Odbijanie
| Wzdęcie i objawy pokrewne | |||
|
|||
Bekanie – uwolnienie gazu z układu trawiennego (głównie z przełyku i żołądka) przez usta. Czynności tej towarzyszy często charakterystyczny dźwięk i czasami odór.
Spis treści |
Fizjologia [edytuj]
Bekanie jest zazwyczaj skutkiem za szybkiego jedzenia lub picia wiodącego do połykania (aerofagia) i następnie wydalania powietrza. Może być również spowodowane spożywaniem gazowanych napojów, w których przypadku wydalany gaz jest głównie dwutlenkiem węgla.
Choroba refluksowa przełyku też może mieć swój udział w niepożądanym bekaniu. Pewne badania[1] wskazały, że aerofagia nie jest główną przyczyną, ale że bekanie jest de facto wyuczonym w społeczeństwie zachowaniem.
Dźwięk bekania spowodowany jest wibracją dolnego zwieracza przełyku (ang. lower esophageal sphincter – LES) w miarę jak przechodzi przezeń gaz. Najgłośniejsze obecnie beknięcie odnotowane w Księdze Rekordów Guinessa jest dziełem Pawła Hunna z Londynu z 2000 roku. Miało natężenie 118,1 dB[2].
Kontekst społeczny i etykieta [edytuj]
W cywilizacji zachodniej bekanie na głos uważane jest za nietaktowne, choć nie aż tak, jak wypuszczanie gazów trawiennych. Niektórzy członkowie tejże cywilizacji zasłaniają usta dłonią, udając ziewanie. W innych zaś kręgach postrzega się bekanie za zabawne, szczególnie wśród dzieci.
Niektóre kultury (np. Bengalczycy)[3] nie uznają bekania za nietakt.
Bekanie niemowląt [edytuj]
Niemowlęta są szczególnie podatne na zbieranie się gazu w żołądku w trakcie karmienia, co może powodować u nich niepokój, dopóki gaz się nie wydostanie. Czynność stymulacji dziecka do beknięcia polega na umieszczeniu go w dogodnej pozycji (np. trzymania niemowlęcia z głową na ramieniu a brzuszkiem na klatce piersiowej trzymającego. Następnie należy lekko ucisnąć okolicę lędźwiową ku siebie, aż beknie). Bekanie może powodować u niemowląt wymioty (ulewanie pokarmu), wskazane jest użycie szmatki lub podkładki na ramieniu trzymającego dla ochrony jego odzieży.
Mowa bekana [edytuj]
Możliwe jest umyślne bekanie poprzez połknięcie powietrza i następne wypuszczenie go. Można przy tym próbować mówić, generując charakterystyczną mowę bekaną. Podczas gdy stosowane jest to często przez dzieci w czasie zabawy, może także służyć udźwięcznieniu ludzi po laryngektomii z beknięciem zastąpionym artykulacją krtaniową. Znane jest to pod nazwą mowy przełykowej.
Wśród zwierząt [edytuj]
Inne ssaki, jak bydło domowe, psy czy owce, także bekają. W ich przypadku wydzielanym gazem jest metan – produkt uboczny zwierzęcego trawienia. Beztlenowce, jak Escherichia coli i metanogenne archeowce, powodują ten efekt. Uważa się, że przeciętna samica bydła domowego wydziela od 542 l (przebywającej w oborze) do 600 l metanu dziennie, bekając i puszczając gazy. Czyni to ją ważnym współkreatorem efektu cieplarnianego. 95% tego gazu jest emitowane właśnie przez bekanie[4]. Zmotywowało to naukowców z Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation w Perth w Australii do zbudowania antymetanogennej szczepionki, celem zminimalizowania zawartości metanu w bydlęcych bekach[5].
Wiadomo, że niektóre ryby także wydalają powietrze ze skrzeli. U nich beknięcie generowane jest przez gaz uciekający z pęcherza pławnego.
Inne ssaki, jak konie czy szczury, nie posiadają zdolności bekania.
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Za dużo połkniętego powietrza nie jest winowajcą w przesadnym bekaniu! – Yahoo! News (Indie)
- ↑ Rekordy Guinnessa – Guardian (Zjednoczone Królestwo)
- ↑ Manners – CBN Indie
- ↑ http://www.mycattle.com/health/dsp_health_article.cfm?storyid=10045
- ↑ Szczepionka na bekanie zmniejsza emisję gazów cieplarnianych – Nowy Naukowiec
