Odbijanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wzdęcie i objawy pokrewne
ICD-10 R14

Bekanie – uwolnienie gazu z układu trawiennego (głównie z przełyku i żołądka) przez usta. Czynności tej towarzyszy często charakterystyczny dźwięk i czasami odór.

Fizjologia[edytuj | edytuj kod]

Bekanie jest zazwyczaj skutkiem za szybkiego jedzenia lub picia wiodącego do połykania (aerofagia) i następnie wydalania powietrza. Może być również spowodowane spożywaniem gazowanych napojów, w których przypadku wydalany gaz jest głównie dwutlenkiem węgla.

Choroba refluksowa przełyku też może mieć swój udział w niepożądanym bekaniu. Pewne badania[1] wskazały, że aerofagia nie jest główną przyczyną, ale że bekanie jest de facto wyuczonym w społeczeństwie zachowaniem.

Dźwięk bekania spowodowany jest wibracją dolnego zwieracza przełyku (ang. lower esophageal sphincter – LES) w miarę jak przechodzi przezeń gaz. Najgłośniejsze obecnie beknięcie odnotowane w Księdze Rekordów Guinessa jest dziełem Pawła Hunna z Londynu z 2000 roku. Miało natężenie 118,1 dB[2].

Kontekst społeczny i etykieta[edytuj | edytuj kod]

W cywilizacji zachodniej bekanie na głos uważane jest za nietaktowne, choć nie aż tak, jak wypuszczanie gazów trawiennych. Niektórzy członkowie tejże cywilizacji zasłaniają usta dłonią, udając ziewanie. W innych zaś kręgach postrzega się bekanie za zabawne, szczególnie wśród dzieci.

Niektóre kultury (np. Bengalczycy)[3] nie uznają bekania za nietakt.

Bekanie niemowląt[edytuj | edytuj kod]

Niemowlęta są szczególnie podatne na zbieranie się gazu w żołądku w trakcie karmienia, co może powodować u nich niepokój, dopóki gaz się nie wydostanie. Czynność stymulacji dziecka do beknięcia polega na umieszczeniu go w dogodnej pozycji (np. trzymania niemowlęcia z głową na ramieniu a brzuszkiem na klatce piersiowej trzymającego. Następnie należy lekko ucisnąć okolicę lędźwiową ku siebie, aż beknie). Bekanie może powodować u niemowląt wymioty (ulewanie pokarmu), wskazane jest użycie szmatki lub podkładki na ramieniu trzymającego dla ochrony jego odzieży.

Mowa bekana[edytuj | edytuj kod]

Możliwe jest umyślne bekanie poprzez połknięcie powietrza i następne wypuszczenie go. Można przy tym próbować mówić, generując charakterystyczną mowę bekaną. Podczas gdy stosowane jest to często przez dzieci w czasie zabawy, może także służyć udźwięcznieniu ludzi po laryngektomii z beknięciem zastąpionym artykulacją krtaniową. Znane jest to pod nazwą mowy przełykowej.

Wśród zwierząt[edytuj | edytuj kod]

Inne ssaki, jak bydło domowe, psy czy owce, także bekają. W ich przypadku wydzielanym gazem jest metanprodukt uboczny zwierzęcego trawienia. Beztlenowce, jak Escherichia coli i metanogenne archeowce, powodują ten efekt. Uważa się, że przeciętna samica bydła domowego wydziela od 542 l (przebywającej w oborze) do 600 l metanu dziennie, bekając i puszczając gazy. Czyni to ją ważnym współkreatorem efektu cieplarnianego. 95% tego gazu jest emitowane właśnie przez bekanie[4]. Zmotywowało to naukowców z Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation w Perth w Australii do zbudowania antymetanogennej szczepionki, celem zminimalizowania zawartości metanu w bydlęcych bekach[5].

Wiadomo, że niektóre ryby także wydalają powietrze ze skrzeli. U nich beknięcie generowane jest przez gaz uciekający z pęcherza pławnego.

Inne ssaki, jak konie czy szczury, nie posiadają zdolności bekania.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.