Partia Pracy (Wielka Brytania)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Partia Pracy (brytyjska))
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Labour Party
Lider Ed Miliband
Data założenia 1900
Adres siedziby 39 Victoria Street, Londyn, SW1H 0HA,
Deklarowana
ideologia polityczna
Socjalizm demokratyczny
Socjaldemokracja[1]
Deklarowane
poglądy gospodarcze
Trzecia droga
Członkostwo
międzynarodowe
Międzynarodówka Socjalistyczna
Europejska Grupa
Parlamentarna
Partia Europejskich Socjalistów
Młodzieżówka Young Labour
Oficjalna witryna internetowa
Wielka Brytania
Godło Wielkiej Brytanii
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Wielkiej Brytanii

Wikiprojekt Polityka

Partia Pracy (ang. Labour Party, LP), potocznie laburzyści – brytyjska socjaldemokratyczna partia polityczna powstała w lutym 1900 r. ze zjednoczenia Niezależnej Partii Pracy, Towarzystwa Fabiańskiego i Federacji Socjaldemokratycznej; do 1906 roku pod nazwą Komitet Przedstawicielstwa Robotniczego (Labour Representation Comitee).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki działalności[edytuj | edytuj kod]

W 1900 roku, przedstawiciele różnych związków zawodowych, oraz część działaczy Niezależnej Partii Pracy, Towarzystwa Fabiańskiego i Federacji Socjaldemokratycznej zjednoczyli się tworząc przyszłą Partię Pracy. Założony został Komitet Reprezentacyjny Pracy z Keir Hardie na czele. W wyborach w 1900 roku Komitet zdobył dwa mandaty. Komitet po przystąpieniu do Międzynarodówki Socjalistycznej w 1906 roku, zmienił nazwę na aktualną "Partię Pracy". Partia zawiązała koalicję wyborczą z liberałami przeciwko konserwatywnym rządowi. W rezultacie laburzyści zdobyli 29 posłów.

Partia Pracy od początku działała w ścisłym związku ze związkami zawodowymi. Statut przewiduje członkostwo indywidualne i zbiorowe (do 1918 roku wyłączne). Członkostwo indywidualne posiada ok. 300 000 osób, a na zasadzie członkostwa zbiorowego do partii należy ok. 5,3 mln osób. Do Partii Pracy należy większość ze związków zawodowych zrzeszonych w Kongresie Związków Zawodowych (TUC), a także wiele innych stowarzyszeń i ugrupowań.

W okresie międzywojennym Partia Pracy zaczęła zajmować pozycję Partii Liberalnej jako jednej z dwu głównych partii. Już w wyborach w 1922 roku partia zajęła drugie miejsce, a w 1924, a następnie w latach 1929-1935 tworzyła rząd pod przewodnictwem Jamesa Ramsaya MacDonalda – początkowo mniejszościowy z poparciem liberałów. Po krachu na giełdzie amerykańskiej w 1929 roku, świat ogarnął Wielki Kryzys. MacDonald i jego zwolennicy uzgodnili utworzenie rządu narodowego z liberałami i konserwatystami. Większa część laburzystów uznała to za zdradę, odchodząc z partii, założyli ugrupowanie pod nazwą Narodowa Organizacja Pracy.

Po 1945 roku[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II wojny światowej Partia Pracy wspierała uczestnictwo Wielkiej Brytanii w koalicji. Laburzyści dołączyli do rządu jedności narodowej z Partią Konserwatywną i Liberalną oraz zgodziła się na niekonkurowanie ze sobą w wyborach. W 1945 roku laburzyści po raz pierwszy sformowali jednopartyjny rząd większościowy pod przewodnictwem Clementa Attlee, który wprowadził radykalne reformy gospodarcze nacjonalizując wiele gałęzi przemysłu, reorganizując system podatkowy, ubezpieczeń społecznych i służbę zdrowia. Partia Pracy pomimo zwycięstwa w wyborach straciła władzę w 1951 roku. W 1955 roku nowym liderem partii wybrany został przedstawiciel prawicowego skrzydła partii Hugh Gaitskell, pokonując w głosowaniu Aneurina Bevan. Konflikt między zwolennikami Gaitskella i Bevana był bardziej konfliktem na tle osobowości niż ideologii, tarcia zostały zażegnane, gdy przewodniczącym wybrany został Harold Wilson, zwolennik Bevana.

W latach 60. ówczesny przywódca Partii Pracy – Hugh Gaitskell – zreformował partię rezygnując z radykalnych haseł socjalistycznych (rethinking socialism) i ograniczając rolę związków zawodowych. Laburzyści tworzyli jeszcze rząd w latach 1964–1970 i 1974–1976 (premier Harold Wilson) oraz 1976–1979 (James Callaghan), po czym pozostawali w opozycji przez 18 lat. Partia nie potrafiła podczas tego okresu sformułować odpowiednio atrakcyjnego programu alternatywnego wobec thatcheryzmu. Po klęsce w 1979 roku lider partii James Callaghan utrzymywał równowagę między lewą (Tony Benn) i prawą (Roy Jenkins) frakcją partii. W 1980 roku Callaghan został zastąpiony przez Michaela Foota przedstawiciela lewicowego skrzydła partii, dystansującego się co prawda od radykalnego Tony'ego Benna. W 1981 roku doszło do rozłamu w Partii Pracy, w wyniku którego prawicowe skrzydło partii założyło Partię Socjaldemokratyczną.

Lata 80. i 90.[edytuj | edytuj kod]

Wybory w 1983 roku okazały się najgorszymi od 1918 roku wyborami dla laburzystów. W tym okresie kierownictwo partii lawirowało między umiarkowaną frakcją skupioną wokół magazynu Tribune i frakcją radykalną związaną z Tonnym Bennem i parlamentarnym klubem "Socialist Campaign Group". Militant tendency zwiększyła swoje wpływy w kierownictwie ugrupowania. W roku 1982 laburzystom udało się zdobyć kontrolę nad Liverpool City Council, i prowadzić politykę przeciwstawną wobec rządowym cięciom budżetowym, podobną politykę prowadził Ken Livingstone z Londynu. W tym okresie powstał termin "komunalny socjalizm" opisujący działania laburzystowskich władz lokalnych, stanowiących kontrast wobec panujących w kraju neoliberalnych reform. W wyborach wewnątrzpartyjnych zwycięstwo odniósł Neil Kinnock który postanowił położyć kres podziałom w partii, osłabiając wpływy frakcji lewicowych.

Partia Pracy powróciła do władzy dopiero w 1997 roku pod przewodnictwem Tony'ego Blaira, który dokonał zdecydowanej modernizacji partii w kierunku tzw. trzeciej drogi. Laburzyści w pełni zaakceptowali zasady wolnorynkowe, zmniejszyli uzależnienie od związków zawodowych, zapowiadali reformy ustrojowe (autonomia dla Szkocji i Walii – zrealizowana od 1997 roku, zlikwidowanie dziedziczności w Izbie Lordów – 1999 roku).

XXI wiek[edytuj | edytuj kod]

W 2001 roku Partia Pracy ponownie wygrała wybory uzyskując 40,7% głosów, w 2005 zwyciężyła uzyskując 36% głosów

W wyborach w 2010 przegrała z Partią Konserwatywną, uzyskując 29% głosów (2. wynik) i 258 mandatów w Izbie Gmin. Ugrupowanie wygrało wybory lokalne w 2012, na łączną liczbę 128 brytyjskich hrabstw laburzyści zdobyli przewagę w radach 75 hrabstw[2].

Partia Pracy jest członkiem Partii Europejskich Socjalistów oraz Międzynarodówki Socjalistycznej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]