoszczy i Torunia,
- obszar metropolitalny Szczecina,
- obszar metropolitalny Lublina,
- obszar metropolitalny Białegostoku
- obszar metropolitalny Rzeszowa.
Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 nie wskazuje granic obszarów metropolitalnych, które mają zostać wytyczone przez właściwe zespoły, w skład których będą wchodzić przedstawiciele właściwych resortów, będą także wchodzić przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego: urzędów miast wchodzących w skład obszaru metropolitalnego, urzędów marszałkowskich oraz wojewódzkich jednostek planowania przestrzennego. Dla wyznaczonych wskutek delimitacji obszarów metropolitalnych będą w przyszłości opracowane plany zagospodarowania przestrzennego oraz strategie rozwoju[5].
W ramach programu ESPON zidentyfikowano obszary funkcjonalne FUA (ang. Functional Urban Area), gdzie wyróżniono Europejskie Metropolitalne Obszary Wzrostu MEGA (ang. Metropolitan European Growth Areas). Wśród MEGA wydzielono 4 charakterystyczne kategorie metropolii. Do takich obszarów zaliczono 8 ośrodków w Polsce[6][7]:
- potencjalna metropolia europejska (III rzędu, ang. potential MEGA)
- słabo wykształcone metropolie europejskie (IV rzędu, ang. weak MEGA)
Zobacz też [edytuj]
- aglomeracja
- geografia osadnictwa
- obszary metropolitalne w Stanach Zjednoczonych
- Unia Metropolii Polskich
- metropolia
Przypisy
- ↑ Tadeusz Markowski, Tadeusz Marszał: Metropolie, obszary metropolitalne, metropolizacja – Problemy i pojęcia podstawowe. Warszawa: Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, 2006, s. 15, 17. ISBN 83-89693-16-X.
- ↑ (Art. 2. pkt 9.) Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717)
- ↑ Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (projekt). Warszawa: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, 2010-05-18, s. 28.
- ↑ Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (projekt). Warszawa: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, 2011-01-25, s. 32.
- ↑ Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (projekt). Warszawa: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, 2011-01-25, s. 168.
- ↑ Interim Territorial Cohesion Report. Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities, 2004, s. 98-101. ISBN 92-894-0000-0.
- ↑ Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (projekt). Warszawa: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, 2011-01-25, s. 67.
